فرهنگي – اجتماعي – خبري

ارگان انجمن كليميان تهران

شماره‌ی 59، سال بیست و پنجم

زمستان 1402 خورشیدی

ادار اول 5784 عبری

مارس 2024 میلادی

صاحب امتیاز: انجمن کلیمیان تهران

مدير مسئول: دکتر همایون سامه‌یح نجف‌آبادی

سردبير: آرش آبائی

اجراء، صفحه‌آرایی و طراحی جلد: مردخای امین شموئلیان

تایپ: بهاره برخوردار

همکاران تحریریه این شماره به ترتیب الفبا:

آتوسا آرمین – پگاه آرمین - شرگان انورزاده  - بیژن خاکشور
-  لئا دانیالی - رحمن دلرحیم -سامان سامه‌یح - المیرا سعید -  لیورا سعید -  امید محبتی مقدم - مهران ملک- دوریتا معلمی - الهام مؤدب - بهادر میکائیل -  امیرفراز نعیموت -مرجان یشایایی -  مژده یمینیان.

نشاني نشريه:‌ تهران - خيابان شيخ‌هادي - شماره 223 - طبقه سوم  

كد پستي: 33317-11397 

تلفن: 66702556 - نمابر : 66716429

نشاني الكترونيكي :  bina126@iranjewish.com

پايگاه اينترنتي:  www.iranjewish.com

کانال نشریه: @ofoq_bina

نشـريه در ويرايـش و كوتاه كردن مطالـب آزاد اسـت.

نقل مطالب از نشريه با ذكر منبع و نام نويسنده بلامانع است.

طرح روی جلد:«سوکا در باغ عدن» اثر یورم رعنان

افق بينا – אפק בינה – در عبري به معناي چشم‌انداز آگاهي و بصيرت است.

📥 دانلود فایل PDF (59.pdf)

فهرست مطالب

گفتگوی تمدن‌ها و گفتگوی بین‌دینی، ضروری‌تر از همیشه

آرش آبائی

سال جدید، انجمن جدید

دکتر همایون سامه‌‌یح

محکومیت حملات اسرائیل به غزه

مراسم تجلیل از همراهان و حامیان جامعه کلیمیان ایران

سامان سامه یح

غرفه‌ی انجمن کلیمیان تهران در سی و چهارمین نمایشگاه کتاب

همایش‌های ادیان

گزارش سلسله نشست‌های گفتگوی ادیان

آرش آبائی

کنیسای ابریشمی و مجتمع آموزشی موسی بن عمران (بخش پایانی)

مهندس مهران ملک

تحلیل تعداد کنیساهای شهر یزد در دورۀ معاصر

الناز حق‌شناس

محله جویباره اصفهان و کنیسای ملایعقوب

تلخیص: پگاه آرمین

تور گردشگری محله‌ی جویباره و بازدید از برخی کنیسه‌ها

گلاره یوسف‌پور

واقعه‌ی اخراج یهودیان از اسپانیا

میلاد خردمهر

عادت

یوکاوِد گیدانیان

ایرانیان یهودی در نوشته های یاکوب ادوارد پولاک

یاسمن غنی

خاندان گوگنهایم

آتوسا آرمین

اِتروُگ (ترنج): نمادی از قلب

مژده یمینیان

موزه‌ی آموزشی کودکان یهودی

ترجمه و تدوین: الهام مودب

نقش‌های معنوی

ترجمه: مردخای امین شموئلیان

آماده‌ی سازگاری با تغییرات اجتماعی شویم

مرجان یشایایی

خودآگاهی؛ شرط لازم مراجعه به روانشناس[26]

لیورا سعید

گردنه‌ی خطرناک زندگی

دُریتا معلمی

طرح و بررسی یک نیاز حقوقی

قرار نیست همه دوستت داشته باشند

المیرا سعید

صدای آرزوهایم: گریزی به دنیای گویندگی

شرگان انورزاده

فریبا صدیقیم: داستان‌نویس کلیمی

گفت‌وگو با فریبا صدیقیم: دیگر نمی‌توانیم آن آدم سابق باشیم

مهربانی‌های «حلقه‌ی مهربانی»

دوریتا معلمی

الفش پیام آور امید بود[32]

المیرا سعید

جاده‌ی امید[33]

مژده یمینیان

افسانه‌های شرقی

لئا دانیالی

خدایا از نکویان عالمی ساز

رحمن دل‌رحیم

صدای عشق

فرح قلیان

خیلی مردی!

شیپورچی

مناسبت‌های تقویمی سال 5784 عبری

فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه انجمن کلیمیان

اخبار[42]

گفتگوی تمدن‌ها و گفتگوی بین‌دینی، ضروری‌تر از همیشه

آرش آبائی

سال جدید، انجمن جدید

دکتر همایون سامه‌‌یح

مدیر مسئول مجله، رئیس انجمن کلیمیان تهران و نماینده‌ی ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی

با عرض درود و احترام به همکیشان گرامی، در آستانه‌ی فرا رسیدن سال نو خورشیدی، آرزومندم که سعادت و رفاه در ایران عزیز و صلح و آرامش در منطقه برقرار گردد.

انتخابات هیئت مدیره‌ی انجمن کلیمیان تهران در تاریخ ۲۷ تیر ۱۴۰۱ برگزار شد. اما به جهت مطرح شدن در کمیسیون ماده ۱۰ احزاب وزارت کشور و لزوم تایید انتخابات، اعمال نتایج با تاخیر طولانی مواجه گردید. خوشبختانه در نهایت جوابیه‌ی وزارت کشور دریافت شد، و هیئت مدیره‌ی جدید انجمن کلیمیان تهران مشخص و شروع به‌کار نمود.

در اینجا لازم می‌دانم به برخی از فعالیت‌های این دوره‌ی انجمن به اختصار اشاره نمایم:

1-انعقاد قرارداد کاری با تمامی پرسنل انجمن در تمام زیرمجموعه‌های خود به‌صورت دقیق و قانونی که باعث رفع بسیاری از مشکلات حقوقی این مجموعه گردید.

۲- قرارداد ساخت ملک ییرمیا واقع در خیابان توانیر.

۳-تعیین تکلیف ملک والفجر.

۴-انتقال املاک انجمن خراسانی‌ها به‌نام انجمن کلیمیان تهران.

۴-ثبت ملک داروور به‌نام انجمن کلیمیان.

۵-گذار از دوران کرونا با کمترین خسارت.

۶-پیگیری املاک جامعه‌ی کلیمیان در شهرهای رشت، بوشهر و کاشان.

۷-حمایت از مدارس و مهدهای کودک و دیگر ارگان‌های تحت نظر انجمن.

و در نهایت:

۸-هماهنگی کامل انجمن با نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی و کسب بیشترین امتیازات جهت مدارس، خیریه‌ها، سرای سالمندان، بیمارستان دکتر سپیر، سازمان‌های جوانان و....

لازم به ذکر است که دستیابی به موارد فوق بدون هماهنگی و فعالیت اعضای محترم هیئت مدیره و بازرسان انجمن امکان‌پذیر نبود. در این دوره تمامی کمیته‌های انجمن به نحو احسن خدمات خود را به جامعه‌ی عزیز ارائه نمودند. در این بین باید از فعالیت‌های اعضای خزانه‌داری، روابط عمومی، هیئت تحریریه‌ی مجله‌ی بینا و مهم‌تر از همه، تمامی کارمندان این انجمن نیز یاد کرده و تقدیر و تشکر نمود. 

امید است هیئت مدیره‌ی انجمن جدید نیز با کسب تجربه از انجمن پیشین بتواند به بهترین وجه در ایجاد رفاه و تعالی جامعه موفق باشد. ضمن اینکه همه‌ی اعضای این انجمن نیازمند حمایت و پشتیبانی معنوی از جامعه‌ی خود می‌باشند، جامعه‌ای که به آن عشق می‌ورزند و دلسوز آن هستند.

دکتر همایون سامه‌یح نجف‌آبادی

محکومیت حملات اسرائیل به غزه

در ۱۵ مهر ۱۴۰۲ یک درگیری مسلحانه میان اسرائیل و گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی به رهبری حماس آغاز شد. در اثر حملات ارتش اسرائیل به غزه، تاکنون بیش از 25 هزار فلسطینی کشته شده‌اند. تمام اقشارجامعه‌ی کلیمیان ایران، همراه با رهبران دینی، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی، هیئت مدیره‌ی انجمن کلیمیان تهران و مسئولان جوامع کلیمی در شهرهای مختلف، از روزهای نخست این حملات، در مراسم، مصاحبه‌ها، بیانیه‌ها و نیز تظاهراتی، جنایات رژیم صهیونیستی و کشتار مردم بی‌گناه غزه را به شدت محکوم نمودند. در ادامه، گزیده‌ای از اخبار مرتبط ذکر می‌شود.

***

سامه‌یح با انتقاد از سکوت مجامع حقوق بشری:

جامعه‌ی کلیمیان ایران حملات جنایتکارانه‌ی رژیم صهیونیستی به زنان و کودکان بی‌دفاع غزه را محکوم می‌کند

نماینده‌ی کلیمیان در مجلس یازدهم با انتقاد از سکوت مجامع حقوق بشری نسبت به کشتار زنان و کودکان فلسطینی، گفت: جامعه‌ی کلیمیان ایران، حملات جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به مردم بی دفاع غزه را محکوم می‌کند.

همایون سامه‌یح نجف آبادی در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت با اشاره به اینکه مطابق قوانین و مولفه‌های حقوق بشری نباید هیچ ضرر جانی و مالی به غیر نظامیان وارد شود، اظهار کرد: بر این اساس به نمایندگی از جامعه‌ی کلیمیان ایران، حملات رژیم صهیونیستی به مردم بی دفاع غزه را محکوم می‌کنم. وی ادامه داد: بدون شک هر انسان آزاده‌ای هرگونه واردن کردن خسارت جانی، مالی و حتی تعرض به زنان، کودکان و سالمندان را محکوم می‌کند و آن‌را غیرپسندیده می‌داند.

سامه‌یح نجف آبادی با تاکید بر اینکه جامعه‌ی کلیمیان ایران نسبت به سکوت جوامع حقوق بشری دنیا به‌خصوص کشورهای غربی در مواجهه با حملات جنایتکارانه‌ی رژیم صهیونیستی معترض است، تصریح کرد: متاسفانه طی چند روز گذشته شاهد افزایش تعداد کشته شدگان و مجروحان در غزه هستیم که اغلب این افراد بی‌دفاع، غیر مسلح و غیر نظامی بودند و صرفا در مناطق مسکونی غزه زندگی می‌کردند.

بیانیه‌ی نماینده‌ی کلیمیان:

جامعه‌ی ایرانیان کلیمی کشتار بی‌رحمانه‌ی رژیم غاصب و کودک‌کش صهیونیستی در غزه و به خاک و خون کشیدن نوزادان، کودکان، زنان و مردان بی‌پناه و مظلوم این شهر را محکوم می‌کند.

بی‌تردید حمله‌ی وحشیانه‌ی این رژیم به بیمارستان المعمدانی غزه، که نه تنها مجروحین جنگ در آن بستری بوده، بلکه بسیاری از فلسطینیان که جهت در امان ماندن خانواده‌ی خود از بمباران بی‌وقفه غزه در آن پناه گرفته بودند، یکی از بی‌رحمانه و غیر انسانی‌ترین اعمال این رژیم جعلی می‌باشد.

کلیمیان ایران به‌همراه دیگر هموطنان خود ضمن ابراز تاسف از این واقعه‌ی غمبار، در انتظار انتقامی شدید برای اعمال شنیع رژیم صهیونیستی می‌باشند.

به امید آزادی فلسطین و فلسطینیان و آرزوی صلح جهانی.

دکتر همایون سامه‌یح

نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی

بیانیه‌ی مشترک دستیار رییس جمهور و رهبر دینی کلیمیان ایران

سکینه سادات پاد، دستیار رئیس‌جمهور در پیگیری حقوق و آزادی‌های اجتماعی در مهرماه 1402 با حاخام «یونس حمامی لاله‌زار» رئیس دارالشرع مرکزی کلیمیان ایران در کنیسه‌ی یوسف‌آباد تهران درباره‌ی حملات اخیر رژیم صهیونیستی به مردم غیرنظامی فلسطین دیدار کرد.

پاد در این‌باره تصریح کرد: امروز در حالی دور هم جمع شدیم که شب گذشته بیش از هزار و ۵۰۰ زن و کودک در بیمارستان به شهادت رسیدند. خلاف همه اسناد بین‌المللی، رژیم صهیونیستی حقوق بین‌الملل را زیر پا گذاشت و به انسانیت هتک حرمت کرد.

وی با اشاره به جمله‌ای از تورات مبنی بر اینکه «هم‌نوعت را مانند خودت دوست بدار» گفت: مرتکبین این جنایات را نمی‌توان انسان دانست که بخواهیم این جمله را برای آن‌ها بکار ببریم. دستیار رئیس‌جمهور در پیگیری حقوق و آزادی‌های اجتماعی، از رئیس دارالشرع کلیمیان ایران خواست که به نمایندگی از یهودیان، از تمام ظرفیت‌های خود برای محکومیت این جنایات بهره بگیرد.

پاد تأکید کرد: اقدامات نتانیاهو در حال خدشه‌دار کردن حیثیت جامعه یهودیان است و اعلام موضع حاخام حمامی می‌تواند اقدامات این رژیم نامشروع را از دین توحیدی یهود، جدا کند تا خون هیچ کودک، زن و مردی با اسم دین، بر زمین نریزد. وی با اشاره به نقش‌آفرینی سازمان‌های بین‌المللی گفت: سازمان‌های بین‌المللی باید از حالت ابراز تاسف خارج شده و به طور جدی اقدام کنند و دستور توقف فوری این جنایات را صادر کنند.

حاخام حمامی در این دیدار ضمن اعلام برائت جامعه یهودیان از جنایات رژیم صهیونیستی، آن را محکوم کرد و این اقدامات ضد انسانی و ضد بشری را خلاف موازین حقوق بشری دانست. وی با بیان این‌که حساب یهودیت از رژیم صهیونیستی جداست، گفت: وظیفه بود که در این دیدار شرکت کنیم و امیدواریم که به زودی صلح برقرار شود. ایشان در پایان جلسه، بیانیه‌ای مشترک را صادر کردند.

بیانیه‌ی روابط عمومی انجمن کلیمیان تهران

روابط عمومی انجمن کلیمیان تهران، شهادت و به خاک و خون کشیده شدن انسان‌های بی‌گناه و مظلوم، خصوصا کشتار کودکان و زنان در بیمارستان المعمدانی غزه را به شدت محکوم می‌کند.

وجدان هر انسان آزاده، احترام به همنوع و حفظ جان مردم بی‌گناه و ساکن در بیمارستان را جزء بدیهی‌ترین اصول بشریت می‌داند ولی جانیان و ددمنشنان بزرگ تاریخ، گویی هیچ بویی از انسانیت و وجدان نبرده‌اند که این گونه افراد مظلوم را به خاک و خون می‌کشند.

تردیدی نیست که این جنایت بزرگ رژیم جعلی و منحوس، با حمایت مستکبرین زمانه که در تاریخ یدی طولانی در ریختن خون انسان‌های بی‌گناه دارند انجام شده است. بدیهی است این اقدام مذبوحانه، تمام آزادی‌خواهان جهان را در مبارزه هر چه بیشتر برعلیه رژیم صهیونسیتی و دفاع از حقوق حقه ملت فلسطین، ترغیب خواهد نمود.

روابط عمومی انجمن کلیمیان مجددا با اعلام انزجار از این جنایت ننگین، تردید ندارد به زودی حق بر باطل پیروز گشته و به لطف قادر مطلق، صلحی پایدار مبنی بر عدالت و انصاف، بر ظلم و جفا غلبه خواهد نمود.

***

مواضع رهبر دینی کلیمیان ایران در محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی

مرجع دینی کلیمیان ایران با اشاره به حمله وحشیانه‌ی رژیم صهیونیستی به بیمارستانی در غزه گفت: این جنایت از طرف هر انسانی که عاقلانه فکر کند محکوم است و جا دارد ملت‌ها و دولت‌ها و به دنبال آن مجامع بین‌المللی وارد شوند و هرچه سریع‌تر جلوی این جنایات فاجعه‌آمیز علیه بشریت گرفته شود.

«حاخام یونس حمامی لاله‌زار» با اشاره به حملات اخیر رژیم صهیونیستی به مردم غزه گفت: از مهم‌ترین ارزش‌هایی که در ادیان الهی وجود دارد، ارزش جان انسان است. انسان در قالب الهی آفریده شده و روح او، شمّه‌ای از وجود خداست که در او دمیده شده است.

رئیس دارالشرع مرکزی کلیمیان ایران افزود: قتل از گناهان کبیره محسوب می‌شود که متأسفانه امروزه توسط رژیم صهیونیستی صورت می‌گیرد؛ به‌خصوص در اقدام اخیر که بیمارستانی را مورد هدف قرار داد و بیش از ۱۰۰۰ نفر از افراد ناتوان و غیرنظامی را که شامل کودک، زن و بیماران بودند، به شهادت رساند. این جنایت از طرف هر انسانی که عاقلانه فکر کند محکوم است و جا دارد ملت‌ها و دولت‌ها و به دنبال آن مجامع بین‌المللی وارد شوند و هرچه سریع‌تر جلوی این جنایات فاجعه‌آمیز که علیه بشریت است، گرفته شود.

بیانیه‌ی نمایندگان اقلیت‌های دینی در مجلس شورای اسلامی:

به نام خداوند یکتا و بی‌همتا

تاریخ بشری  به عبارتی تاریخ ظلم، سلطه‌جویی و همزمان تاریخ ظلم‌ستیزی، آزادگی و حق‌طلبی بوده است. یکی از بارزترین جلوه‌های این ویژگی‌ها که در قرن ۲۰ و قرن جاری شاهد آن بوده و هستیم، ظلم رژیم جعلی به نام رژیم صهیونیستی در قالب اشغالگری، کشتار و نسل‌کشی و ستم‌گری از یک سو و مبارزه و آزادی‌خواهی ملت مظلوم برای زیست انسانی در سرزمین تاریخی و آباء و اجدادی خود از سوی دیگر است.

روند مستمر اشغالگری و محاصره و آپارتایدی که رژیمی مبتنی بر وحشت صهیونیستی طی دهه‌ها در فلسطین، کرانه باختری و غزه ایجاد کرده، آنچنان آنها و استکبار حامی آنها را روسیاه کرده که اسرائیل را در کنار دیگر صفات رذیلانه به صفت کودک‌کش نیز متصف کرده است. این رژیم ددمنش و شیطان‌صفت که همه ادعاهای پوچش تبلور دنائت و رذیلت است، از هر جهت محکوم است.

اینجانبان، نمایندگان جوامع ادیان الهی در مجلس شورای اسلامی با محکومیت شدید تمامی جنایات این رژیم به‌خصوص قتل عام اخیر بیمارستان المعمدانی و کشتارهای کور روزهای اخیر، حمایت خود و جوامع خود را از مردم حق‌جوی فلسطین اعلام می‌نماییم و از جهانیان می‌خواهیم فارغ از منافع و حسابگری‌ها، وظیفه‌ی انسانی خود که بنیاد امنیت و صلح را تشکیل می‌دهد، به فراموشی نسپارند.

امضا کنندگان: روبرت بگلریان نماینده‌ی ارامنه جنوب ایران، آرا شاوردیان نماینده‌ی ارامنه شمال ایران، شارلی انویه تکیه نماینده‌ی آشوریان و کلدانیان ایران، اسفندیار اختیاری کسنویه یزد نماینده‌ی زرتشتیان ایران و همایون سامه‌یح نجف آبادی نماینده‌ی کلیمیان ایران.

***

نشست خبری رهبران دینی اقلیت‌های دینی در ایران

نشست خبری رهبران اقلیت‌های دینی در ایران در محکومیت جنایات صهیونیست‌ها در غزه، اول آبان با حضور سبوه سرکیسیان اسقف اعظم ارامنه تهران، وانیا سرگیس اسقف کاتولیک آشوری تهران، دکتر ضیایی رئیس مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، جمعی از مسئولان و روحانیون ادیان و حاخام  حمامی لاله زار رهبر کلیمیان ایران برگزار شد.

حاخام یونس حمامی لاله زار رهبر کلیمیان ایران با بیان اینکه هر نوع جنایت و کشتار مردم بی‌گناه و بمباران اماکن امن و بیمارستان‌ها قابل پذیرش هیچ انسان خداباور یا آزاده‌ای نیست، گفت: از ابتدا ملت‌ها در کشورهای مختلف خواهان این بودند که مجامع بین‌المللی از قید و بند کشورهای غربی آزاد شوند تا بتوان به مردم آنجا خدمت رسانی شود. وی افزود: متاسفانه افراد بسیاری شهید شدند و لااقل برای افرادی که زنده ماندند باید کاری کرد تا بعدا برای ایجاد صلح و آرامش در منطقه کاری بشود  و امیدواریم هرچه زودتر این اقدام به نتیجه برسد.

حمامی لاله‌زار در پاسخ به سوالی در تفکیک یهودیت و صهیونیسم، گفت: یهود یک آیین الهی است که به خدای یکتا و ارزش‌های انسانی اعتقاد داشته اما صهیونیسم یک حزب سیاسی است که با سوء استفاده از برخی آرمان‌ها و اعتقادات یهودیت اقدام به غصب فلسطین کرد؛ همانطور که هیچکس داعش را نماینده‌ی اسلام نمی‌داند، صهیونیسم هم نماینده‌ی یهود نیست و اولین مخالفت‌ها در زمان تاسیس صهیونیسم از سمت خود یهودی‌ها بوده است.

رهبر کلیمیان ایران گفت: امام خمینی فرمودند حساب صهیونیسم از یهودیت جداست و همین مورد تاکید رهبر انقلاب نیز بوده است.

***

نشست اندیشمندان دینی اهل تشیع، اهل تسنن و اقلیت‌های مذهبی

نشست اندیشمندان دینی اهل تشیع، اهل تسنن و اقلیت مذهبی در محکومیت  کشتار غزه، سوم آبان ۱۴۰۲ در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد.

در این نشست حاخام  یونس حمامی‌لاله زار رهبر کلیمیان ایران هم گفت: در ارتباط با اتفاق‌های غزه و جنایت‌هایی که صورت می‎گیرد، جنایت‌کاران از جنبه‌ی انسانی و و باورهای دینی بسیار فاصله گرفته‌اند. هر انسان آزاده‌ای فارغ از دین، اعتقاد و باور خود نمی‌پذیرد که افراد بی دفاع، زنان و کودکان مورد هدف قرار گیرند. در هر جنگی هم قواعد خاصی اعم از قواعد دینی و قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی وجود دارد که اسرائیلی‌ها به هیچ یک از اینها پایبند نبودند.

وی به دو آیه از تورات در خصوص قواعد جنگ اشاره کرد و با تفسیر این آیات افزود: بمباران‌های کورکورانه‌ای که در مناطق غیرنظامی اعم از خانه‌ها، ‌اماکن مقدس و بیمارستان‌ها صورت می‌گیرد از هر چارچوبی خارج بوده و قابل پذیرش در هیچ باوری نیست. حمامی‌ گفت: اقدام‌های رژیم صهیونیستی خلاف تورات است. با جنایت‌هایی که شکل گرفته، اسرائیلی‌ها به دنبال تحمیل این باور در اذهان هستند که این جنگ اسلام و یهودیت است. وی افزود: در ایران، سال‌های طولانی است که تمام ادیان با صلح و امنیت و در چارچوب قانون، به صورت مسالمت‌آمیز کنار هم زندگی می‌کنند.

دکتر حمامی‌لاله‌زار اظهار داشت: جنایت‌های رژیم صهیونیستی مطابق با هیچ دینی نیست. قابل قبول نیست که گروه کوچکی بیاید و آیات تورات را به شکل دیگری عنوان کند. این حتی قابل قبول یهودیان نیست که از همان ابتدا به صهیونیسم و این شیوه رفتار معترض هستند. همانطور که ملت‌ها موافق نیستند مجامع بین‌المللی هم باید وارد عمل شوند و این جنایت‌ها را محکوم کنند.

در ادامه جلسه، آرش آبائی از جامعه‌ی کلیمیان تهران پیام نماینده‌ی کلیمیان در مجلس شورای اسلامی را قرائت کرد. در بخشی از این پیام آمده است: کلیمیان ایران به همراه دیگر هموطنان خود، با ابراز تاسف از جنایت‌هایی که علیه مردم غزه می‌شود در انتظار گرفتن انتقام شدید از رژیم صهیونیستی هستند.

***

دعوت نماینده‌ی کلیمیان به تجمع برای محکومیت کشتار بی‌گناهان

جامعه محترم ایرانیان کلیمی

در پی جنایات وحشیانه‌ی رژیم اشغالگر قدس نسبت به مردم مظلوم فلسطین و به شهادت رساندن کودکان، زنان و مردان بی‌دفاع غزه، بر هر فرد یهودی علی‌الخصوص ایرانیان کلیمی واجب است اعتراض خود را نسبت به اعمال هولناک رژیم غاصب قدس اعلام نماید.

از این رو بنا به اهمیت موضوع، به پیشنهاد رهبر دینی ایرانیان کلیمی(جناب حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار)، بنده و جمع کثیری از فعالین اجتماعی، مراسمی جهت محکومیت نسل‌کشی مردم مظلوم غزه در روز دوشنبه مورخ 8 آبان ساعت ۹ صبح در محل کنیسای یوسف آباد برگزار می‌گردد.

لذا از عموم جامعه کلیمیان دعوت می‌شود با شرکت در این گردهمایی، انزجار خود را از این جنایات هولناک ابراز نمایند.

دکتر همایون سامه یح

نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس و رییس انجمن کلیمیان تهران

دعوت رهبر دینی کلیمیان ایران برای حضور در تجمع محکومیت کشتار بی‌گناهان در غزه

تجمع کلیمیان تهران در کنیسه‌ی یوسف آباد

روز 8 آبان کلیمیان تهران در محل کنیسه‌ی یوسف آباد تجمع اعتراضی نسبت به جنایات رژیم صهیونیستی برگزار کردند.

دکتر همایون سامه‌یح نجف‌آبادی نماینده‌ی کلیمیان در مجلس شورای اسلامی در این گردهمایی ضدصهیونیستی ضمن محکومیت حملات رژیم صهیونیستی به غزه، گفت: تصور کنید که این انفجارات عظیم چه تاثیرات نامناسب و منفی بر مردم و کودکان فلسطینی خواهد گذاشت. این کودکان تا آخر عمرشان اعصاب و روان سالمی نخواهند داشت. ۲ میلیون و پانصد هزار نفر از مردم غزه در چنین حالتی به سر می‌برند.

وی افزود: اجازه ندادن برای ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه یکی از نشانه‌های بی‌رحمی و ددمنشی رژیم غاصب صهیونیستی است.  در چند ماه‌های اخیر نشانه اعتراضات بسیار شدیدی از خود صهیونیست‌ها نسبت به دولت رژیم اشغالگر قدس شاهد بودیم  و نتانیاهو خواست این مسئله اعتراضات را تحت الشعاع قرار دهد و  با حمله به غزه سعی کرد افکار عمومی کشور خودش را منحرف به سمت جنگی نابرابر کند.

نماینده کلیمیان مجلس شورای اسلامی ادامه داد: نه تنها این اعتراض از طرف جامعه یهودی  ایران انجام می‌شود، بلکه ما در سراسر دنیا اعتراضات و مخالفت‌هایی از طرف جامعه یهودیان دنیا در مورد جنگ غزه شاهد بودیم. در آمریکا و کشورهای اروپایی و بسیاری دیگر از کشورها شاهد اعتراضات از طرف جامعه یهودیان  در مخالفت  با جنگ غزه بوده‌ایم.

وی تاکید کرد: نتانیاهو و دولت کثیف رژیم صهیونیستی بداند که عواقب این جنگ در نهایت گریبانشان را می‌گیرد و در دادگاه‌های بین‌المللی این مرد خبیث مطمئناً محاکمه می‌شود و به مکافات اعمال خودش خواهد رسید.

سامه‌یح  ادامه داد: جامعه‌ی یهودی ایران ۲۶۰۰ سال در خاک ایران زندگی کرده‌اند و با فرهنگ مردم ایران خو گرفته‌اند و در این سال‌ها به جز نیکی چیزی ندیده‌اند و همینطور جامعه‌ی ایرانیان کلیمی به جز وطن پرستی کار دیگری انجام نداده‌‌اند. جامعه‌ی ایرانیان کلیمی چه در قبل از انقلاب زندانیان سیاسی بسیاری داشته و در زمان جنگ تحمیلی شهدا، جانباز و اسیرانی را تقدیم انقلاب اسلامی ایران کرده‌اند و همیشه اطاعت خود را از بنیانگذار جمهوری اسلامی و همچنین مقام معظم رهبری اعلام داشتند.

وی افزود: این اعتراض و گردهمایی به جنایات رژیم صهیونیستی فقط در این زمان نبوده است. از ابتدای انقلاب و از زمانی که راهپیمایی روز قدس به دستور حضرت امام انجام شد از همان ابتدا جامعه ایرانیان کلیمی در مراسم روز قدس به صورت پررنگ  ظاهر شده است و اعتراض خودشان را نسبت به غصب زمین‌ها و کشور مردم مظلوم فلسطین اعلام کرده‌اند.

نماینده‌ی کلیمیان در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: امیدوار هستیم که در آینده‌ای نزدیک مردم فلسطین هرچه سریع‌تر بتوانند نه تنها در این جنگ پیروز بشوند، بلکه بتوانند به خانه و کاشانه واقعی خودشان و به سرزمینشان برگردند و به صورت آزاد و در امنیت کامل در آن کشور ادامه حیات بدهند.

در ادامه‌ی این گردهمایی ضدصهیونیستی، حاخام  یونس حمامی لاله زار مرجع دینی کلیمیان ایران گفت:  ادیان مختلف در ایران در کنار هم زندگی می‌کنند با وجود اختلافات و تبلیغات زیادی که بعد از انقلاب شده اما ما کنیسه و مجامع خودمان را داریم و کوچکترین تعرضی به ما نشده است. امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای همیشه این توجه را به ما داشتند و در تمام بخش‌های کشور در امنیت زندگی می‌کنیم. یهودیان، زرتشتیان و مسیحیان در ایران در حال زندگی با آرامش هستند.

حاخام  حمامی گفت: ما خود را پیروان حضرت ابراهیم می‌دانیم. ویژگی ایشان احسان و بندگی و خداپرستی است. انسان باید به دفاع از مظلوم بپردازد و وظیفه داریم در کنیسه‌های خود علیه جنایات رژیم صهیونیستی اعتراض واجتماع کنیم. رژیم صهیونیستی بر خلاف دین یهودی دست به کشتار کودکان و زنان بی دفاع می‌زند و این اقدامات  پذیرفتنی نیست.

مرجع دینی کلیمیان ایران ادامه داد: در جنگ تحمیلی با اینکه  رژیم بعثی از بمب‌های ممنوعه علیه جمهوری اسلامی استفاده می کرد اما جمهوری اسلامی با اعتقاد به باورهای دینی که داشت از این  تسلیحات ممنوعه استفاده نکرد.

وی تاکید کرد: رژیم  صهیونیستی با حمایت کشورهای غربی گستاخ تر و وحشی‌تر شده است. این گردهمایی در برابر اقدامات فجیع رژیم غاصب صهیونیستی علیه مردم بی‌دفاع غزه است تا از این طریق بشود هرچه زودتر آتش بس را تحمیل و کمک های مردمی به این مردم بی دفاع ارسال شود.

همچنین «راو یهودا گرامی» نایب رییس دارالشرع کلیمیان ایران در تجمع کلیمیان تهران در محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی در غزه طی سخنانی گفت: ما امروز جمع شدیم از اتفاقاتی که توسط گروهی افراد که خود را یهودی می‌نامند، اعلام برائت کنیم و انزجار خود را از صهیونیسم اعلام می‌کنیم.

وی با اشاره به تفاوت یهودیت با صهیونیسم افزود: این قضیه آنقدر ساده است که در بسیار مواقع تکرار مکررات است که یهودیت دینی است ۳۳۰۰ سال سابقه تاریخی دارد، ولی صهیونیسم یک حزب سیاسی است که سابقه آن بیشتر از ۱۰۰ سال نمی‌شود و تفاوتی که بین این دو وجود دارد واضح و روشن است، اما ما وظیفه خود دانستیم که اعلام کنیم با فجایعی که توسط صهیونیست‌ها اتفاق می‌افتد موافق نیستیم و این موضع را به شدت محکوم می‌کنیم.

گرامی در ادامه گفت: تفاوت اساسی بین دین یهود و ایده‌ی صهیونیسم وجود دارد که ۴۰ سال قبل امام خمینی این موضوع را تاکید فرمودند که این دو هیچ ارتباطی با هم نخواهند داشت. وی تاکید کرد: امیدواریم صلح در سراسر دنیا برقرار شود و مردم در کنار هم در آرامش زندگی کنند.

***

تجمع کلیمیان کرمانشاه

جامعه‌ی کلیمیان کرمانشاه، با برگزاری تجمع اعتراضی، جنایات رژیم صهیونیستی اسراییل علیه مردم مظلوم فلسطین را محکوم کردند. این تجمع در کرمانشاه، هشتم آبان همزمان با تجمع یهودیان در برخی دیگر از شهرهای کشورمان در محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی در سرزمین های اشغالی و حمایت از مردم مظلوم فلسطین برگزار شد.

جامعه کلیمیان کرمانشاه با تجمع مقابل کنیسه‌ی وحدت با سردادن شعارهایی اعتراض خود را علیه جنایات رژیم صهیونیستی فریاد زدند. به گزارش ایسنا، حاضران در این تجمع اعتراضی با در دست داشتن دست نوشته‌ها و پلاکاردهایی با مضامینی شامل" به نام یهودیت جنایت نکنید"، "حساب یهودیت از صهیونیسم جدا است"، "ماخواستار آتش‌بس فوری هستیم" و "ما هرگونه کشتار کودکان، زنان و افراد بی دفاع را محکوم می‌کنیم" جنایات رژیم اسراییل را محکوم کردند. جامعه کلیمیان استان کرمانشاه همچنین با در دست داشتن دست نوشته هایی با مضمون "باید حضور فساد برانگیز آمریکا در منطقه برچیده شود" خواستار حذف دخالت‌های آمریکای جنایتکار در امور دیگر کشورها شدند.

ادامه‌ی این تجمع با قرائت بیانیه‌ی جامعه‌ی کلیمیان کرمانشاه در محکومیت جنایات رژیم غاصب صهیونیستی و درخواست کمک از جامعه جهانی برای کمک به مردم مظلوم غزه همراه بود.

بهمن محمودی عضو جامعه کلیمیان کرمانشاه در حاشیه این تجمع در جمع خبرنگاران، هدف از این تجمع را همدردی با مردم بی دفاع غزه و فلسطین عنوان کرد و افزود: ما جامعه‌ی کلیمیان جزو صهیونیسم نیستیم و این ظلم را قبول نمی‌کنیم. وی ادامه داد: جامعه‌ی کلیمیان استان کرمانشاه همچون دیگر کلیمیان مخالف این کشتارها بوده و ما اقدامات رژیم صهیونیستی را محکوم و پشتیبانی خود را از مردم مظلوم غزه اعلام می‌کنیم و تا پای جان حامی آنها خواهیم ماند.

هوشمند محمودی از دیگر کلیمیان کرمانشاه نیز گفت: ما جامعه‌ی یهودیان کرمانشاه به همراه همه یهودیان ایران اقدامات رژیم صهیونیستی را محکوم کرده و اعلام می‌کنیم کشتاری که در بیمارستان غزه انجام شد، در دین یهود و تورات پذیرفتنی نیست. وی ادامه داد: دین یهود دین راستی بوده و بر مبنای درستی پایه گذاری شده و تمام گفته های تورات بر صلح و دوستی تاکید دارد، نه کشتار و آزار.

حجت الاسلام مهدی عبدی رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه نیز در این تجمع با قدردانی از حضور به موقع جامعه‌ی کلیمیان استان کرمانشاه در محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی، اظهار کرد: سخنگوی ارتش غاصب در شبکه تلویزیونی خودشان اعلام کرده که این دست اجتماعات اصناف، اقشار و دیگر گروه‌های مردمی در گوشه و کنار ایران اسلامی و دیگر کشورهای دنیا فشار زیادی بر رژیم کودک کش اسرائیل وارد کرده است.عبدی افزود: برپایی این نوع تجمعات زمینه ساز حمایت جامعه جهانی از مردم مظلوم غزه خواهد شد.

***

تجمع یهودیان کامیاران

یهودیان شهرستان کامیاران روز 8 آبان با در دست گرفتن پلاکاردهایی مبنی بر «حساب یهودیان از صهیونیسم جداست» خشم و انزجار خود را از رژیم صهیونیستی اعلام کردند.

درکامیاران ، شهری که وجود شیعه و سنی در کنار هم خبر از وحدت و انسجام مردمان این شهر دارد، یهودیانی که شاید جمعیت‌شان به ۲۰۰ نفر هم نرسد در کنار مسلمانان این شهر زندگی می‌کنند.

«ماخواستار آتش بس فوری هستیم»، «حساب یهودیت از صهیونیست جداست»، «به نام یهودیت جنایت نکنید» و «ما هرگونه رفتار جنایتکارانه علیه مردم غزه را محکوم می‌کنیم» نوشته‌هایی بود که کلیمیان در دست داشتند و با سردادن شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» خواهان اتمام جنگ رژیم صهیونیست علیه مردم غزه شدند.

در پلاکارد دیگری که تعدادی از تجمع کنندگان در دست داشتند آمده بود: «ما جامعه کلیمیان ایران ضمن محکومیت شدید جنایات رژیم غاصب صهیونیستی علیه مردم مظلوم و بی‌دفاع فلسطین، همدردی خود را با آنان اعلام نموده و از جامعه جهانی درخواست کمک به آنان را داریم».

***

تجمع کلیمیان یزد

کلیمیان استان یزد ضمن محکومیت جنایات رژیم غاصب صهیونیستی علیه مردم مظلوم و بی‌دفاع فلسطین، با آنان ابراز همدردی کردند و از جامعه جهانی خواستار توقف ادامه این جنایات شدند.

جمعی از کلیمیان یزد با حضور در کنیسه‌ی «ملا آقا بابا» در این شهر ضمن ابراز انزجار از جنایات وحشیانه رژیم جعلی صهونیستی، با مردم مظلوم فلسطین اعلام همدردی کرده و اعلام کردند: اقدامات بی رحمانه رژیم صهیونیستی طی هفته‌های اخیر هیچ‌گونه نسبتی با دین یهود و باورهای یهودیان نداشته و ندارد و دولت‌های استعماری حامی این رژیم به نوعی شریک جرم در جنایات این رژیم سفاک هستند».

آنها سکوت و انفعال دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و جامعه‌ی حقوق بشر در قبال جنایت صورت‌ گرفته از طرف رژیم صهیونیستی را نیز محکوم کردند و  خواستار آتش‌بس فوری و توقف جنایات رژیم صهیونیستی اعم از قتل‌ عام کودکان و زنان و هدف قرار گرفتن افراد و اماکن غیرنظامی و اماکن مقدس شدند.

کلیمیان یزد همچنین رفع فوری محاصره غزه جهت ارسال دارو و غذا و سوخت و امدادرسانی به ساکنان دربند منطقه را خواستار شدند و برای برقراری صلح و آرامش، امنیت و عدل و انصاف در جهان در درگاه خداوند نیایش کردند.

***

تجمع کلیمیان اصفهان

کلیمیان اصفهان در برنامه گردهمایی سراسری در ۸ آبان در محکومیت وقایع غزه حضوری منسجم داشتند. در این تجمع، تمام اقشار جامعه از جمله محصلان، دانشجویان، مدیران و اعضای کانون جوانان و تلمود تورای اصفهان و دبیران تعلیمات دینی و کلیه فعالان اجتماعی حضور مصمم وکارساز داشته ودر ایفای نقش شهروندی ایرانی پیش قدم بودند.

تجمع کلیمیان شیراز

اقشار مختلف جامعه‌ی کلیمیان شیراز نیز روز 8 آبان در محکومیت کشتار بی‌گناهان در غزه تجمع نمودند.

***

نشست فلسطین در سیره‌ی نظری و عملی امام خمینی (ره)

نشست موضوع فلسطین در سیره‌ی نظری و عملی امام خمینی (ره) ۴ آبان ماه ۱۴۰۲ با حضور حجت‌الاسلام سید حسن خمینی در حسینیه‌ی جماران برگزار شد. حاخام یونس حمامی لاله زار، رهبر دینی کلیمیان ایران نیز در این نشست حضور یافت.

رهبر دینی کلیمیان ایران: اشغال بیت‌المقدس جزء آموزه‌های دین یهود نیست

رهبر دینی کلیمیان ایران در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا در 7 آبان ماه، با اشاره به آموزه‌های دین یهود گفت: ما علاقه خاصی به سرزمین بیت‌المقدس داریم؛ چون قبله‌ی ماست ولی در هیچ یک از تعالیم حضرت موسی نیامده که آنجا را باید به زور گرفت. حاخام  یونس حمامی لاله‌زار درباره‌ی مطالبی نادرست با عنوان آموزه‌های دین یهود که به‌تازگی در فضای مجازی منتشر شده به خبرنگار ایرنا گفت: آموزه‌های یهود برگرفته از تورات است که ترجمه‌ی آن به زبان فارسی نیز وجود دارد، ولی بسیاری از مطالبی که در فضای مجازی درباره آموزه‌های یهودیت گفته می‌شود، جعلیاتی است که هیچ منبعی هم ندارد. طبق آنچه در تلمود وجود دارد، یک باور یهودیت این است که رستگاری فقط وابسته به یهودیان نیست و افراد پرهیزکار سایر اقوام و امت‌های دنیا، اهل رستگاری در جهان آخرت خواهند بود.

وی افزود: یکی از باورهای یهود این است حتی در زمان ظهور منجی موعود، این‌گونه نیست که همه مردم دنیا باید یهودی باشند. در آن دوران یهودیان آزادی پیدا می‌کنند که براساس آیین خود رفتار کنند، همه‌ی مردم دنیا موحد خواهند بود و یکتاپرستی آن‌گونه که به نقل از زکریای نبی آمده بر جهان حاکم خواهد شد؛ به گونه‌ای که در آن روز، خدا یکی و نامش نیز یکتا خواهد بود و همه مردم نام خدا را صدا می‌زنند و بر همین مبنا یهودیت حق زندگی و حیات را برای سایر اقوام قائل است.

حمامی لاله‌زار با اشاره به منابع تاریخی دین یهود گفت: یهود در زمان‌هایی مثل دوران حضرت داوود یا حضرت سلیمان، در سرزمین مقدس کشور و حکومت تشکیل داده بود؛ به‌ویژه در دوره‌ی حضرت سلیمان که دوران صلح و صفا و آرامش در همه کشورهای منطقه حاکم بوده است؛ هرچند بسیاری از مردم آن زمان افرادی بت‌پرست بودند و یهود وظیفه خودش را در از بین بردن بت‌پرستان نمی‌دانسته، اعتقاد یهودیان بر این مبناست با همه مردم در چهارچوبی که حقوق یهودیان را رعایت کنند، به صورت مسالمت‌آمیز زندگی کنند و تلاش می‌کنند افراد را به خداپرستی هدایت کنند نه ضرورتاً یهودیت.

وی تأکید کرد: بسیاری از مطالبی که در فضای مجازی بیان می‌شود در واقع برای انحراف در مسیر مبارزه است؛ همان‌گونه که در زمان داعش، برخی افراد مسلمان مورد حمله قرار می‌گرفتند که این در واقع به انحراف کشاندن مبارزه اصلی است تا جنبه‌ی دینی به آن بدهند و اختلاف میان مسلمانان بیندازند. در موضوع یهود و صهیونیسم نیز این‌گونه است که می‌خواهند میان اسلام و یهود اختلاف ایجاد کنند، در حالی که یهودیان و مسلمانان در بسیاری از مناطق دنیا و کشور ایران به صورت مسالمت‌آمیز با هم زندگی می‌کنند و حامی یکدیگر بوده و هستند.

رهبر دینی کلیمیان با اشاره به تقسیم‌بندی‌های صهیونیسم دینی و سیاسی گفت: مفهوم صهیونیسم به معنای علاقه داشتن به صهیون است. هر یهودی به بیت‌المقدس علاقه خاصی دارد، چون قبله ماست و به آن سمت نماز می‌خوانیم و مقبره‌ی بسیاری از پیامبران ما در آنجا قرار دارد و طبق دیدگاه ما سرزمین مقدس قلمداد می‌شود، ولی این به آن مفهوم نیست که به زور آنجا را بگیرند. یهودیان معتقدند در زمان منجی موعود این وعده الهی محقق خواهد شد، ولی یکی از جنبه‌های منجی، عدل و انصاف است که در آن زمان برقرار می‌شود.

وی با اشاره به ویژگی‌های منجی دین یهود گفت: یکی از اصول اعتقادی یهود، اعتقاد به منجی موعود است که تکمیل‌کننده اصل ایمان به خداست. همان‌گونه که هیچ انسان عاقلی کاری را بدون هدف و مقصد خاصی انجام نمی‌دهد، خدا هم این دنیا را برای هدف خاصی آفریده است که در نهایت، این امر به وسیله منجی موعود به سرانجام می‌رسد.

حمامی لاله زار افزود: براساس اعتقاد یهودیان، منجی موعود از نسل حضرت داوود و سلیمان نبی است که هم مقام نبوت داشتند و هم حکومت تشکیل دادند. منجی موعود نیز حکومتی الهی تشکیل می‌دهد و همه انسان‌ها را به خداپرستی دعوت می‌کند و در آن زمان صلح، آرامش، عدل و انصاف در همه دنیا برقرار می‌شود و به دنبال آن خیر و برکت برای همه به وجود خواهد آمد.

***

مراسم تجلیل از همراهان و حامیان جامعه کلیمیان ایران

سامان سامه یح

مراسم تجلیل از همراهان و حامیان جامعه کلیمیان ایران در قوای سه‌گانه و سایر نهادها با حضور نمایندگان مجلس شورای اسلامی و معاونین پارلمانی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها و همچنین جناب حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار و هاراو یهودا گرامی، اعضای هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران، ریاست انجمن کلیمیان کرمانشاه و فعالان اجتماعی جامعه کلیمی 8 خرداد ماه در تالار محبان (زیرمجموعه انجمن کلیمیان تهران) برگزار شد .

این مراسم با حضورآقایان:

-دکتر عبدالرضا مصری، نایب رییس مجلس شورای اسلامی

-دکتر شهریاری، رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی

-دکتر محمدرضا صارمی، رییس حوزه ریاست قوه قضاییه

-دکتر کاظم غریب آبادی، معاون امور بین الملل و حقوق بشر قوه قضاییه و دبیر ستاد حقوق بشر

-دکتر سید جلیل میرمحمدی میبدی، نایب رییس اول کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی

-دکتر علی اصغر باقرزاده، نماینده بابلسر در مجلس شورای اسلامی

-مهندس آرا شاوردیان، نماینده ارامنه تهران و شمال کشور

-دکتر حسین فتاحی، معاون پارلمانی کمیته امداد امام خمینی(ره)

- حمید طاهری جبلی، مدیرکل امور مجلس کمیته امداد امام خمینی(ره)

-دکتر رحیمی، معاونت پشتیبانی و توسعه وزارت بهداشت و درمان

-دکتر جمال الدینی، معاونت پارلمانی وزارت بهداشت و درمان

-دکتر هادی قوامی، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت اقتصاد و امور دارایی

-تیمسار رضا طلایی نیک، معاونت پارلمانی وزارت دفاع

-دکتر وحید حشمتیان، معاونت دفتر سیاسی و مدیر حوزه اقلیت های مذهبی در وزارت کشور

-دکتر علی علیپور، معاون ادیان و مذاهب اداره کل مجامع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

و خانم مبرهن، مسئول دفتر امور اقلیت‌های دینی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

در تالار محبان برگزار شد.

در ابتدای این مراسم مهندس بهادر میکائیل به ایراد سخنرانی پرداخت و سپس از نماینده کلیمیان ایران در مجلس شورای اسلامی جهت ایراد سخنرانی دعوت نمود.

دکتر سامه‌یح، نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی، ضمن خیرمقدم و تشکر از مدعوین و حضار، گفت:

هدف از انجام این برنامه تقدیر و تشکر از مسئولین سه قوه و همچنین دیگر ارگان‌های خدوم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به خاطر حمایت‌های بی شائبه‌ی خود از جامعه کلیمی می باشد.

در ابتدا تاکید می‌کنم که جامعه ایرانیان کلیمی خود را جدا از جامعه بزرگ ایران نمی داند. سابقه حضور کلیمیان در ایران به ۲۷۰۰ سال پیش باز می‌گردد و وجود آرامگاه‌های پیامبران ما از جمله حضرت دانیال نبی(ع) و حضرت حبقوق نبی(ع) در ایران نشانه تقدس این خاک و مرز و بوم برای تمام ایرانیان کلیمی است.

عدم وجود تفکرات نژادپرستی در ایران باعث تداوم حضور این جامعه و دیگر جوامع و ادیان الهی در ایران بوده و تعداد زیاد زندانیان سیاسی این جامعه در رژیم گذشته و با وجود شهدا و جانبازان و آزادگان در دوران انقلاب و جنگ تحمیلی و حضور جامعه پزشکان و مهندسین و صاحبان سرمایه این جامعه در دوران سازندگی، نشانگر پیروی اعضای این جامعه از بنیانگذار کبیر انقلاب(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی) بوده است.

وی در ادامه بیان نمود: در اینجا لازم می دانم از آقای دکتر رئیسی، رئیس جمهور محبوب و همچنین حجت الاسلام و المسلمین، اژه ای و جناب آقای دکتر قالیباف، ریاست محترم مجلس شورای اسلامی به علت نگاه ویژه‌ای که همواره به جوامع اقلیت‌های دینی داشته اند، تشکر نمایم.

اصلاح قانون ارث توسط حجت الاسلام و المسلمین اژه‌ای و با همکاری جناب آقای دکتر مصدق، معاون اول محترم قوه قضاییه، یکی از تصمیمات موثر این قوه در جهت حفظ حقوق این جوامع بوده است. همچنین حفظ عدالت و بی‌طرفی و احترام به احوال شخصیه در دادگاه‌ها از نعمات نظام مقدس جمهوری اسلامی می‌باشد.

وی با اشاره به برخی از حمایت‌های نظام و مسئولین از جامعه کلیمیان ایران افزود:

حمایت‌های معنوی سپاه پاسداران از جامعه کلیمیان، حضور و ادای احترام فرماندهان سپاه بر مزار شهدای کلیمی و همراهی‌های همه جانبه نیروی انتظامی جهت آسایش خیال و حفظ امنیت حوزه انتخابی بنده، قابل تقدیر است.

متاسفانه به دلیل مشکلات اقتصادی موجود، جامعه ایرانیان کلیمی نیز از این مسئله مستثنی نبوده و این باعث مشکلات جدی در حمایت از قشر ضعیف این جامعه گردیده که با حمایت‌های کمیته امداد حضرت امام خمینی(ره)، بنیاد مستضعفان و بنیاد علوی در جهت کمک به نیازمندان جامعه ایرانیان کلیمی تا حد زیادی بار سازمان های خیریه این جامعه را کاهش داده ودر اینجا لازم می‌دانم دست یکایک مسئولان این نهادها را به گرمی بفشارم و تشکر خود را نثار آنان نمایم.

دکتر سامه‌یح در ادامه افزود: حدود سه سال پیش بیمارستان خیریه دکتر سپیر با ۸۰ سال سابقه خدمت به هموطنان خود، به علت مشکلات اقتصادی و بدهی‌های بسیار زیاد به تعطیلی کشیده شد. کمک‌های بی نظیر وزیر محترم بهداشت و درمان جناب آقای دکتر عین‌اللهی و همچنین معاونین محترم ایشان، جناب آقای دکتر رحیمی و جناب آقای دکتر کریمی در این مورد مثال زدنی است. در این بین از پیگیری‌های متعدد جناب آقای دکتر شهریاری، ریاست محترم کمیسیون بهداشت درمان و آموزش پزشکی مجلس شورای اسلامی و جناب آقای دکتر میرمحمدی، نایب رئیس محترم کمیسیون که در تمامی مراحل جامعه ایرانیان کلیمی را در بازگشایی مجدد آن بیمارستان یاری نموده‌اند، سپاسگزاری می‌نمایم که درغیر این صورت این بیمارستان همچنان تعطیل بود.

از وزارت محترم آموزش و پرورش علی‌الخصوص جناب آقای دکتر احمدی لاشکی، معاون پارلمانی و معاونت محترم توسعه آن وزارتخانه جهت مساعدت‌های بی دریغ خود به مدارس کلیمی نیز تشکر می‌نمایم.

از مسئولین محترم نیروی انتظامی و ستاد کل نیروهای مسلح در جهت تسهیل گذراندن دوره‌های آموزشی و خدمت سربازان جامع ایرانیان کلیمی در شهرهای کلیمی‌نشین تشکر وافر می‌نمایم.

همینطور از وزارت محترم علوم و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و ریاست دانشگاه آزاد نیز جهت انتقال به صورت مهمان یا دائم دانشجویان کلیمی به دانشگاه‌های واقع در شهرهای کلیمی‌نشین نیز سپاسگزارم.

در این سه سال که بنده افتخار خدمت در مجلس شورای اسلامی را داشته‌ام، تمامی دانشجویان و سربازان ما به شهرهای کلیمی‌نشین انتقال داده شده‌اند.

نماینده کلیمیان خاطر نشان کرد: در سال‌های قبل، بودجه کمتری جهت اقلیت‌های دینی اختصاص می‌یافت اما پارسال بودجه بسیار بیشتری اختصاص داده شد که در اینجا لازم می‌دانم از وزارت محترم کشور جهت همکاری‌ها و افزایش بودجه اقلیت‌های دینی و همچنین از وزارت محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی به جهت همکاری‌های تنگاتنگ مسئولانشان با انجمن‌های کلیمیان کشور و نیز از دیگر نمایندگان اقلیت‌های دینی خصوصا آقای دکتر اختیاری تشکر و قدردانی نمایم.

از وزارت محترم راه و شهرسازی، معاونت محترم پارلمانی و دیگر مسئولین آن وزارتخانه به علت موافقت و همکاری جهت اخذ مجوز احداث مجتمع ورزشی در شهر شیراز و همچنین از مسئولان موسسه خیریه نیک‌گامان جمشید جهت حمایت از قشر محروم این جامعه، تشکر ویژه به عمل می‌آورم.

وی در انتها تاکید نمود: این تنها گوشه‌ای از حمایت‌های مادی و معنوی مسئولان نظام مقدس جمهوری اسلامی از جامعه ایرانیان کلیمی بوده و تاکید می‌کنم که از ابتدای انقلاب تاکنون، جامعه ایرانیان کلیمی به صورت مستمر در انجام مراسم های مذهبی خود آزادی کامل داشته و تدریس علوم دینی درکنیساها و مدارس این جامعه آزادانه صورت می پذیرد؛ امنیت کنیساهای این جامعه در شهرهای مختلف ایران در حد بسیار مطلوبی است. جامعه ما اگر مشکلی دارد، همان مشکلات جامعه اکثریت بوده و اگر مشکلات کوچکی در جامعه ما وجود دارد، تمایل به برطرف کردن آن از طرف خود جامعه ایرانی و مسئولین ایرانی است و نیاز به حمایت هیچگونه قدرت و کشورهای خارجی نداریم، زیرا ما خود زبان گویا داریم و در دادگاه‌ها و مکان‌های مربوطه دفاع می‌کنیم و در نهایت حقوق ما به عدل به ما داده می‌شود.

تمام اینها فقط و فقط به دلیل حسن نیت حضرت امام و مقام معظم رهبری و مسئولان و مدیران و همچنین هموطنان عزیز ما می‌باشد.

در این مراسم حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار، رهبر دینی کلیمیان و دومین میزبان این مراسم به ایراد سخنرانی پرداخت و گفت:

با تقدیر و تشکر از تمام بزرگوارانی که دعوت ما را پذیرفتند و تشریف آوردند. همانطور که دکتر سامه‌یح اشاره کردند، قدمت حضور کلیمیان در ایران عزیز نزدیک به ۲۷۰۰ سال پیش می‌باشد که در (عهدعتیق) کتاب پادشاهان جلد اول، فصل ۱۷، اشاره می‌گردد که پادشاه آشور پس از به اسارت در آوردن گروهی از یهودیان، آنها را در شهرهای ماد ساکن ساخت که پس از آن نیز با تخریب معبد بیت‌المقدس توسط سپاهیان کلدانی، باقی مانده کلیمیان نیز توسط بخت النصر، پادشاه کلدانیان، به بابل (عراق امروزی) به اسارت در آورده شدند که با آمدن کوروش کبیر و فتح سرزمین بابل، حضور کلیمیان در ایران پررنگ تر شد؛ و با وجود آن که کوروش کبیر اجازه می دهد اقوام و ادیان مختلف آزادی خود را داشته باشند و به کلیمیان اجازه داده می شود که به سرزمین مقدس بازگشته و معبد بیت‌المقدس را بسازند، اما بسیاری از کلیمیان انتخاب می‌کنند که در سرزمین ایران باقی بمانند.

وی افزود: ابتدا در استان‌های غربی و بعد در مرکز، تقریبا کمتر استان و شهری در ایران هست که آثاری از حضور کلیمیان در آنجا پیدا نشود، به خصوص بعد از حضور اسلام که از ادیان توحیدی بوده و اعتقادات و مشترکات بسیار زیادی بین کلیمیان و مسلمانان وجود داشت. این سازگاری، همزیستی و همدلی، شکل بهتری به خود گرفته، فراز و نشیب هایی وجود داشته اما عموما این هم زیستی و سازگاری بوده که بین اقوام و ادیان مختلف که در ایران عزیز حضور داشتند برقرار بوده. بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی با رهبری حضرت امام(ره) و گفتار معروف ایشان که "توحید مظهر همه ماست، ایران کشور ماست و ما ملت واحد هستیم"، این یکپارچگی و اتحاد را رنگ و بوی تازه دادند و استحکام بیشتری بخشیدند.

امیدوارم که شاهد هرچه بیشتر این اتحاد و همدلی و پیشرفت جامعه ی ایران باشیم.

در ادامه این مراسم از دکتر مصری، نایب  رئیس محترم مجلس شورای اسلامی دعوت شد که به ایراد سخنرانی بپردازد.

دکتر مصری نایب  رئیس مجلس شورای اسلامی ضمن تقدیر و تشکر ویژه از برگزارکنندگان این مراسم و بیان چندی از خاطرات دوران کودکی خود در شهر کرمانشاه که با جامعه کلیمی داشتند فرمود: خوشبختانه آن روح بلند و آن معنویت حاکم بر برادران عزیز کلیمی در مجلس، همیشه موجب یک برادری بسیار نزدیک و یک انس و الفتی بین نمایندگان مجلس می باشد. آن چیزی که فاصله بین ما می اندازد، آن افرادی هستند که می‌خواهند از دین برای قدرت خودشان بهره برداری نمایند.

در کشور ما بر اساس قانون اساسی تقریبا هر ۲۵۰ هزار نفر حق دارند یک نماینده داشته باشند، اما این تبعیض در مورد شما انجام شده که هر ۱۵ هزار نفر یک نماینده در مجلس دارد. سهم ما در مجلس، همان سهمی است که نماینده شما دارد.

بسیاری از مواقع ما با مشورت با این دوستان مطلبی یاد می گیریم، داریم با برادری زندگی می‌کنیم واین برادری را با هیچ چیز عوض نمی‌کنیم. هنگام اذان مغرب هم ما در عبادتگاه شما رفتیم و نماز را به جای آوریم و تشکر می‌کنیم از اینکه این فرصت فراهم شد.

هر تحرکی در هر جای دنیا بخواهد این فاصله ها را زیاد یا ایجاد کند یقین داشته باشید به شدت با آن برخورد خواهیم کرد و اجازه نمی‌دهیم فاصله‌ای میان جوامع اسلامی و کلیمی و مسیحی آشوری و زرتشتی قرار گیرد؛ ما داریم به لطف خداوند کنار هم به خوبی زندگی می‌کنیم.

در پایان دکتر مصری با اشاره‌ای به دستاوردهای جمهوری اسلامی بعد از انقلاب اسلامی افزود:

اگر نقص و مشکلی در کشور وجود دارد، اعتراض و فریاد ما باید به عامل اصلی باشد نه معلول‌ها. اصل قضیه منابع مالی هست که نمی‌گذارند به ما برسد.

مراسم با دعای برکت و خیر برای ملت و نظام به پایان رسید.

غرفه‌ی انجمن کلیمیان تهران در سی و چهارمین نمایشگاه کتاب

سامان سامه‌یح – بهادر میکائیل – آیدین برخورداری

سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در اردیبهشت 1402 برگزار شد و غرفه‌ای در رواق شرقی سالن بین‌المللی و ناشرین خارجی به انجمن کلیمیان تهران اختصاص یافت.

دکور غرفه شامل تصاویر افراد برجسته‌ی جامعه کلیمی در حوزه‌های مختلف بود، از جمله هارون یشایایی(چهره ماندگار جامعه کلیمی، نویسنده و تهیه کننده سینما)، سلیمان ساسون (نقاش و نگارگر)، زنده یاد فرانک عراقی(فعال اجتماعی و سردبیر نشریه افق بینا)، زنده یاد سلیمان حییم (پدر فرهنگ نویسی دو زبانه ایران)، زنده یاد لقمان نظیری(کارگردان و بازیگر)، زنده یاد منوچهر طبری (مستند ساز) و زنده یاد فرید یاشار (فعال اجتماعی).

همانند سال‌های گذشته کتاب‌هایی در غرفه انجمن کلیمیان به نمایش گذاشته شد از جمله ترجمه فارسی تورات، ترجمه فارسی سیدور (نیایش روزانه‌ی یهود)، ترجمه فارسی تهیلیم (مزامیر حضرت داود)، آموزش الفبا و اعداد عبری، روزی که اسم خود را دانستم (هارون یشایایی)، کوچه مال کیست (هارون یشایایی)، علم الهی (مهندس امید محبتی مقدم) ، اندرز پدران، لغتنامه‌های عبری-فارسی سلیمان حییم، تقویم عبری، استاد شمشیرباز (مرجان یشایایی)، تورات منظوم (ابراهیم سعیدیان) و ... .

امسال 5 کتاب جدید نیز به شرح زیر به کتاب‌های این غرفه اضافه شده و در معرض بازدید عموم قرار گرفتند:

«یک عمر زندگی با سینمای ایران»، هارون یشایایی؛ شامل خاطرات زندگی حرفه‌ای هارون یشایایی.

«هارون یشایایی»، ناصر فکوهی؛ شامل پرسش و پاسخ نویسنده با هارون یشایایی در مورد زندگی و فعالیت‌های وی.

«کنیسه‌های تهران»، یاسمن غنی؛ شامل عکس‌ها و توضیحات کاملی از کنیسه‌های تهران.

«مقابر»، یاسمن غنی؛ درباره‌ی معرفی مقبره‌های پیامبران یهود در ایران.

«حقوق مالی زوجه در آیین یهود و اسلام»، مهندس نغمه کدخدا، در تشریح تفاوت‌ها و شباهت‌های مسائل ازدواج و طلاق و مسائل مالی زنان در این دو دین الهی.

از آنجا که غرفه انجمن کلیمیان در نمایشگاه کتاب جایگاهی ویژه برای جامعه کلیمی و حتی جامعه اکثریت دارد، مورد استقبال عموم مردم از جمله افراد سرشناس جامعه کلیمی و جامه ایرانی خصوصا فعالان سیاسی و اجتماعی، محققان، نویسندگان و همچنین خبرگزاری‌های داخلی و بین‌المللی قرار گرفت.

از جمله چهره‌های سرشناسی که از این غرفه بازدید نمودند عبارت بودند از:

دکتر همایون سامه‌یح (نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی و رییس انجمن کلیمیان تهران)

حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار (رهبر دینی کلیمیان ایران)

هاراو یهودا گرامی(عضو بت دین مرکزی ایران)

حاخام آرش تهرانی (عضو بت دین مرکزی ایران)

دکتر انسیه خزعلی (معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده)

دکتر اسماعیل جانعلی پور (مدیرکل مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

دکتر علی علیپور (معاونت مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

دکتر علی اکبر صالحی (رییس اسبق سازمان انرژی اتمی)

حسین علی سبزه (مسئول بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب تهران)

هارون یشایایی (چهره ماندگار جامعه کلیمی)

مهندس هرصل گلشیرازیان، مهندس بهداد میکائیل، مهندس امید محبتی مقدم، ایلن میشاعلیان، مهندس امید ماخانی، مهندس نغمه کدخدا (اعضای هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران)

مهندس فریدون طوبی(بازرس هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران)

اسکندر میکائیل(رییس هیئت امنای ستاد خیریه کوروش)

ابراهیم سعیدیان (شاعر جامعه کلیمی)

اعضای هیئت مدیره دوره 55 سازمان دانشجویان یهود ایران.

دریتا معلمی، مرجان یشایایی، لیورا سعید، فرزاد طوبیان، ، مژده یمینی، شرگان انورزاده، شهرام فروزانفر، مهندس مهران ملک (اعضای هیئت تحریریه نشریه افق بینا)

رامی دلرحیم، مهندس آزاده بن ذکریا، مهندس بیژن خاکشور و مهندس داوید یومتوبیان (فعالان اجتماعی).

***

سخنرانی چهره‌های شاخص جامعه و رونمایی از کتب جدید

روز 28 اردیبهشت 1402، در سرای اهل قلم سالن ملل نمایشگاه بین المللی تهران، همایشی با موضوع تاریخچه فارسیهود و مطبوعات کلیمیان ایران برگزار شد.

دبیر این نشست مهندس بهادر میکائیل و سخنرانان دکتر همایون سامه‌یح، حاخام دکتر یونس حمامی لاله زار، هارون یشایایی و مهندس آرش آبایی بودند.

سخنرانان در سخنانی از نشریات و روزنامه های کلیمی از گذشته تا امروز و نیز وضعیت نشر کتب در حوزه یهود گفتند و همچنین گزارشی از جمع آوری تمامی نشریات، روزنامه ها و مجلات جامعه کلیمی و بارگذاری در سایت انجمن کلیمیان تهران نیز ارائه شد.

در پایان همایش ابراهیم سعیدیان به قرائت شعری از آثار خود پرداخت و از کتب جدید موجود در غرفه انجمن کلیمیان تهران نیز رونمایی شد.

***

دست‌اندرکاران، مسئولان و متصدیان غرفه انجمن کلیمیان تهران:

مدیران غرفه: بهادر میکائیل، بهزاد نصیرزاده، آیلین تشخیصی، بنیامین بنایان و آیدین برخورداری.

سرپرستان غرفه: شارونا هارون‌شیلی، شهرام فروزانفر، رامین سخایی، امید کدخدا، بنیامین بنایان، آیلین تشخیصی، آیدین برخورداری.

متصدیان غرفه: الین یروشالمی، آیلار یروشالمی، اورلی کاهن، شرمینه داودزاده، دنیا کاهن، النورا محلی، الیور ملکان، طناز حریریان، شهاب اسحاقی، الناز حریریان، سامان سامه‌یح، فریماه طوبیان، پرستو زرنقیان، فرزاد فروزانفر، سارا لاله پور، سمیرا شادپور، شایان ملکان، سام یروشلمی، دانیلا یومتوبیان، عسل بنایزدی، فراز نعیموت، نیوشا ماهگرفته، دلارام دلرحیم، دانیل اسحاقی.

کارشناسان مذهبی: مهندس آرش آبایی، حاخام آرش تهرانی، حاخام مهران ساسانی.

طراحی دکور و بروشور: بهزاد نصیرزاده

سایر همکاران: سهیل نیسانی، نوید کدخدا، سامان کهن.

همایش‌های ادیان

چهارمین پیش‌نشست از دومین «همایش بین‌المللی امام رضا (ع) و گفتگوی ادیان» دوشنبه 8 آبان 1402 در دانشگاه بوعلی سینای همدان برگزار شد. در این همایش که جمعی از محققان، استادان و دانشجویان دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی حضور داشتند، دکتر حسین رضوان (رئیس دانشگاه)، دکتر رضا اکبری (دبیر همایش بین‌المللی امام رضا (ع) و گفتگوی ادیان)، حجت الاسلام دکتر قدرت‌الله نیازی (عضو هیئت علمی گروه الاهیات)، داریاووش عزیزیان (کشیش کلیسای شرق آشور ارومیه)، آیت‌الله حبیب‌الله شعبانی موثقی (امام جمعه و نماینده ولی فقیه در استان همدان) و آرش آبائی (از طرف انجمن کلیمیان تهران) سخنرانی داشتند.

آرش آبائی در سخنان خود با عنوان «اثرات گفتگوی بین‌الادیان بر جوامع»، ضمن معرفی جامعه‌ی کلیمیان ایران و جایگاه آن در گفتگوی ادیان، دستاوردها و پدیده‌های مثبت در گفتگوی بین دینی را تشریح نمود.

همچنین پنجمین پیش‌نشست نیز 17 آبان 1402 در یزد با حضور موبدان زرتشتی برگزار شد و آرش آبائی درباره‌ی روش شناسی گفتگوی دینی سخنانی ایراد نمود.

گزارش سلسله نشست‌های گفتگوی ادیان

آرش آبائی

میزبانی کلیمیان اصفهان در دومین پیش‌نشست همایش بین‌المللی امام رضا و گفتگوی ادیان

دومین پیش نشست همایش بین المللی امام رضا و گفتگوی ادیان، روز پنجشنبه ۱۸ خرداد ۱۴۰۲ در مرکز فرهنگی کلیمیان اصفهان به دبیری آرش آبائی برگزار شد. این پیش نشست در دو پنل با سخنرانی‌های حاخام دکتر حمامی لاله‌زار، دکتر رسول رسولی‌پور، لئا دانیالی و دکتر راحله کاردوانی همراه بود. در پنل نخست با موضوع روش شناسی گفتگوی ادیان، حاخام دکتر یونس حمامی لاله زار، رهبر دینی کلیمیان ایران و دکتر رسولی پور به اثرات مثبت گفتگوی بین الادیانی اشاره کردند. در پنل دوم که به مسئله خانواده اختصاص داشت، دکتر کاردوانی به نقش مثبت باورهای دینی در تحکیم خانواده، و لئا دانیالی به جایگاه زن در دین یهود پرداختند.

لازم به ذکر است که در افتتاحیه‌ی این نشست علمی، حاخام  سلیمان صدیق پور، رهبر کلیمیان اصفهان، دکتر سامه‌یح نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی و بیژن خاکشور عضو انجمن کلیمیان اصفهان دیدگاه‌های خود را بیان کردند. همچنین دکتر رضا اکبری به نمایندگی از کمیته علمی همایش، برنامه های طراحی شده برای نشست‌های بین‌الادیانی در ایران و دیگر کشورها را مختصراً بیان کرد. در پایان نشست، بازدیدی از یکی از کنیسه‌های یهودیان در اصفهان انجام شد و حاضران، همراه با توضیحات مهندس آرش آبایی و حاخام دکتر حمامی لاله‌زار، با برخی از جزئیات نماز های روزانه در آیین یهود آشنا شدند. هماهنگی همایش را یوسف سپارزاده، و مدیریت مجموعه و امور اجرایی را نوید بالازاده بر عهده داشتند و بیژن خاکشور مجری مراسم بود.

***

سخنرانی حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار با موضوع «روش‌شناسی گفت‌وگوی ادیان»

از امیدها و آرزوهای دیرینه انسانی دستیابی به صلح و آرامش، زندگی مسالمت‌آمیز در سطح جهان است. بلکه این یکی از وظایف مهم منجی موعود قلمداد شده است. او انسان‌ها را هدایت می‌کند و به همزیستی مسالمت‌آمیز و صلح جهانی نزدیک می‌کند که به این مهم دست پیدا کنیم.

به قول اشعیای نبی (فصل دوم آیه دو): «او یعنی منجی موعود بین اقوام داوری نموده، امت‌های زیادی را متنبه می‌نماید و ایشان شمشیرهای خویش را برای تبدیل به گاوآهن و نیزه‌های خویش را برای تبدیل به قیچی‌ باغبانی می‌شکنند. ملتی بر ملت دیگر شمشیر نخواهد کشید و دیگر جنگ نخواهد کرد.» اعتقاد به این امکانپذیر است که ما انسان‌ها علی‌رغم وجود اعتقادات مختلف و متفاوت می‌توانیم یکدیگر را تحمل کنیم و زندگی مسالمت‌آمیز با یکدیگر داشته باشیم. این انسان را ناچار می‌کند که فکر کند و تنها راهی که امکانپذیر است، شناخت یکدیگر از مسیر گفت‌و‌گو است. آیه تورات مقدس در سفر پیدایش (فصل سی‌و هفتم آیه چهار) در رابطه با داستان حضرت یوسف و برادرانش بیان می‌کند که برادران یوسف را دشمن داشتند، چرا که نتوانستند با او با صلح و صفا صحبت کنند. عدم صحبت و عدم گفت‌و‌گو برداشت ناصحیح و کینه و دشمنی ایجاد می‌کند.

گفت‌و‌گوی ادیان یک ضرورت است. یهودیان تاریخی طولانی در سرزمین ایران دارند. این گفت‌و‌گوها در تاریخ با تفاوت‌هایی وجود داشته و بیشتر جنبه جدل داشته است و هر کس سعی در بیان حقانیت خودش داشته است. در چند دهه اخیر تغییر روندی در شیوه این گفت‌و‌گوها صورت گرفته و از حالت جدلی خارج شده است.

اینکه انسان نتایج دست اول هر دینی را از عالم و محقق آن دین بشنود و نگاه دینی که خود آن فرد دارد را بشنود، بسیاری از سوءبرداشت‌ها را رفع می‌کند. در همین گفت‌و‌گوها نقاط مشترک بسیاری پیدا می‌شود که به فرهنگ مدارا و همزیستی کمک می‌کند.

گاهی محدودیت در منابع فارسی یهودی در ایران، باعث شده است دیدگاهی که نسبت به یهود وجود دارد، نادرست و اشتباه باشد و این گفت‌و‌گوها کمک می‌کند دیدگاه صحیح و درست‌تری ایجاد شود.

نتیجه مثبت دیگر رسیدن به راهکارهای مشترک است. در برخی از کشورهای اروپایی ممنوعیت ذبح شرعی وجود دارد. این در حالی است که در یهودیت و در اسلام ذبح شرعی وجود دارد و این گفت‌و‌گوها سبب می‌شود دنبال راهکار باشیم. همفکری و گفت‌و‌گو بین علمای دین کمک می‌کند تا به راهکار مشترک و راه‌حل‌های بهتری برسیم. در تاریخ هم اگر نگاه کنیم بیشترین همراهی و همزیستی بین پیروان یهودیت و اسلام به دلیل اشتراکات مثبتی است که وجود داشته است.

این اشتراکات را می‌توان در سه گروه کلی تقسیم‌بندی کرد. یکی بحث‌های اعتقادی و ایدئولوژیک است مثل بحث توحید و 6 اصل اولی که در ارتباط با خدا است. همه جنبه‌ها را اگر نگاه کنید این اشتراک در این دو دین ابراهیمی وجود دارد. در جزئیات موضوعات ممکن است تفاوت‌هایی باشد اما در مفهوم کلی این موضوعات اشتراکات زیادی وجود دارد که می‌تواند مبنای گفت‌و‌گو و همفکری باشد. در این بحث مبنای توحید بعد از خدا کرامت و ارزش انسانی است. ارزش دادن به انسان نیز در بسیاری از زمینه‌ها مهم می‌شود که این نیز مبنای بحث‌ها می‌تواند باشد.

قسمت دوم، اشتراکات بحث‌های فقهی است. حلال و حرام، پاکی و ناپاکی و در باید و نبایدها شباهت‌ها و تاکید بسیاری وجود دارد. در نوع موضوع می‌توان به بحث طهارت و پاکی، زیارت مکان‌های مقدس اشاره کرد. در اسلام حج است و مشابه آن در یهودیت زیارت شهر اورشلیم و معبد بیت‌المقدس بوده است. بحث محارم، حجاب، توبه، احکام جزایی، جنایی و... در اصول کلی اشتراکات زیادی وجود دارد. به همین دلیل می‌دانیم که پیش‌زمینه‌ی درست و اطلاعات صحیح فقهی کمک‌کننده خواهد بود.

اشتراکات سوم که جای تاکید بسیار دارد، ارزش‌های اخلاقی است. متاسفانه گاهی به راحتی دروغ می‌گوییم و یادمان می‌رود که حاضر و ناظری هم وجود دارد. این آیه در تورات بیان شده است که همنوع خودت را مانند خودت دوست بدار. آنچه را برای خود نمی‌پسندی برای همنوع خودت هم مپسند. این جنبه‌ای است که دیدگاه جهانی دارد اما در ادیان هم جای کار بسیاری دارد. بحث خانواده هم در ردیف این ارزش‌های اخلاقی است.

این همفکری روی ارزش اخلاقی تاثیر مثبتی بر روی روابط اجتماعی دارد. با این دیدگاه جمع‌بندی می‌کنم که وجود همه این اشتراکات مختلف می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌و‌گو، همفکری و هم‌رایی باشد تا بتوانیم در جامعه خودمان و یا جامعه جهانی تاثیر‌گذار باشیم.

***

سخنرانی لئا دانیالی با موضوع جایگاه زن در دین یهود

پرداختن به عملکرد زنان نام برده شده در تورات و همچنین زنان امروز یهود به جهت ایجاد پویایی در دین یهود حائز اهمیت است. در دوران تلمودی با اینکه همه نویسندگان و دانشمندان مرد هستند زنان نیز به واسطه حضور و فعالیت خود به عناوین مختلف مانند خدمتکار و... بر زبان عبری و آرامی تسلط داشتند و بسیاری از دانشمندان مردی که به دنبال فراگیری زبان عبری بودند از این زنان زبان می‌آموختند. همچنین حتی برخی دانشمندان زن نام‌برده شده در تورات به مردان هم‌عصر خودشان ترجیح داده می‌شدند و از جایگاه بالاتری برخوردار بودند و این زنان الگوی زنان عصر حاضر خواهند بود. در یهودیت، زن محور خانواده است و جایگاه مادر یکی از مهم‌ترین نقش‌های زنان است که در تورات به آن اشاره است. به طور کلی چهار نقش برای زنان در تورات ذکر شده است.

رساترین، پرکاربردترین و شیواترین نقش زنان در تورات؛ نقش همسری، مادری و خواهری می‌باشد که بیشتر از همه به آن پرداخته شده است و به عنوان الگو و نبی از آنان یاد شده است و بیشتر زنان یاد شده در تورات در این قالب بوده و ایفای نقش کرده اند مانند یُوکابَد (یوخود) مادر حضرت موسی، روت مادر خاندان حضرت داوود و حضرت مسیح (ع) که از آنان به نیکی یاد شده است و زنانی مانند تامار عروس یهودا که داستان او در تورات به مکر زنان آغشته است و از جمله زنانی است که از او نیک یاد نشده است. در این بین نام دخترانی هم هست که به واسطه اعمال خودشان یا شهرت پدرانشان از آنان نام برده شده است و گاهی سمبل روحانیت بودند.

نقش دوم زنان در تورات نقش نبی و ناجی است و از بین 55 نبی که در کتاب نام برده شده است 7 نفر آنان از زنان – سارا همسر ابراهیم، مریم خواهر حضرت موسی، دبورا، حنّا و... – هستند. البته شکل نبوت زنان با مردان متفاوت بوده است.

سومین نقش شناخته شده برای زنان در تورات نقش معشوق است که البته نقش تقبیح شده‌ای است و در تفاسیر یهود تقبیح شده اند و تنها معشوق ستایش شده شولمیت است که شخصیت حقیقی نمی‌باشد.

چهارمین نقش زنان نقش ملکه و حکمران است که بسیاری از آنان همسران پادشاهان بودند اما مقتدر ترین آنان ملکه سبا و دختر فرعون نیز می‌باشد.

این زنان راهشان در دنیای مدرن توسط سایر زنان یهود ادامه یافت و امروزه نیز نقش اصلی زنان نقش زنان در خانواده است. زنان یهودی تا زمان قاجار به فعالیت‌های خانگی اشتغال داشتند و با افتتاح مدرسه آلیانس، زنان نقش‌های مدیریتی و نقش فعال‌تری در جامعه ایفا کرده اند و سازمان‌های عام المنفعه زنان یهود را تاسیس کردند مانند سازمان‌های بانوان و دوشیزگان یهود که در جهت غنای فرهنگ خانواده‌های یهودی تلاش کردند. بانوانی مانند خانم شمسی مرادپور، سرکار خانم دکتر عزیزه برال در گذشته و خانم فریده پوراتیان که امروز ادامه دهنده آن زنان هستند. زنان یهودی زمینه های مختلف و رشته‌های پزشکی، فنی و مهندسی و علوم انسانی فعالیت دارند و گسترده فعالیت این افراد به قدری گسترده است که برکات فعالیت ایشان به پیروان همه ادیان در ادیان رسیده است.

وی در انتها با نام بردن از برخی زنان نامدار کلیمی که در حوزه‌های مختلف علمی، پژوهشی ، فرهنگی و اجتماعی و ورزشی و خیریه فعالیت داشته اند، آنان را ادامه دهنده زنان بزرگ قوم یهود دانست.

***

سخنرانی دکتر رسول رسولی‌پور^[1] با موضوع «گفتگوی دینی به روش بینامتنی»

سخنم را با یک خاطره آغاز می‌کنم. سال 2007 در دانشگاه ایالت ویرجینیا برای افتتاح یک مرکز گفت‌و‌گوی ادیان دعوت شدم. این مرکز یک خیریه الهی بود و قرار بود خیریه‌ای باشد برای خداباوران مسیحی و یهودی و مسلمان و بنا بود در این مرکز گفت‌و‌گوهایی برای آشنایی بیشتر و رفع سوءتفاهمات و هم‌افزایی برای حل مشکلات صورت بگیرد.

اجازه دهید داستان خیمه حضرت ابراهیم را که در قرآن کریم نیز آمده، از فصل 18 کتاب آفرینش در عهد عتیق برایتان بخوانم:

«خداوند در محل درختان مقدس ابراهیمی ظاهر شد. ابراهیم در موقع درمان روح در مقابل چادر خودش نشسته بود،  وقتی سر خود را بلند کرد دید که سه مرد در جلوی او ایستاده‌اند همین‌که آنان را دید برخاست. به طرف آنها دوید تا از ایشان استقبال کند. ابراهیم در مقابل آنها تعظیم و سجده کرد. سپس به آنها گفت که آقایان من در خدمت شما هستم. قبل از اینکه از اینجا بروید، در منزل من توقف کنید. اجازه بدهید آب بیاورم تا پاهایتان را بشویید. شما می‌توانید در زیر این درخت استراحت کنید. من برای شما کمی غذا می‌آورم تا بخورید و برای بقیه سفر خود قوت بگیرید. شما با آمدن به منزل من بر من منت بگذارید، پس اجازه بدهید تا در خدمت شما باشم. آنها جواب دادند بسیار خوب، ما قبول می‌کنیم.

ابراهیم با عجله داخل چادر شد و به سارا گفت: زود باش یک پیمانه از بهترین آردهایت را بردار و مقداری نان بپز و سپس به طرف گله دوید و یک گوساله چاق و لطیف گرفت و به نوکر خود داد تا آن را بپزد و مقداری ماست و شیر و گوشت گوساله‌ای که پخته بود آورد و جلوی آن مردان گذاشت و همانجا زیر درخت از آنها پذیرایی کرد. آنها از آن غذا خوردند.» البته در روایت قرآنی آنها از آن غذا نخوردند و به همین دلیل ابراهیم ترسید. داستان خیمه حضرت ابراهیم سر فصل ارتباط بین ادیانی در بین فرزندان ابراهیم است.

گفت‌وگو امر مقدسی است که اساسا هم گفت‌و‌گوی ما، هم فهم ما و هم عمل ما را شکل می‌دهد. خیمه ابراهیم در این تمثیل بسیار زیبایی که در آیات  24 تا 28 سوره ذاریات در قرآن آمده است نشان‌دهنده دو چیز بسیار مهم است. نکته نخست این‌که داستان ابراهیم داستان ساختارشکنی است که ابراهیم پذیرای مردانی شده است که آنها را نمی‌شناسد و به جای اینکه از آنها دوری کند، آنها را به خیمه‌اش دعوت می‌کند و از آنها پذیرایی می‌کند.

نکته دوم این است که ما نیازمند به ارتباط هستیم. فرضیه معروف کانت که انسان چیست و پاسخ می‌دهد که انسان‌ها هویت، شخصیت و هستی‌شان در گرو ارتباط است و نه تنها در بحث معرفت شناسی، سوژه‌ها باید با هم ارتباط و مشارکت داشته باشند بلکه در هویت و هستی خودمان هم به ارتباط نیاز داریم.

آدم‌ها نمی‌توانند مسلمان باشند مگر اینکه با مسیحیت و یهودیت آشنایی داشته باشند. چون آشنایی من با دین خودم در گرو آشنایی من با دین دیگری است. تاکید من بیشتر گفت‌و‌گوی بین دینداران است تا گفت‌و‌گوی بین ادیان. من از سال86 تا 89 رئیس مرکز گفت‌و‌گوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بودم و ارتباطاتم با اقلیت‌های دینی در ایران و هم بزرگان ادیان در خارج از کشور بسیار بود.

حضور من در این مرکز مصادف بود با جریان‌هایی که معتقد بودند اسلام دین خشونت و شمشیر است. من از آن زمان مسئول مرکز شدم و دیدم بهترین کاری که می‌توانم بکنم این است که دیالوگی در موضوع عقل و ایمان بین مسلمانان و مسیحیان در واتیکان برگزار کنیم که موفق شدم این کار را بکنم و خوشبختانه به این نتیجه رسیدم آنچه که انسان‌ها را بیش از سوءتفاهمات ذهنی و فکری و اندیشه‌ای به هم نزدیک می‌کند، مواجهه و محاوره است.

امروز می‌خواهم درباره گفت‌و‌گوی بینامتنی صحبت کنم که شرم حضور چقدر می‌تواند رافع کدورت‌ها، دشمنی‌ها و ترس‌های ما باشد. من اکنون کنار حاخام نشسته‌ام دست ایشان را می‌گیرم. اگر دیدگاه انحصارگرایانه داشتم خود نشستن در کنار جناب حاخام این رفع ترس را به من می‌دهد.

ما پیش از و بیش از اینکه انسان و یهودی یا مسیحی باشیم یک انسان هستیم. خداوند ما را انسان آفریده است. هیچ چیز بهتر از ارتباط وجودی نیست. رخداد در مواجهه ما با دیگری صورت می‌گیرد. قرار است که اینها بهانه شود که ما کنار هم بنشینیم و حس من توئی پیدا کنیم. در گذشته گفت‌و‌گو برای ارائه خویشتن به دیگری بود و بیشتر دفاعیه می‌نوشتند و رساله‌های دفاعیه و کتاب‌هایی که شیوه جدلی برای دین دیگر داشته، رویکرد انحصارگرایانه داشته است.

من سال‌هاست ادیان تطبیقی تدریس می‌کنم  و می‌دانم مواجهه مهم است. من مسیحیت را زمانی شناختم که در صومعه با آنها زندگی کردم. شیوه جدلی اول تطور پیدا کرد به شیوه آشنایی با دیگری و شیوه آشنایی با دیگری تطور پیدا کرده به یافتن و هم‌افزایی برای حل معضلات جامعه بشری. در برخی مواقع می‌بینیم برای درک بهتر، علمای دین شروع کردند به جعل اسنادی که آن تفاهمات را برطرف می‌کند.

امام موسی صدر تلاششان در جامعه لبنان نه برتری دادن شیعه لبنان بوده است نه تلاش تئوریک که کتابی بنویسند و حوزه‌ای راه بیندازند. بلکه هم‌افزایی برای حل معضلات جامعه‌ای بود که ما در آن زندگی می‌کنیم. جامعه ما به شدت فقیر است و نیازمند به اتحاد خداباورانی که ادعا می‌کنند خداباور هستند اما با هم دشمنی می‌کنند.

من خجالت می‌کشم که اقلیت ها از بسیاری از حقوق خود محروم هستند و درد و رنج این جامعه را درک می‌کنم. ما در عین اینکه در گفت‌و‌گوهای بین دینی مشترکات و اختلافاتی را می‌یابیم و بازتفسیر می‌کنیم، این اتفاق بسیار مبارک است. جریانی در دهه نود در دانشگاه کمبریج با همت یک عالم یهودی آغاز شد که انسان متواضع و فرهیخته‌ای بود. استدلال گفت‌و‌گوی بین متنی بعدها به متن مقدس تبدیل شد. در واقع گروهی از یهودیان مدرن با یهودیان کلاسیک گفت‌وگو را آغاز کردند بعد مسیحیان خوششان آمد از اینکه چقدر جالب است. بعد جامعه مسلمان انگلستان متوجه این گفت‌و‌گوها شد و چه اتفاق مبارکی افتاده است. امیدوارم گفت‌و‌گوهای مستمر و مداوم بین پیران و جوانان و... داشته باشیم و این یک درخت پرثمری بشود و ثمراتش را در حفظ بیشتر همکیشان و همدینان ببینیم.

***

سخنرانی دکتر راحله کاردوانی^[2] با موضوع «تاثیر باورها و اعتقادات دینی بر سلامت و کارآمدی خانواده»

مطابق پژوهش‌ها و آمارها خانواده مهم‌ترین رکن جامعه و پاسخ به یک نیاز فطری در بشر است و پژوهش‌ حاضر به جهت اهمیت مساله خانواده تقریر یافته است. با این حال، نیازمند به پژوهش‌های جامع و دقیق در حوزه خانواده در راستای تحکیم خانواده می‌باشیم. مطابق پژوهش حاضر اثبات می‌شود که خانواده کارآمد خانواده‌ای است که محور اصلی آن محبت می‌باشد.

نگرش شوهر به همسر باید به عنوان شخصی باشد که فرزندان در دامن او پرورش می‌یابند که این امر به طور ناخودآگاه موجب افزایش محبت به همسر خواهد گردید.

خانواده سالم، خانواده‌ای است که از رقابت به دور است و واژگان من، تو در آن بی‌معنا است. در این زمینه، پژوهشِ نقشه خانواده در جهان^[3] صورت گرفته است که به این سوال پرداخته که آیا دین موجب انسجام خانواده می‌شود یا خیر؟ پژوهش مذکور در یازده کشور جهان به‌وسیله پرسشنامه‌های معتبر علمی توزیع شده است تا کشف کند که آیا دین می‌تواند موجب استحکام خانواده گردد یا خیر؟

در تحقیق مذکور که شامل شاخص‌های باروری، رضایت زناشویی، خشونت خانگی و خیانت می شود، مطابق نتیجه نهایی این پژوهش جهانی، در هر چهار شاخصه و در همه ادیان، ثابت شد باورهای دینی موجب استحکام خانواده می‌گردد. انجام مناسک دینی مشترک توسط زوجین موجب افزایش تعامل و برنامه‌های مشترک آنان شده و موجب افزایش محبت و همکاری میان آنان می‌گردد.

شعار برابری جنسیتی که امروزه همه جوامع دینی و غیردینی را درگیر کرده است و این گزاره غلط که؛ «اگر برابری جنسیتی به وجود آمد حال جامعه خوب خواهد بود» یک باور غلط است.

پژوهش یادشده اهمیت توجه به تفاوت‌های جنسیتی را در جهت تحکیم خانواده مورد توجه قرار داده است. همه ادیان مطلقا بیان می‌کنند که تفاوت‌های جنسیتی و تفاوت‌های مبتنی بر طبیعت انسان، به تحکیم خانواده و حال خوب زوجین کمک می‌کند. از طرف دیگر برابری جنسیتی یک رقابت بی‌برنده است که موجب تضعیف جایگاه خانواده خواهد شد، زیرا این تفکر با زیرپا گذاشتن تفاوت‌های طبیعی که هدف آن تحکیم خانواده بوده است به دنبال ایجاد حال خوب و اصطلاحا خوشبختی برای خانواده است در حالی که مطابق خروجی‌های علمیِ تحقیق مذکور، این امر ناممکن خواهد بود.

حلقه طلاییِ دایره اثرگذاری دین بر خانواده، مباحث اخلاقی و توصیه‌های اخلاقی دین می‌باشد. برخی از تعالیم و توصیه‌های اخلاقی ادیان مانند صبر و خویشتن‌داری که در ادبیات دینی از آن به عنوان تقوا یاد می‌شود، یا نفی خیانت و تاکید بر امانت‌داری و همچنین ترک دروغ، التزام به شجاعت و... موجب تحکیم بنیان خانواده می‌گردد و سبب می‌شود اعتماد متقابل میان زوجین شکل بگیرد. ازاین‌رو به نظر می‌رسد یگانه راه جلوگیری از سقوط خانواده در دنیای مدرن، اتکا به ارزش‌ها و باورهای دینی است.

کنیسای ابریشمی و مجتمع آموزشی موسی بن عمران
(بخش پایانی)

گذری بر تاریخچه کنیساهای تهران

مهندس مهران ملک

کارشناس معماری

تاریخچه‌ی مجتمع آموزشی موسی بن عمران

مدرسه‌ی ابریشمی ویژه‌ی دانش‌آموزان کلیمی در سال 1344 خورشیدی همزمان با افتتاح کنیسای ابریشمی آغاز به‌کار کرد. این مدرسه در مقاطع ابتدایی و راهنمایی به‌صورت مختلط فعال بود. پس از انقلاب از سال 1359 این مدرسه مختص پسران شد. با گذشت چند سال به علت افزایش جمعیت دانش‌آموزان کشور و لزوم چند شیفته شدن مدارس، ساختمان مجاور مجتمع (بخش ابتدایی) با نام جدید «مدرسه 15 خرداد» جهت تحصیل دانش‌آموزان مسلمان اختصاص یافت و مدرسه ابریشمی با تغییر نام به «موسی‌بن‌عمران» به دو مقطع ابتدایی و راهنمایی اختصاص یافت.

در سال 1375 با تلاش مرحوم مهندس هوشنگ  الیاسیان و شورای کنیسای ابریشمی، دبیرستان غیرانتفاعی «موسی بن عمران» در شیفت عصر تاسیس شد.

بعدها با اهدای ملکی در نزدیکی کنیسا به نام مرحوم دکتر نورمند به انجمن کلیمیان تهران، مقطع ابتدایی به ساختمان نورمند انتقال یافت و مقاطع دبیرستان (به صورت روزانه) و راهنمایی در ملک آقاجان ابریشمی (ساختمان فعلی کنیسای ابریشمی) به فعالیت خود ادامه داد.

تاسیس تالار پذیرایی ابریشمی

در سال 1389، طرح احداث یک تالار و سالن اجتماعات جهت برگزاری مراسم مختلف جامعه کلیمیان در مجموعه کنیسای ابریشمی (در طبقة زیرین ساختمان کنیسا) مطرح گردید.

احداث تالار در سال 1390 آغاز و درسال 1392 به پایان رسید. این تالار با گنجایش 200 نفر در اواسط مهرماه 1392 خورشیدی همزمان با هفته‌ی بزرگداشت نیروی انتظامی با حضور مسئولین و فرماندهان نیروی انتظامی و تنی چند از اعضای جامعه‌ی کلیمیان تهران و هیئت امنای کنیسای ابریشمی طی مراسمی افتتاح گردید.

شباهت کنیسای ابریشمی به تالار خراسانی‌ها به لحاظ معماری

شواهدی به لحاظ معماری و مهندسی نشان می‌دهد که ساختمان کنیسای ابریشمی و تالار خراسانی‌ها به لحاظ معماری و ساختار مهندسی مدرن (اروپایی) شباهت بسیار زیادی به یکدیگر دارند، به‌خصوص در سبک ساخت راه پله‌ها و نما و ورودی کنیسای اصلی و همچنین این‌که این دو بنا در فاصله‌ای بسیار کم از نظر زمانی و مکانی نسبت به یکدیگر احداث شده‌اند.

تعمیرات و تغییرات در  ساختمان مجتمع کنیسا و مجتمع آموزشی موسی بن عمران در دو دهه گذشته

کنیساهایی چون کنیسای ابریشمی به دلیل تعداد زیاد نفوس جمعیتی و نمازگزاران بسیاری که در طول چند دهه گذشته در آن رفت و آمد داشته‌اند، به مرور با مشکلات ساختمانی و رفاهی در راستای انجام امور مذهبی و فرهنگی مواجه می‌شوند. از اواسط دهة 1370 جلساتی در راستای تعمیرات و تغییرات اساسی برگزار شد که در فاز اول ابتدا تعمیرات اساسی در سالن کنیسای اصلی در طبقه‌ی دوم و همچنین ورودی اصلی کنیسا در ابتدای دهة 1380 انجام شد. ساخت و تاسیس تالار پذیرایی ابریشمی در طبقه زیر همکف ساختمان نیز در اواسط سال 1392 به بهره‌برداری رسید. تاسیس محل تدریس علوم مذهبی (کنیسای کولِل و توسعه‌ی آشپزخانه در جنب سالن اصلی کنیسا) نیز در  دهة 1390 انجام شده است. تقویت ستون‌ها و کم کردن ضخامت سقف بخش مدرسه و تعمیرات اساسی در مدرسه موسی بن‌عمران (مقطع دبیرستان) در ساختمان اصلی کنیسای ابریشمی در سال 1399 صورت گرفت. همچنین اخیرا نیز تعمیرات و بازسازی اساسی سالن کنیسا در دست انجام است.

منابع:

1-‌ تاریخ یهود ایران، دکتر حبیب لِوی، جلد هفتم.

2- محله‌ی کلیمیان تهران، ناصر تکمیل همایون.

3- مصاحبه و مشاوره با: حاخام دکتر یونس حمامی لاله‌زار (مرجع دینی کلیمیان  ایران)، یوسف هارونیان (عضو هیئت امنای کنیسای ابریشمی )، مهندس دانیال مرادی (مسئول کمیته املاک انجمن کلیمیان تهران)، مهندس روبرت خالدار (عضو هیئت امنای کنیسای ابریشمی و معاون پرورشی مجتمع آموزشی موسی‌بن عمران)، دکتر فهیم لاله‌زاری، حاخام مهرداد ساسانی فرد و مهندس یورام هارونیان.

تصاویری از مقطع ابتدایی مجتمع آموزشی موسی ابن عمران (ساختمان دکتر نورمند)

تحلیل تعداد کنیساهای شهر یزد در دورۀ معاصر

الناز حق‌شناس

کارشناس ارشد مطالعات معماري

در شماره 56 نشریۀ افق بینا در مقاله‌ای با عنوان "گزارشی مختصر از وضعیت کنیساهای شهر یزد (کنیساهای حاخام و کمال)" توسط نگارنده با استناد به منابع مکتوب و شواهد میدانی این چنین بیان شد که یزد در دورۀ پهلوی دارای 12 کنیسا بوده است. اما نگارنده لازم می‌داند توضیحات جامع‌تری را در خصوص تعداد کنیساهای شهر یزد برای جلوگیری از ابهام پژوهشگران این حوزه مطرح کند. لذا دلیل نگارش این متن اختلاف نظراتی است که دربارۀ تعداد کنیساها در بین منابع مکتوب و مصاحبه‌ها مشاهده می‌شود و لازم است دربارۀ این موضوع، جزئیات بیشتری بیان شود تا در صورت امکان این اطلاعات با کمترین درصد خطا و اشتباه به مخاطبان و پژوهشگران برسد. نگارنده در این متن به تعداد کنیساهای شهر یزد (اعم از وضع موجود یا مخروبه) در منابع مکتوب و تاریخ شفاهی در بازۀ زمانی دورۀ پهلوی تا حال حاضر اشاره کرده و به بررسی احتمالات مطرح شده در خصوص تعداد کنیساهای شهر یزد می‌پردازد. 

پروفسور آمنون نتصر به استناد از عل همیشمار 5 نوامبر 1996؟ دربارۀ جمعیت یهودیان یزد و تعداد کنیساهایش به این موضوع اشاره کرده است که «در یزد سیصد نفر یهودی زندگی می‌کنند. در این شهر یازده کنیسا وجود دارد ولی بیشتر آن‌ها مورد استفاده نیستند»(نتصر 1996، 193). به نقل از دکتر حبیب لوی «یزد 4000 یهودی، 11 کنیسا و 2 حمام دارد»(لوی 1376، 561). همچنین طبق مصاحبه‌ای که توسط هما سرشار با هیلل نامور در 22 آگوست 2005 در لس‌آنجلس انجام شده دربارۀ کنیساهای شهر یزد چنین نوشته شده است که «[هیلل نامور]: [در یزد] كنيسا يازده تا بود هر روز هم مي‌خوانند [...] الان هر يازده تا كنيسا هست». در گزارش‌ یوسف کهن (نمایندۀ کلیمیان ایران در دورۀ بیست و چهارم مجلس شورای ملی تیر 1354- بهمن 1358) در خصوص تعداد کنیساهای یزد و نکاتی دربارۀ مالکیت آن‌ها طی بازدیدشان در تیر ماه 1357 از شهر یزد چنین نوشته شده است که «در محلۀ کلیمیان یزد تعداد یازده کنیسا وجود دارد که کلاً فاقد سند مالکیت بوده و می‌بایستی اقدام جدی جهت ثبت و اخذ اسناد مالکیت آنان به عمل آید. متأسفانه به دلیل سهل‌انگاری‌های گذشته، ادارۀ اوقاف نسبت به پاره‌ای از آنان اقداماتی نموده است»(کهن 2013، 204). لازم به ذکر است که در این زمینه با دکتر همایون سامه‌یح جلسه‌ای برگزار شد که در صورت امکان تصمیمات و برنامه‌هایی که یوسف کهن در سال 1357 برای انتقال مالکیت کنیساهای یزد مدنظر داشته مجدداً از سر گرفته شود. در این جلسه دکتر سامه‌یح موافقت خود را اعلام و به این موضوع اشاره کرد که در صورت تمایل و همکاری انجمن کلیمیان یزد و ارائه مستندات کافی جهت پیگیری دریافت سند مالکیت برای این کنیساهای ارزشمند از سوی ایشان اقدام خواهد شد.

به نقل از الیاس اسحقیان (مدیر و دبیر مدارس اتحاد در اصفهان، یزد، سنندج و تهران) چنین بیان شده است که «جمعیت یهودیان یزد که در سال 1321 خورشیدی به بیش از 4000 نفر بالغ می‌شد، رفته رفته به دنبال مهاجرت آنان، رو به کاهش گذاشت. بر پایۀ آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1375 خورشیدی این جمعیت به کمتر از 100 نفر کاهش یافت. به همین ترتیب، مراسم تفیلا یا نماز دستجمعی که در 12 کنیسا برگزار می‌شد، در حال حاضر تنها در یک کنیسا -کنیسای هاداش- انجام می‌پذیرد»(کهن 2008، 147). در منابع مکتوب دیگری از جمله در کتاب گویش کلیمیان یزد تعداد کنیساها به نقل از گزارش فرهنگی کشور سال 1365 این چنین بیان شده «در این استان 12 کنیسا وجود دارد که همگی در شهرستان یزد قرار دارد»(همایون 1383، 2). کاربرد واژۀ استان در متن این احتمال را می‌دهد که شاید در شمارش کنیسایی در خارج از شهر یزد نیز بوده و در این سرشماری مطرح شده باشد اما این‌که به طور دقیق کدام‌یک از کنیساها مدنظر بوده است مشخص نیست. در گزارش الهام مودب در مجلۀ افق بینا نیز تعداد کنیساهای یزد به نقل از رابرت گوهریان 12 کنیسا بیان شده و این چنین نوشته شده است «[رابرت گوهریان]: در یزد 12 کنیسه به این شرح وجود دارد ولی اکنون فقط کنیسه‌های يوخود و ملا آقا بابا دایر است. کنیسه‌های: يوخود، ملا اسحق، ملا يوسف، ملا آقا بابا، نظام، ملا شموئيل، کمال، حاداش، الی، الياهو، الياس نبي (الیاهو هناوی) و حاخام»(مودب 1399). دربارۀ تعداد کنیساهای یزد گزارش متفاوت‌تری توسط مهندس رافائل صدیق‌پور در پایان‌نامه وی نوشته شده است. وی در بازدید خرداد سال 1381 از کنیساهای یزد چنین نوشته است که «یزد یکی از شهرهایی است که از دیر زمان یهودیان در آن زندگی می‌کرده‌اند و شاهد این مدعا، کنیساهای قدیمی موجود در آن است. در حال حاضر هشت کنیسا در شهر یزد وجود دارد. طبق گفته خداداد گوهریان، تعداد کنیساهای یزد بیش از این بوده و او زمانی را که در یزد پانزده کنیسا برپا بوده به خاطر می‌آورد. طبق گفتۀ وی قدمت کنیساهای فعلی یزد حدود دویست سال یا بیش از آن است که ساختمان کنیساها و معماری آن‌ها مؤید این گفته است»(صدیق‌پور 1382). اسامی کنیساهای یزد که رافائل صدیق‌پور از آن‌ها بازدید داشته بدین شرح است: کنیساهای الی، حاخام، حاداش، کمال، ملا شموئیل، ملا صِدِر، نظام (میزان) و یوخبد. در تحلیل گزارش مهندس صدیق‌پور باید اشاره کرد که شاید وجود پانزده کنیسا را بتوان به عنوان یک احتمال برای پژوهش دقیق‌تر کنیساهایی که شاید هیچ شواهدی از آن‌ها باقی نمانده در نظر گرفت؛ اما ذکر تعداد 8 کنیسا در سال 1381 برای شهر یزد اشتباه است و او اسامی کنیساهای الیاهو و ملا اسحق را که امروزه نیز آثارشان قابل مشاهده است در شمارش کنیساها ذکر نکرده‌‌است.

با وجود آن‌که افرادی همچون آمنون نتصر، حبیب لوی، یوسف کهن و هیلل نامور تعداد کنیساهای یزد را در دورۀ پهلوی 11 کنیسا بیان می‌کنند و افراد دیگری از جمله الیاس اسحقیان، همادخت همایون و رابرت گوهریان تعداد کنیساهای یزد را 12 کنیسا عنوان می‌کنند؛ اما در جلسه‌ای که با هماهنگی دکتر سامه‌یح و مسئولین میراث فرهنگی یزد در ۲۷ بهمن ماه 1401 برای برنامه‌ریزی مرمت کنیساهای یزد برگزار شد به دفعات از سوی حاضرین و جناب اسحاق گوهریان تعداد کنیساهای یزد 13 کنیسا بیان شد که این موضوع نگارنده را بر آن داشت که تحقیقات کامل‌تری را در این زمینه انجام دهد و به دنبال چرایی کاربرد 13 کنیسا برای یزد باشد.

اسحاق گوهریان بر این باور است که در شمارش کنیساهای یزد، علاوه آثار 10 کنیسای موجود، کنیسای الیاهو هناوی (قدمگاه یا زیارتگاه الیاهو هناوی) و کنیسای تخریب شده سرسنگ و کنیسای تخریب شده ملا یوسف نیز حساب می‌شوند و به همین دلیل است که تعداد کنیساهای یزد 13 کنیسا بیان می‌شود. دربارۀ کنیسای سرسنگ در کتاب حبیب لوی این چنین نوشته شده است که «یهودیان یزد می‌گویند ساکنان دهکده‌هایی که به نام‌های اسحق‌آباد و یعقوب‌آباد و مریم‌آباد نزدیک یزدند در سابق همگی یهودی بوده‌اند. بین این سه روستا کنیسایی به نام کنیسای سرسنگ وجود داشته که خرابۀ آن قرن‌ها باقی مانده است»(لوی 1376، 277). لازم به ذکر است که دربارۀ کنیسای تخریب شدۀ سرسنگ اسحاق گوهریان این توضیحات را بیان کرد: همانطور که حبیب لوی نیز به آن اشاره کرده است، کنیسای سرسنگ زمانی بیرون از محدودۀ شهری یزد بوده اما در دوران بعد که شهر گسترش پیدا کرد و این مناطق به عنوان محدوده‌ای در شهر یزد قرار گرفت، کنیسای سرسنگ و کنیسای الیاهو هناوی جزو کنیساهای شهر یزد در نظر گرفته شد. همچنین دربارۀ آثار این کنیساها اسحاق گوهریان گفت که آثاری از فضای مخروبۀ کنیسای سرسنگ را به خاطر دارد که تا حدود 50 سال گذشته، به دلیل مجاورت این فضای مخروبه با حسینیه، به عنوان چایخانه به حسینیه سرسنگ واگذار شده است و در حال حاضر آثاری از این کنیسا باقی نمانده است. یکی دیگر از کنیساهای تخریب شده شهر یزد، کنیسای ملایوسف است که به بیان گوهریان این کنیسا نیز طی 50 سال اخیر به مرور تخریب و امروزه به محوطۀ پارکینگ تبدیل شده است و مالکیت این فضا هم‌اکنون در اختیار سازمان اوقاف است. دربارۀ کنیسای الیاهو هناوی نیز این توضیح لازم است که با وجود آن‌که این فضا با نام کنیسا در باور کلیمیان شناخته می‌شود اما طبق مطالبی که در صحبت‌های کلیمیان یزد شنیده می‌شد، شاید کاربرد واژۀ قدمگاه برای این فضا درست‌تر باشد زیرا که این فضا هیچ جایگاه تورات و جایگاه پیشنمازی ندارد که بتوان آن را جزو کنیسا به شمار آورد. طبق بیان اسحاق گوهریان، این فضا برای یهودیان، مسلمانان و زرتشتیان مورد احترام است و روایت‌هایی در این زمینه وجود دارد. همچنین از آن‌جایی که اکثر مدارس اتحاد کلیمیان در ایران دارای کنیسایی نیز در محیط مدرسه بودند، اسحاق گوهریان گفت هیچ کنیسایی در مدرسۀ اتحاد کلیمیان یزد وجود نداشته است.

در جمع‌بندی اسامی کنیساهای یزد می‎توان 13 کنیسا را به این شکل بیان کرد که در حال حاضر شهر یزد دارای 10 کنیسای موجود (اعم از کنیساهای سالم و نیمه مخروبه) به نام‌های: 1-ملا آقا بابا (نام دیگر: ملا صِدِر)، 2-یوخِبِد/یوخِوِد/یوخِوِت ،3-حاخام/خاخام (نام دیگر: مُشه توکل)، 4-حاداش/خاداش، 5-اِلی، 6-اِلیاهو، 7-کمال، 8-ملا شموئِل/ملا شموئیل، 9-ملا اسحق (ملا ايسحاق/اسحاق)، 10-نظام (نام دیگر: میزان)؛ یک قدمگاه یا زیارتگاه به نام اِلیاهو هَناوی (نام دیگر: الیاس نبی) که تحت عنوان کنیسای الیاهو هناوی در دیدگاه کلیمیان شناخته می‌شود و دو کنیسای تخریب شده به نام‌های 1- کنیسای ملا یوسف و 2- کنیسای سرسنگ است. همچنین باید اشاره کرد که طبق شواهد و تحلیل منابع موجود به طور کلی می‌توان تعداد کنیساهای یزد را به سه صورت احتمالی شمارش کرد.

حالت اول مجموع ذکر تعداد 11 کنیسا برای 10 کنیسای موجود و کنیسای تخریب شده ملایوسف (فقط کنیساهایی که در محلۀ کلیمیان شهر یزد بودند شمارش ‌شده است)

حالت دوم در مجموع 12 کنیسا برای کنیساهای 10 کنیسای موجود و کنیسای تخریب شده ملایوسف به همراه یکی از کنیساهای خارج از محلۀ کلیمیان یزد (کنیسای سرسنگ یا کنیسای الیاهو هناوی)

در حالت سوم ذکر 13 کنیسا برای کنیساهای یزد (در وضعیت سالم، نیمه مخروبه، تخریب شده) و با در نظر گرفتن قدمگاه الیاهو هناوی به عنوان کنیسا

با توجه به کمبود منابع علمی مستند به نظر می‎رسد هر سه حالت بنابر اینکه پژوهشگران و راویان چه دیدگاهی برای شمارش داشته‌اند می‌تواند درست باشد. بر طبق مصاحبه‌های نگارنده و طبق منابع بررسی شده، تعداد کنیساهای یزد بین عدد 11 تا 13 متغیر است. لازم به ذکر است که اسامی و تعداد کنیساهای بیان شده در این مقاله صرفاً با استناد به شواهد موجود در بازدیدهای میدانی، مصاحبه‌های صورت گرفته و منابع مکتوب در بازۀ زمانی دورۀ پهلوی تا حال حاضر بیان شده است، اما باید این احتمال را در نظر گرفت که شاید کنیساهای تخریب شدۀ دیگری نیز در یزد بوده‌اند که در خاطرۀ جمعی افراد یا در منابع مکتوب این بازۀ زمانی ذکر نشده باشند، لذا برای تحلیل دقیق‌تر این موضوع بهتر است پژوهش‌های تاریخی در بازه‌های زمانی قبل از دورۀ پهلوی نیز انجام شود.

همچنین باید در خصوص وضعیت کنیساها اشاره کرد که امروزه کنیساهای یزد با سبک معماری‌ منحصر به فردشان در معرض تخریب و آسیب‌های جدی سازه‌ای هستند و اگر به وضعیت آن‌ها رسیدگی نشود در طی چندین سال آینده شاهد تخریب کامل برخی از این کنیساهای ارزشمند خواهیم بود. لذا انجمن کلیمیان تهران می‌بایست با همکاری انجمن کلیمیان یزد و میراث فرهنگی یزد، برای برنامه‌ریزی در زمینۀ مرمت و احیای این کنیساها اقدام نمایند که در این خصوص هماهنگی‌هایی در سال گذشته توسط دکتر همایون سامه‌یح انجام شد و برنامه‌هایی نیز برای ایجاد موزۀ کلیمیان یزد در کنیسای کمال در نظر گرفته شده است. اما مسلم است که انجام این برنامه‌های مهم، پیگیری‌های مداوم و تأمین بودجه هنگفتی را می‌طلبد. امید است مسئولین میراث فرهنگی یزد نیز بنابر صلاحدید نهایت همکاری را در خصوص پیشرفت روند مرمت کنیساهای موجود در بافت تاریخی ارزشمند یزد و شکل‌گیری موزه کلیمیان این شهر داشته باشند.

منابع:

- صدیق‌پور، رافائل. 1382. کنیسا: عبادتگاه کلیمیان. رساله كارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی.

- کهن، گوئل. 2008م. همراه با فرهنگ: گوشه‌ای از تاریخ مؤسسه آلیانس در ایران: خاطرات الیاس اسحقیان مدیر و دبیر مدارس اتحاد در اصفهان، یزد، سنندج و تهران. کالیفرنیا: مجموعه کتب پژوهشی سینا.

- کهن، یوسف. 2014م. یوسف کهن گزارش و خاطرات فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی. چاپ دوم. لس‌آنجلس: شرکت کتاب.

- لوی، حبیب. 1376. تاریخ جامع یهودیان ایران. بازنوشته دکتر هوشنگ ابرامی. کالیفرنیا: بنیاد فرهنگی حبیب لوی.

- مودب، الهام. 1399. یهودیان یزد. نشريه افق بينا، شماره 54، صفحات 24-27

- نتصر، آمنون. 1996م. پادیاوند: پژوهشنامه یهود ایران. لس‌آنجلس: انتشارات مزدا.

- همایون، همادخت. 1383. گویش کلیمیان یزد (یک گویش ایرانی). تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

مصاحبه‌ها:

- مصاحبه‌ هما سرشار با هيلل نامور در لس‌آنجلس. تاريخ مصاحبه: 22 آگوست 2005

- مصاحبه نگارنده با دکتر همایون سامه‌یح نجف‌آبادی در تهران. تاریخ مصاحبه: بهمن 1401

- مصاحبه نگارنده با اسحاق گوهریان در یزد. تاریخ مصاحبه: مرداد 1401

محله جویباره اصفهان و کنیسای ملایعقوب

تلخیص: پگاه آرمین

کارشناس معماری

پانورامای داخلی کنیسای ملایعقوب

«جویباره (جهانباره)» هسته‌ی مرکزی اولیه و اصلی شهر اصفهان است. این منطقه که تا قرن 5 ه.ق «دارالیهود» نامیده می‌شد نقطه‌ای است که یهودیان بابل به دستور کوروش هخامنشی در آن اقامت داشتند. محله جویباره در دوره‌ی پس از اسلام به مرکزی برای شهر اصفهان تبدیل شد که دو مناره «ساربان» و «چهل دختران» مبین این مطلب است.

این محله به‌تدریج در دوره‌ی صفویه، قاجاریه و پس از آن با خیابان‌کشی‌های دوره‌ی پهلوی رو به متروکه شدن رفت و با افزایش مهاجرت خانواده‌های یهودی، در حال حاضر ساکنین آن دیگر صرفا یهودیان نیستند.

براساس آثار به‌دست آمده محدوده‌ی ابتدایی محله‌ی جویباره شامل خیابان هاتف کنونی، محله کلیمی‌ها، یزدآباد و امامزاده اسماعیل (کشف سنگ نوشته‌ای به خط عبری) بوده است که به دلیل توسعه شهر مسلمان نشین اصفهان به حومه شهر (جویباره کنونی) تغییر مکان داده است.

طبق مشاهدات مرکز محله جویباره به دو دلیل مشابه محلات اسلامی نیست: اول: جویباره در جوار میدان قدیم و بازار شهر قرار دارد که مایحتاج اهالی از این بخش‌ها تهیه می‌شده و مرکز اصلی تجارت و خرید و فروش در اصفهان بوده است. دوم: به دلیل تفاوت در آداب و سنن دینی (عدم وجود اِلِمان‌های مرکز محلات اسلامی).

از ویژگی‌های خاص بناهای محله جویباره، وجود آب روان درون زیرزمین خانه‌ها در فضایی با نام «میقوه^[4]» است. میقوه اغلب پایین اتاق پذیرایی و به صورت مستطیل شکل (به ندرت اشکال هندسی خاص)، کاملا آجری و با سقف طاق ضربی^[5] ساخته می‌شده‌ است. این فضا فقط در خانه‌ی یهودیان توانگر وجود داشته و خانه‌ی فقیران فاقد آن بوده است.

در سال 1348 مطالعاتی روی 8 میقوه در منطقه یهودی نشین انجام شده که بر اساس آن به دلیل خشک شدن مادی‌^[6]های شهری فقط 4 میقوه دارای آب بوده است که در حال حاضر هیچ کدام آب ندارند.

کنیسا

کهن‌ترین کنیسایی که در اصفهان موجود است "کنیسای عمو شعیا" در محله جوباره است. این کنیسا بدون تزئینات و جنبه‌های معماری خاص است.

به گفته دکتر هنرفر (در سال 1350ه.ش) 20 کنیسا (دوکنیسا در محله دردشت، یک کنیسا در محله گلبهار، شانزده کنیسا در محله جوباره و یک کنیسا در فلکه شاه عباس) در شهر اصفهان وجود داشته‌است. یکی از محققان کلیمی تعداد کنیساهای شهر اصفهان را 12 عدد ذکر کرده‌است. این محقق معماری کنیساها را کاملا شبیه کلیسای مسیحیان دانسته با این تفاوت که کنیساها فاقد تزئینات داخلی هستند.^[7] بیشتر کنیساها مربوط به دوره قاجاریان بوده و فاقد سکو برای برگزاری مراسم مذهبی هستند.

کنیساهای حال حاضر یهودیان اصفهان عبارتند از:

کنیسای ملایعقوب/ کنیسای ملانیسان/ کنیسای ملاربیع/ کنیسای بزرگ/ کنیسای کوچک/ کنیسای کلی/ کنیسای گلبهار/ کنیسای کترداوود

موقعیت فعلی: در کنار مقبره کمال الدین اسماعیل شاعر اصفهانی (خ کمال، محله جویباره) با قدمت: حدود 100سال

این بنا به علت از بین رفتن بناهای مجاور خودنمایی می‌کند. در زیر زمین آن مقبره‌ی تعدادی از بزرگان جامعه یهود از جمله بانی آن ملا یعقوب قرار دارد. راه پله‌ای برای ارتباط با بخش بانوان که به صورت یک نیم طبقه است در بخش جنوبی بنا واقع است.

در بالای جایگاه تورات پنجره‌ای قرار دارد که شاخص و چشمگیر است و مبین فرمان دینی مبنی بر داشتن پنجره رو به اورشلیم است. سقف بنا روی 4 ستون سنگی مدور  بر پایه مربع قرار دارد.

منبع:

شرحی بر محله جویباره و معرفی کنیسه ملایعقوب، زهرا هيبتی، مجله هورنو، شماره دوم، بهار1398

تور گردشگری محله‌ی جویباره و بازدید از برخی کنیسه‌ها

گلاره یوسف‌پور

محله‌ی جویباره یکی از محله های قدیمی اصفهان است که در آن مناره‌ها، مساجد، کنیسه‌ها و خانه های تاریخی متعددی وجود دارد و در برخی از این خانه‌ها، زندگی با حضور ساکنانش همچنان جاری است.

در مسیر تور جویباره گردی، به سمت کنیسه خورشید یا کنیسه خاکشوری ها حرکت می‌کنیم که تنها کنیسه‌ای (در این محل) است که هم اکنون میقوه در آن وجود دارد. محمد فاتحی، راهنمای گردشگری، توضیح می‌دهد: «میقوه جایگاه غسل شرعی یهودیان و چیزی شبیه به خزینه‌های قدیم است. درها و پنجره‌ها و ارسی و گوشواره‌های این بنا ارزش تاریخی دارد و لازم است مورد مرمت، حفاظت و بازسازی قرار گیرد».

کنیسه ملایعقوب در مسیر، با وجود مقبره خاخام‌های یهودی در آن، از دیگر کنیسه‌ها متمایز شده است. مقبره کمال اسماعیل که توسط مغولان به قتل رسید نیز در کنار کنیسه ملایعقوب جای گرفته است.

فاتحی در مورد کنیسه‌های خیابان کمرزرین در محله جویباره نیز می‌گوید: «سه کنیسه به عنوان کنیسه بزرگ، کنیسه ملا ربیع یا جماعتی، کنیسه کنجی یا شلمو در کنار هم با گنبدی شبیه به بادگیر قرار گرفته است. چند قدم جلوتر کنیسه موسی خیا و کنیسه سعیدیان با دو گنبد متفاوت نیز به چشم می خورد.» این راهنمای تور در پاسخ به چرایی تعدد این کنیسه‌ها می‌گوید: «معمولاً هرکدام از خانواده‌ها و طایفه‌ها به یکی از کنیسه‌ها برای عبادت مراجعه می‌کردند».

خانه رسول بقایی با قدمت صفوی و 1200 متر زیربنا، متعلق به حکیم شاه عباس صفوی است. این خانه تاریخی ثبت ملی شده و تحت نظارت اداره کل میراث فرهنگی استان است و هم اکنون مالک شخصی دارد و محل سکونت است. شاه نشین این بنا با ترکیب رنگ سبز و آبی کاملاً رنگ و بوی دوره صفوی را دارد و با توجه به اینکه کلیمیان در دوره‌ای ساکنان این خانه بودند، در حکاکی روی سنگ حیاط، ستاره داوود به چشم می‌خورد.

فاتحی به وجود مدرسه آلیانس نیز اشاره می‌کند: «مدارس آلیانس در دنیا با هدف حمایت از یهودیان برای تحصیل علم و دانش تأسیس شدند. اولین مدرسه آلیانس ایران، در شهر تهران و در سال 1277 شمسی و اولین مدرسه آلیانس در شهر اصفهان به تاریخ 1279 شمسی در جویباره تأسیس شد».

کنیسه آقا شکرالله یا یعقوب مسجدی مقصد آخر این تور گردشگری است. فاتحی در جایگاه پیش نماز کنیسه قرار می گیرد و برای مخاطبان توضیح می دهد: «آقا شکرالله و یعقوب مسجدی، از خادمان و متولیان این عبادتگاه بوده‌اند و به همین علت اینجا به نام آنان شهرت یافته است. ستاره 6 پر داوود، کتیبه‌های قاب گرفته شده، شمعدان 7 شاخه و 10 فرمان حضرت موسی در تزئینات کنیسه به‌کار رفته‌است. کتیبه‌ها و نقاشی تمثال موسی و فرعون و لاله‌های قرمز رنگ، طاقچه‌ها و دیوارهای کنیسه را پوشانده‌است. قبله در کنیسه به سمت اورشلیم است و در محراب کنیسه، گنجه‌هایی دیده می‌شود که متون مقدس در آنها نگهداری می‌شود».

او ادامه می‌دهد: «سازه چوبی منبت کاری شده در مرکز کنیسه نیز بر روی یک سکوی بلند واقع شده است. عبادت کنندگان بر نیمکت های تعبیه شده در دورتادور کنیسه می‌نشینند؛ ضمن اینکه معماری این کنیسه همچون تکیه‌های ایرانی به گونه‌ای است که زنان در گذشته هنگام مناجات در طبقه دوم بنا حضور می‌یافتند، اما اکنون زنان نیز در سالن اصلی عبادت می‌کنند».

منبع: hamgardi.com

واقعه‌ی اخراج یهودیان از اسپانیا

میلاد خردمهر

کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی

اخراج یهودیان از اسپانیا یکی از وقایع تلخی است که بر تاریخ قوم یهود گذشته است. در سال  1492میلادی، در زمان پادشاهی فردیناند دوم و ملکه ایزابلا اول، پس از نزدیک به 800 سال اسپانیا از سلطه مسلمانان خارج و حکومت کاتولیک‌ها در اسپانیا آغاز شد.  اندکی بعد، فرمانی موسوم به الحمرا^[8] توسط حکومت اسپانیا صادر شد که بر اساس آن همه یهودیان یا باید تغییر مذهب داده و به آیین کاتولیک درآیند و یا از کشور اخراج خواهند شد. این فرمان در تاریخ 31 مارس سال 1492 صادر و به یهودیان 3 ماه فرصت داده شد که کشور را ترک کنند. این حکم، به زعم حکام وقت، به منظور از بین بردن نفوذ یهودیان بر جمعیت بزرگ مسیحی اسپانیا و اطمینان از عدم تغییر دین آنها به یهودیت، تصویب شد.

نتایج این حکم ظالمانه و غیرانسانی فاجعه‌بار بود. یهودیان مجبور به فروش عجولانه بسیاری از زمین‌ها و دارایی‌های خود به کاتولیک‌ها با قیمت‌های بسیار پایین بودند. البته طبق نظر بسیاری از مورخین حتی اجازه خروج اموال و اشیای گران‌بها نیز به آنها داده نشد. شماری از یهودیان، که تعدادشان بین 50 تا 200 هزار نفر برآورد می‌شود، برای ماندن در اسپانیا به مسیحیت گرویدند و برخی به انجام آیین یهودیت در خفا ادامه دادند. برآورد تعداد یهودیان اخراج شده از این کشور دشوار است، مورخان مدرن بر این باورند که حدود 40 هزار یهودی از این کشور اخراج شده‌اند و تخمین‌های قدیمی‌تر تعداد آنها را چند صد هزار نفر می‌داند. بسیاری از یهودیان در تلاش برای رسیدن به امنیت، جان خود را از دست دادند و در برخی موارد پناهندگان حاضر بودند مبالغ زیادی را به ناخداهای اسپانیایی پرداخت کنند تا آنها را به نقطه امنی منتقل کنند. این اخراج منجر به مهاجرت دستجمعی یهودیان از اسپانیا به ایتالیا، یونان، هلند و کشورهای حوزه دریای مدیترانه شد. عده‌ی زیادی از یهودیان اخراج شده نیز به کشور های شاخ آفریقا همچون تونس، الجزایر و مراکش وارد شدند و برخی به کشورهای تحت تسلط امپراطوری عثمانی پناه آوردند. در حالی که امپراطوری عثمانی از ورود یهودیان اسپانیایی استقبال می‌کرد، بسیاری از کشورهای دیگر در اروپا با آنها به همانند اسپانیایی‌ها ظالمانه رفتار می‌کردند؛ در این میان اگرچه پرتغال یک مقصد محبوب بود، اما متاسفانه حاکمان آن نیز فرمان مشابهی را پنج سال بعد صادر کردند. در آن زمان اخراج یهودیان یک روند کاملاً ثابت در تاریخ اروپا بود. از قرن 13 تا 16 میلادی، حداقل 15 کشور اروپایی جمعیت یهودی خود را اخراج کردند. پیش از اخراج یهودیان از اسپانیا، اخراج یهودیان از انگلیس، فرانسه، آلمان و بسیاری دیگر انجام شد و حداقل پنج اخراج دیگر نیز پس از آن صورت گرفت.

پس از صدها سال آوارگی، سرانجام پس از برچیده شدن نظام تفتیش عقاید (Inquisition) در سال 1834 و ایجاد نظام سلطنتی مشروطه جدید در سال 1868 که اجازه حضور مذاهب غیر از کاتولیک را می داد، سرانجام به یهودیان اجازه‌ی بازگشت به اسپانیا داده شد، ولی این حکم تا سال 1968 لغو نشد. از سال 1868 تا 1968، یهودیان اجازه داشتند در اسپانیا زندگی کنند، اما اجازه‌ی اجرای مراسم مذهبی خود را در ملا عام نداشتند. در طی جنگ اسپانیا و مراکش در سال 1859 تا 1860 بسیاری از یهودیان که پس از اخراج به مراکش رفته بودند به جنوب اسپانیا وارد شدند. تعدادی از یهودیان نیز در قرن نوزدهم شروع به ورود به اسپانیا کردند و در نهایت کنیسه‌ها در مادرید و بارسلونا دوباره افتتاح شدند و به تدریج اوضاع شروع به بهبود کرد.

در نوامبر 2011 وزیر دادگستری اسپانیا طرحی را ارائه کرد که بر مبنای آن به افرادی که بتوانند ثابت کنند که از اعقاب و نوادگان یهودیان اخراج شده از این کشور هستند، گذرنامه و تابعیت اسپانیایی اعطا شود. براساس اعلام فدراسیون جوامع یهودی اسپانیا که مسئولیت بررسی درخواست‌ها در این زمینه را به عهده دارد، تنها در یک ماه اول اجرای این طرح حدود ۶ هزار درخواست ارائه شد.

در حال حاضر یهودیان این کشور، که عمدتاً در بارسلونا و مادرید متمرکزند، از حقوق شهروندی برابری برخوردارند. مانند سایر جوامع مذهبی، فدراسیون جوامع یهودی در اسپانیا (FCJE) با دولت اسپانیا موافقت‌نامه‌هایی را تنظیم کرده است که یهودیان بتوانند بدون محدودیت به امورات مذهبی و اجتماعی خود بپردازند. امروزه با این‌که یهودیان آزادانه در این کشور زندگی می‌کنند، اما یادواره این واقعه تلخ برگ سیاهی از تاریخ اسپانیا را برای آن‌ها تداعی می‌کند.

منابع:

1. https://www.history.com/this-day-in-history/spain-announces-it-will-expel-all-jews
2. https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Jews_in_Spain
3. https://www.jewishvirtuallibrary.org/spain-virtual-jewish-history-tour

عادت

یوکاوِد گیدانیان

در این دنیای سخت، درد ز دو مفهوم آغاز می‌شود:

درد اول همچو بلبل می‌شوی

دلبسته و شیدا می‌شوی

خواهان و رسوا می‌شوی

بی‌تاب و تب دار می‌شوی

غم دار و غم‌خوار می‌شوی

رنجوده نالان می‌شوی

آری که تو عاشق زیبای ظاهر می‌شوی

تو دگر وابسته و شیدا می‌شوی

تو این‌گونه نخستین درد دنیا می‌شوی

که بگفتا هست:

وابستگی و وابستگی و وابستگی

و اما درد دوم

درد دوم دگر نه آسمون، آسمونِ تو

و نه دریا، دریایِ تو

نه امروز، روز تو بود و؛ نه فردا، فردای تو

نه رضایتی بود، نه سخاوتی برای تو

در این درد دگر هیچ نمی‌ماند برای تو

آری چو این درد فراخوان یک رنگ می‌دهدت

عشق را هم‌رنگ درد

روز را هم‌رنگ شب

رویا را هم‌رنگ خواب می‌دهدت

حقیقت دنیای رنگارنگت را خوار می‌دهدت

و تو به این گونه دومین درد دنیا می‌شوی که بگفتا هست:

عادت و عادت و عادت

ایرانیان یهودی در نوشته های یاکوب ادوارد پولاک

(طبیب مخصوص ناصرالدین شاه قاجار)

یاسمن غنی

کارشناس ارشد ایرانشناسی

بررسی سفرنامه‌های نوشته شده توسط سیاحان و مستشرقان صرف‌نظر صحت مطالب آنها، از مهم‌ترین منابعی است که به شناخت ما از احوالات گذشتگان کمک بسیار می‌کند. اگرچه گاهی این نوشته‌ها با سوگیری، عدم شناخت دقیق و برداشت‌های شخصی نویسندگانش همراه بوده، اما اطلاعاتی که به ما می‌دهد، از این نظر که در کتب تاریخ و وقایع نگاری‌ها ثبت نشده، ارزشمند است. در کتب تاریخ کمتر با ثبت رویدادهای لحظه‌ای، آداب و رسوم و موقعیت جغرافیایی اقوام که جمعیت کمتری نسبت به اکثریت دارند و به اصطلاح اقلیت شناخته می‌شوند برخورد می‌کنیم و سفرنامه‌ها در شناخت این احوالات راهگشاست. نوشته‌های به جا مانده از یاکوب ادوارد پولاک یکی از همین منابع است و از این نظر حائز اهمیت است که او بر خلاف بسیاری از سفرنامه‌نویسان قبل و بعد از خود، دارای جایگاه اجتماعی بالایی در ایران بوده تا بدانجا که پس از چندسال زندگی در ایران، طبیب مخصوص ناصرالدین شاه قاجار شده است.

یاکوب ادوارد پولاک در سال 1818م. در خانواده‌ای یهودی در نزدیکی بوهم در چک به‌دنیا آمد، در رشته‌های پزشکی و مردم‌نگاری تحصیل کرد و سپس به دعوت امیرکبیر برای تدریس در دارالفنون راهی ایران شد. او از سال 1851 تا 1860 م. (حدود 9 سال) در ایران زندگی کرد، زبان و ادبیات فارسی را فرا گرفت و علاوه بر تدریس به تهیه و تدوین کتب پزشکی در ایران پرداخت. وی همچنین بعدها در سال 1882م. برای بار دوم به ایران آمد و در منطقه‌ی الوند همدان به تحقیق و پژوهش پرداخت. یاکوب از سال 1855م. به مدت 5 سال طبیب مخصوص ناصرالدین شاه بود و او را در سفرهایش همراهی می‌کرد. از آنجا که شغلش طبابت بود و در فرهنگ ایرانیان، طبیبان محرم‌ترین افراد هستند، توانست در زندگی بسیاری از افراد نفوذ کند، با فرهنگ اقوام مختلف ایرانی آشنایی پیدا کند و در این معاشرات گزارش‌هایی مبنی بر مشاهدات شخصی خود ارائه دهد. نتیجه‌ی جمع‌آوری این نوشتارها تالیف دو کتاب با عنوان «ایران، سرزمین و مردم آن» در دو جلد بود که بعدها با عنوان «ایران و ایرانیان» به زبان فارسی ترجمه شد. اگرچه امروزه می‌دانیم که قدمت حضور یهودیان در ایران 2700 سال است اما در زمان قاجار کمترین اطلاعات ثبت شده‌ای پیرامون این حضور موجود نبود و اگر هم بود چندان اهمیتی برای حاکمان نداشت. از آنجا که اولین قدم در راه شناخت یک قوم، بررسی چرایی و چگونگی استقرار آن قوم در منطقه‌ی جغرافیایی مورد نظر است، به درخواست پولاک برای رسیدن به این هدف، شخصی یهودی که فاضل بود کتابی برایش آورد که در واقع ترجمه‌ی عبری کتابی از مورخ قرن اول میلادی به نام یوسفوس فلاویوس بود. به گفته‌ی یاکوب پولاک، محتوای آن کتاب نشان می‌داد که یهودیان ایران در اواخر دوران ساسانیان و همچنین بعد از ورود اسلام، در جنوب ایران جمعیت فراوانی داشته و دارای اقتدار بودند، آنها در برخی مناطق در اکثریت بودند و شهرها پر از آنان بود ولی بعدها در اثر آزار و تعقیب از تعدادشان کاسته شده است. احتمال می رود که منظور نوشته‌ی او یهودیان در دوران باستان بوده‌اند زیرا دوره ای که از آن صحبت می کند پانصد سال بعد از دوران زندگی فلاویوس است. یاکوب تعداد کل خانوارهاي یهودي در ایران را حدود دو هزار عنوان می‌کند و آنها را به دو گروه بزرگ و کوچک تقسیم می‌کند. گروه بزرگتر شامل یهودیان ساکن در اصفهان، کاشان و شیراز و گروه کوچکتر شامل یهودیان ساکن در تهران، دماوند، بارفروش (بابل در مازندران) و عده‌ای هم به‌صورت پراکنده در مناطق کردنشین. او در این تقسیم بندی اشاره‌ای به جمعیت یهودیان شهرهایی مثل همدان و مشهد نکرده است. در آن زمان یهودیان مشهد از مهم‌ترین و موثرترین گروه های یهودیان بودند اما جمعیت آنها پس از وقوع واقعه‌ «الله داد» در مشهد به خاطر بدگمانی‌ای که به آنان رفته بود و علیه‌شان شورش شده بود، رو به کاهش بود.

پولاک در رابطه با توصیف زبان و گویش یهودیان در ایران - با آن‌که گویش مردم هر شهر با شهر دیگر متفاوت است – به‌طور کلی و در مقایسه با سایر مردم غیریهودی می‌گوید که یهودیان لهجه‌ای داشتند که سخت با فارسی قدیم آمیخته بود و همچنین تنها قومی در ایران هستند که می‌توانند اصوات نوک زبانی را ادا کنند در حالی‌که سایر ایرانی‌ها از عهده‌ی تلفظ این اصوات بر نمی‌آیند. مانند کلمه‌ی سال که یهودیان آن را مانند thal در زبان انگلیسی ادا می‌کنند. او همچنین در مورد زبان دینی یهودیان می‌گوید که طبقه‌ی درس‌خوانده در این جامعه عبری را به نحوی مطلوب می‌نویسند و صحبت می‌کنند اما معمولا نام‌ها را به زبان فارسی ولی با خط عبری می‌نویسند. این در حالی‌است که به گواه تاریخ یهودیان پس از سکونت در ایران رفته رفته به زبان فارسی تکلم می نمودند و تنها نوشتارشان به خط عبری و زبان فارسی بود که به آن «فارسیهود» می‌گویند. پولاک، نژاد ایرانیان یهودی را بر طبق آنچه که در آن دوره مشهور بوده است به دو گونه تقسیم می‌کند: گونه‌ی اول منسوب به نژاد عرب با بینی‌های عقابی شکل، چشم‌های سیاه، درخشنده و اعضای ظریف؛ و گونه‌ی دوم آنها که در گذشته‌های دور با حامی‌ها در آمیخته‌اند و بینی پهن دارند و موهایشان مجعد است. این دسته بندی نژادی نیز در هاله‌ای از ابهام است زیرا نیای بنی‌اسرائیل، سام بن نوح است، و حام پسر نوح و پدر کنعان و کنعانیان است. پولاک در رابطه با اعتقادات یهودیان نیز می‌گوید که اصول و قوانین مذهبی یهودیان در ایران همچون یهودیان سفارادی است و کتاب‌هاي فقهی با رعایت رسوم خاصی نسخه‌برداري و نگهداري می‌شود.

پولاک با ذکر داستان‌هایی که برایش تعریف کرده‌اند، اوضاع یهودیان افغانستان و ترکستان را در آن دوره بهتر از ایران می‌داند زیرا یهودیان در ایران تحت فشار حاکمان و زیردستان آن‌ها بودند و به هر بهانه‌ای وادار به پرداخت جزیه می‌شدند. این فشارها گاهی باعث مهاجرت به سمت ترکیه‌ی عثمانی و یا ممالک شرقی می‌شده است، اما آن‌ها در افغانستان به راحتی به داد و ستد می‌پرداختند و با توجه به اسنادی که چندسال گذشته از افغاستان در باب تجارت میان یهودیان با سایر اقوام یافت شد می‌توان به صحت این ادعای پولاک رسید. او همچنین به قطعه الماسی که در شرق شهرت داشت و «سکه» نامیده می‌شد اشاره می‌کند که بهانه‌ای شد تا حسام‌السلطنه به هرات حمله و آنجا را تصرف کند و گنجینه‌های یهودیان را غارت کند، اما معلوم نشد که بالاخره آن الماس پیدا شد یا نه؟ با این‌همه آنچه مبرهن است این است که یهودیان نقش تاثیرگذاری در پیشبرد و بهبود اقتصاد ایران داشته‌اند و پولاک با اشاره به مشاغل یهودیان که بیشتر جواهرسازی، زرگری، ابریشم بافی، ضرب سکه و غیره بوده است این گفته را تایید می‌کند.

او همچنین اذعان داشته که یهودیان نه تنها در علم شیمی و ساخت اسیدهای مختلف متبحر بوده‌اند، که در طبابت نیز دستی بر آتش داشته‌اند و طبیب مخصوص محمدشاه قاجار فردی به نام «حق‌نظر» بوده است. در کنار این حرفه‌ها، بسیاری به نوازندگی و خوانندگی مشغول بوده‌اند و آنچنان که مشهور است موسیقی اصیل ایرانی را یهودیان در اعصار مختلف زنده نگه داشته‌اند. او در تعریف از نوازندگی و خوانندگی یهودیان ایران، به مهمانی‌ای در شیراز اشاره می‌کند که او نیز دعوت بوده و به طور خاص وضعیت یهودیان شیراز را به خاطر حمایت‌های خاندان با نفود حاجی قوام که اصالتی یهودی داشتند بسیار بهتر از سایر نقاط می‌داند. جد حاجی قوام، ابراهیم قوام بود که در شکست لطفعلی خان زند و به قدرت رسیدن سلسله‌ی قاجار نقش کلیدی داشت، اما بعدها به دستور فتحعلی‌شاه قاجار که به او بدگمان شده بود به‌همراه تعدادی از بستگانش به قتل رسید و حاجی قوام که خردسال بود زنده ماند.

در باب بناهای مهم و زیارتگاه‌های یهودیان در ایران، پولاک به مقبره‌ی استر و مردخای اشاره می کند که در همدان یا اکباتان قدیم قرار دارد و به گفته‌ی او از گذشته‌های دور، یهودیان به زیارت این محل می‌آمده‌اند. او مقبره‌ی استر و مردخای را چنین توصیف می‌کند: «در آنجا در وسط محله‌ی یهودیان ساختمان کوچکی است با قبه‌اي که بر فراز آن لک‌لکی لانه کرده است. قسمت اعظم مدخل ساختمان را دیوار کشیده‌اند، فقط سوراخ کوچکی هست که تنها در حال خم شدن می‌توان از آن گذشت. این سوراخ با تخته سـنگ متحرکی به جاي در بسـته می‌شود و این تمهیـدي است براي جلوگیري از حملات و شبیخون‌هایی که به کرات رخ می‌دهد.
زائر به هشـتی کوچکی وارد می‌شود، در آنجـا نـام بسـیاري از زائران و سـال مرمت بقعه حـک شـده است. از هشـتی به یـک تالار
کوچک چهارگوش که از پنجره‌ی کوچک آن نور ضـعیفی به داخل می‌تابد وارد می‌شود. در این تالار دو ضریح بلند از چوب بلوط وجود دارد و این‌ها قبور استر و مردخاي است. دورتـادور آن به زبـان عبري آیاتی نقش شـده است، از آخرین فصل کتاب استر به همراه نام سه طبیب که مرمت بنا به خرج آنها بوده است». پولاک پس از توصیف کلی مقبره به ذکر دلایلی می پردازد که بر اساس آن دلایل باور کامل خود را نسبت به انتساب این مقبره به صاحبان ذکر شده‌اش بیان می دارد و شاید علت علاقه‌ی او برای بازگشت مجددش به ایران پس از 22 سال دوری و تحقیق و پژوهش در منطقه‌ی همدان به واسطه‌ی همین ارادت بوده باشد.

به هر روی پولاک به غیر از فعالیت‌های علمی و تالیفات ارزشمند و ابداعاتش در شیمی و پزشکی، در میان سایر سفرنامه‌نویسان دقت نظر بیشتری بر اوضاع یهودیان داشته و به ذکر داستان‌های متفاوتی از آنها پرداخته که بیان جزئیاتش در این مجال نمی‌گنجد و همین مسئله نوشته‌های او را دارای اهمیت دو چندان کرده است، اگرچه در مواردی این توصیفات دارای ابهامات و گاهی با آنچه مورخان نوشته‌اند مغایر است. او پس از بازگشت از ایران در کنار طبابت، در دانشگاه وین به تدریس زبان فارسی پرداخت و سرانجام در سال 1891م. در شهر وین درگذشت.

خاندان گوگنهایم

میراث داران صنعت، هنر و دیگردوستی

آتوسا آرمین

در طول یک‌صد سال گذشته نام گوگِنهایم در دنیا مترادف بوده است با هنر، فرهنگ و فعالیت‌های انسان‌دوستانه. از این رو روایت زندگی این خانواده و معرفی اعضای تاثیرگذار و متعدد آن، به آسانی در قالب نوشتاری کوتاه نمی‌گنجد.

این خانواده‌ی بزرگ آمریکایی از تبار یهودیان اشکنازی اروپا، از سال‌های آغازین قرن نوزده میلادی در گستره‌ی جغرافیایی شامل آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا و آفریقا در زمینه‌های گوناگون صنعت، هنر و نوآوری فعالیت داشته و میراث‌شان بدون کم و کاست تا به امروز به جای مانده است.

موسس این خاندان مئیر گوگنهایم^[9] در سال 1847 از سوییس به آمریکا  مهاجرت کرد. نام خانوادگی او برگرفته از نام روستای زادگاه اجدادیش در منطقه آلزاس^[10] است. در ابتدای ورود به ایالات متحده کار خود را در استخراج معادن فلزات آغازکرد و سپس به صنعت ذوب و پالایش فلزات گسترش داد. بدین ترتیب با شروع قرن بیستم شاخه‌های شرکت گوگنهایم به استخراج، ذوب و پالایش فلزات طلا، نقره، مس و روی در سه قاره‌ی جهان اشتغال داشتند. مِئیر و همسرش باربارا ده فرزند داشتند که همگی همچون پیکری واحد با رهبری پدر و یکی از برادرها، دانیل، این امپراطوری عظیم و گسترده را اداره می‌کردند. مِئیر، با اقتداری پدرسالارانه این

مئیر و پسران

سرآغاز دورانی نو

پس از درگذشت مِئیر، فرزندان میانسالش به‌تدریج از جهان صنعت فاصله گرفته و وارد عرصه‌های گوناگونی همچون هوانوردی، مطبوعات، موزه‌های هنری و بنیادهای خیریه شدند. از میان فرزندان و نوه‌های مئیر، سه پسرش، سولومون، دانیل و سیمون و دو نوه‌اش پگی و هری گوگنهایم نام‌آورتر هستند.

بنیاد و موزه هنرهای معاصر سولومون گوگنهایم^[12]

در میانه‌ی قرن بیستم، شهرت گوگنهایم با افتتاح موزه‌ای به همین نام از مرزهای ایالات متحده و دنیای صنعت عبور کرد و جهانی شد. سولومون متولد سال 1861 در فیلادلفیا و دانش آموخته‌ی انستیتو کونکوردیا از زوریخ و مالک شرکت استخراج طلای یوکون در آلاسکا بود. شیفتگی او به هنر خصوصا هنر نقاشی کلاسیک او را بر آن داشته بود که از سال 1890 تمامی درآمد خود را صرف خرید و ایجاد مجموعه‌ای از آثار کلاسیک استادان نقاشی اروپا کند. پس از پایان جنگ جهانی اول، با بازنشستگی پیش از موقع از صنعت خداحافظی کرد تا تمام وقتش را وقف تحقق رویای دیرینه‌اش کند، ایجاد مجموعه‌ای بی نظیر از آثار هنری و ساخت مکانی برای نمایش آن. آشنایی با هیلا ری‌بی^[13] در سال 1926 نقطه‌ی عطفی در برنامه‌ها و دیدگاه‌های او به‌وجود آورد. هیلا، هنرمند و هنرشناس و حامی هنر نو بود. او سولومون را از محدوده‌ی دنیای هنر کلاسیک خارج کرد و درهای دنیای هنر آوانگارد⁵ را پیش چشمانش گشود. تا سال 1937 و ایجاد بنیاد هنری- آموزشی گوگنهایم، سولومون موفق به جمع‌آوری صدها قطعه از آثار نقاشان مکاتب  امپرسیونیسم، پسا امپرسیونیسم و آثاری از هنر انتزاعی شده بود. او با سخاوتمندی درهای آپارتمان شخصی‌اش در پلازا هتل نیویورک را به روی علاقه‌مندان هنر گشوده بود تا همگان از دیدار مجموعه‌اش برخوردار شوند. پس از تشکیل بنیاد، وی مالکیت کل مجموعه را به بنیاد واگذار کرد و مبالغ معتنابهی جهت  اعطای بورسیه آموزش عالی دانشجویان رشته‌های هنر در اختیار بنیاد گذاشت. به این ترتیب بستری مناسب جهت رشد و نمو تفکر نوگرا در هنر و بسط دیدگاه‌های انتقادی فراهم شد. با رشد تعداد آثار گردآوری شده، لزوم ایجاد مکانی دائمی برای به نمایش گذاشتن این مجموعه‌ی بی‌نظیر بیشتر احساس شد. در سال 1943 بنیاد با فرانک لوید رایت^[14]، قراردادی جهت طراحی ساختمان موزه منعقد کرد. ساختمانی که می‌بایست شایسته‌ی آثار نفیس و بی‌نظیری که در خود جای می‌داد باشد. قطعه زمینی در بخش شمالی منهتن نیویورک و در مجاورت سنترال پارک به این منظور خریداری شد. هیلا که در کنار سولومون امور اجرایی را به‌عهده داشت، غایت آمالش را درباره‌ی این ساختمان چنین توصیف می‌کند: «معبدی در ستایش هنر»، مکانی که تک این شاهکارها بدون تاثیر پذیری از یکدیگر  در دیدگان بدرخشند.

وضعیت سلامتی سولومون رو به وخیم شدن بود و هیئت امنای بنیاد اصرار داشت که با کوچک و محدودتر کردن طرح‌های اولیه کار ساختمان را زودتر به پایان برسانند و موزه در زمان حیات موسس‌اش افتتاح شود، ولی سولومون حتی یک قدم از اجرای کامل طرح‌هایش عقب نشینی نکرد و در سال 1949 بدون آن‌که شاهد تحقق یافتن بزرگترین رویای زندگی‌اش باشد چشم از جهان فروبست. موزه در سال 1952 افتتاح شد و به پاس یک عمر فعالیت سولومون در اعتلای هنر، نام موسس را بر آن گذاشتند. طبق آمار سال 2022، هشت هزار قطعه اثر هنری در این مکان در نمایش عمومی است.

بنیاد هنری سولومون گوگنهایم در دیگر نقاط جهان نیز موزه های هنر مدرن را تاسیس کرده است:

آمریکا:

موزه گوگنهایم سوهو - منطقه سوهو در منهتن نیویورک  Geuggenheim Soho

موزه گوگنهایم گوادالاجارا –مکزیکو Geuggenheim Guadalajara

موزه گوگنهایم هرمیتاژ-لاس وگاس Geuggenheim Hermitage

اروپا:

موزه گوگنهایم بیل بائو –اسپانیا
Geuggenheim Bilbao

موزه پگی گوگنهایم-ونیز ایتالیا
Peggy Geuggenheim Venice.

این موزه با سرمایه و تلاش پگی برادرزاده سولومون تاسیس شده است. پدر پگی، بنجامین گوگنهایم، یکی از مسافرین کشتی تایتانیک بود. پگی با ماترک بجامانده از پدرش موز‌ه‌ای در ونیز تاسیس کرد که یکی از مهمترین موزه‌های هنری اروپا محسوب می‌شود. طبق وصیت پگی مالکیت و نگهداری از این موزه به بنیاد هنری سولومون گوگنهایم واگذار شده است.

موزه دویچه گوگنهایم Deutsche Geuggenheim برلین با سرمایه گذاری مشترک دویچه بانک آلمان 

خاورمیانه:

موزه گوگنهایم ابوظبی Abu Dhabi Geuggenheim که ساخت آن در سال 2006 آغاز و پس از وقفه ای طولانی دوباره ادامه دارد. انتظار می‌رود این موزه که بزرگترین این مجموعه موزه‌ها است، در سال 2025 افتتاح شود.

بنیادهای علمی و خیریه:

دانیل سکان‌دار امور تجاری خانواده، علاقه بسیار به دانش‌های نوین و نوآوری داشت. او و همسرش فلورنس و پسرشان هری در سال 1926 بنیاد خیریه دانیل گوگنهایم را برای حمایت از دانش و صنعت هوانوردی تاسیس کردند. این بنیاد با سرمایه گذاری 3 میلیون دلاری خود بانی تاسیس دانشکده‌های هوانوردی در 11 دانشگاه ایالات متحده شد. ایجاد رقابت در ارایه طرح‌های تازه جهت بهبود امنیت و کیفیت پرواز و اختصاص جایزه به مبتکرین طرح‌های ممتاز، سبب پیشرفت سریع صنعت هوانوردی تجاری شد. مدال افتخار دانیل گوگنهایم تا به امروز یکی از معتبرترین جوایز بین‌المللی صنعت و مهندسی هوا-فضا به شمار می‌آید و اولین بار در سال 1929 به اورویل رایت^[16] تعلق گرفت. همچنین اهدای سالانه کمک هزینه‌های تحصیلی توسط این نهاد ادامه دارد.

هری فرزند دانیل با این‌که یکی از اعضای موسس و حامیان مالی اصلی بنیاد پدرش بود، بانی بنیادی با نام خود و با اهدافی کاملا متفاوت شد. او در هر دو جنگ جهانی اول و دوم با درجه افسری در نیروی دریایی خدمت کرده بود. بنیاد هری فرانک گوگنهایم^[17] با هدف حمایت از تفکر انتقادی در جهت ارتقای عملکرد و به چالش کشیدن الگوهای سنتی سیستم قضایی ایجاد شد. این بنیاد تا امروز سالیانه بیش از 10 کمک هزینه تحصیلی به مبلغ 15 هزار دلار و بیشتر به دانشجویان برترمقطع دکتری اهدا می‌کند. این دانشجویان از میان افرادی انتخاب می‌شوند که در ارتباط با زمینه و عوامل ایجاد خشونت‌گرایی، تبعیض نژادی-قومی-مذهبی، سلطه‌جویی و پرخاشگری در مقیاس خانگی، بومی و جهانی، تحقیقات نظری و میدانی می‌کنند .

سایمون، برادر جوان‌تر دانیل و سولومون، مهندس معدن و از حامیان دانشکده معدن دانشکاه کلرادو بود. او در زمان ازدواجش میان 5 هزار کودک بی‌بضاعت ایالت نیویورک شام عید شکرگزاری پخش کرد و شکرانه‌ی تولد پسرش سایمون جان، هدیه‌ای 80 هزار دلاری برای توسعه دانشگاه کلرادو بود (معادل 2.6 میلیون دلار در سال 2022).  پس از آن هم ساخت دانشکده حقوق همان دانشگاه با هزینه وی انجام گرفت. پس از درگذشت فرزندش جان در سال 1922 به علت عفونت گوش و ورم مغزی ناشی از آن، سایمون در گرامیداشت نام او بنیاد خیریه جان سایمون گوگنهایم را در سال 1925 بنیان نهاد. این بنیاد با هدف بالندگی علمی، فرهنگی، هنری و معنوی عموم مردم ایالات متحده تاسیس شد و تا حال حاضر از بین حدود سالیانه 4000 درخواست، به بیش از 175 مورد کمک هزینه تعلق می‌گیرد.

منابع:

• Encyclopedia Britannica
• The Geuggenheims: An American Epic by John H. Davis 1994
• Learning to Give learningtogive.org

اِتروُگ (ترنج): نمادی از قلب

مژده یمینیان

کارشناس تغذیه

عید سوکُوت یا سایه‌بان‌ها که در پانزدهم ماه عبری تیشری واقع شده است، یکی از اعیاد یهودیان است که یادآور چهل سال زندگی بنی‌اسرائیل در بیابان سینا پس از خروج از مصر و رهایی یهودیان از اسارت و بردگی فرعون می‌باشد. همچنین عید سوکوت، زمان پایان جمع‌آوری محصولات کشاورزی است و به همین خاطر، یهودیان در این ایام که هفت روز می باشد، به شادی می‌پردازند.

یهودیان در ایام عید سوکوت، طبق احکام شرع، در صورت امکان در سوکا یا سایه‌بان زندگی می‌کنند یا حداقل وعده‌های غذایی را در آن صرف می‌کنند. فلسفه‌ی ساختن سوکا، به ابرهای خاصی برمی گردد که در طول چهل سال گذر یهودیان از بیابان، به صورت معجزه آسا و به دستور خداوند، بنی اسرائیل را احاطه کرده بود و آن‌ها را از هرگونه گزند و آسیب محافظت می‌کرد. از طرفی چون سقف سوکا با شاخ و برگ درختان ایجاد می‌شود، به‌طوری که باران به آسانی وارد آن می‌شود، زندگی در سوکا به افرادی که منزل خود را ترک کرده و در سایبان زندگی می‌کنند، نسبت به افرادی که مستمند هستند و سرپناهی ندارند، حس هم‌دردی بیشتری می‌دهد .

این عید هم مانند سایر اعیاد یهودیان با خواندن نمازهای ویژه و انجام مراسم مذهبی خاصی همراه است و با توجه به این که این عید جنبه کشاورزی هم دارد، یهودیان موظف به انجام یکی از احکام مهم آن به نام فرمان چهار محصول هستند که طبق آن، سه عدد شاخه‌ی درخت مورد، دو عدد شاخه‌ی درخت بید و یک عدد شاخه‌ی درخت خرما را در یک دسته قرار می‌دهند و با یک عدد اِتروُگ^[18] (نام عبری بالنگ یا ترنج) در کنار آن، دعا می‌خوانند. یکی از توجیهاتی که در رابطه با خواندن دعا روی این چهار محصول توسط علمای یهود بیان شده این است که ترنج به شکل قلب، شاخه‌ی درخت خرما به شکل ستون فقرات، برگ مورد به شکل چشم و برگ بید به شکل لب است و یهودیان با دعایی که روی این محصولات می‌خوانند، از خداوند می‌خواهند که همیشه بتوانند با عقل سلیم و ایمان کامل، آن اعضاء را تحت اختیار خود بگیرند .

ترنج یا برگاموت^[19] با نام علمی Citrus Bergamia Risso ، گیاهی از خانواده مرکبات است که میوه‌ی آن به اندازه پرتقال و به رنگ زرد لیموئی و خوش عطر و بو است .

مزه‌ی میوه ترنج اندکی تلخ‌تر از گریپ فروت و ترشی آن از لیمو کمتر است. این گیاه بیشتر در مناطق مدیترانه‌ای می‌روید و در کشورهای ایتالیا و فرانسه به صورت تجاری کشت می‌شود و از اسانس آن برای مزه دادن به انواع چای و شیرینی استفاده می‌شود .

در فرهنگ فارسی، مصدر ترنجیدن به معنای چین و چروک داشتن است و به دلیل پوست چین‌دار این میوه، نام آن را ترنج گذاشته‌اند.

برای انتخاب ترنج یا اتروگ مناسب جهت انجام مراسم مذهبی عید سوکوت به دقت خاصی نیاز است. مشهورترین اتروگ دنیا در کالابریا^[20] در کشور ایتالیا رشد می کند و هر سال هزاران مرجع دینی یهودی برای انتخاب بهترین اتروگ در آن جا جمع می‌شوند .

یکی از نکات مهم در انتخاب اتروگ مناسب عید سوکوت، خالص بودن آن است، به‌صورتی که اتروگ با هیچ گونه‌ای پیوند زده نباشد. بنابراین اتروگ مناسب، معمولا تحت  نظر مرجع دینی کشت داده می‌شود .

برای تشخیص اتروگ خالص از اتروگ‌های پیوندی، شاخص‌هایی وجود دارد که همواره مد نظر مراجع دینی قرار می‌گیرد .

این شاخص‌ها عبارتند از:

در اتروگ خالص، بر خلاف قسمت پالپ آن که کم‌ضخامت و خشک می باشد، پوست ضخیم است .

۲- سطح خارجی یک اتروگ خالص دندانه‌دار و به حالت زگیل مانند است .

۳- دُمگُل اتروگ تا حدی درون خاک است .

یک اتروگ پیوندی می‌تواند یک یا تمام این خصوصیات را نداشته باشد، بنابراین اگر اتروگی حتی یکی از این شرایط را نداشته باشد، برای مراسم و خواندن دعا، قابل قبول نیست.

یکی دیگر از شاخص هایی که به تشخیص اتروگ خالص کمک می‌کند، ترتیب قرارگرفتن دانه‌های آن است. در یک اتروگ خالص، دانه‌ها به صورت عمودی جهت گرفته‌اند اما در اتروگ‌های پیوند زده، دانه‌ها به صورت افقی جهت گرفته‌اند و البته پردانه بودن میوه هم می‌تواند تشخیص جهت‌گیری افقی یا عمودی را دچار مشکل کند .

اتروگ معمولا از قلمه‌هایی که دو تا چهار سال سن دارند، رشد می‌کند و درخت حدود چهار سال پس از کاشت قلمه‌ها شروع به میوه دادن می‌کند. اگر درخت از بذر جوانه بزند، حدود هفت سال میوه نمی‌دهد و ممکن است در درخت و میوه تغییرات ژنتیکی ایجاد شود.

برای محافظت از اتروگ در طول ایام عید سوکوت، برخی آن را به طور سنتی در الیاف کتان ابریشمی می‌پیچند و در یک جعبه تزئینی مخصوص (که گاهی از نقره ساخته شده)، نگهداری می‌کنند.

بعد از ایام عید سوکوت، طبق برخی باورهای سنتی، خوردن اتروگ یا مربای آن برای خانم‌های  باردار به عنوان سگولا (درمان نتیجه‌بخش و مفید) برای زایمان آسان توصیه می‌شود .

یکی از رسوم یهودیان، ذخیره کردن اتروگ تا زمان «ایلانوت» یا جشن درختان می باشد که در پانزدهم ماه عبری شواط واقع شده است، بدین صورت که اتروگ را به صورت آب نبات یا ساکاد ( پوست شیرین شده هر یک از گونه‌های مرکبات ) در آورده و در حالی که مشغول دعا برای نمازگزاران هستند که سزاوار یک اتروگ زیبا در عید سوکوت بعدی باشند، آن را میل می‌کنند. بعضی از خانواده‌ها با اتروگ، مربا یا نوشیدنی تهیه می‌کنند. برخی نیز با فرو کردن یک گل میخک به داخل پوست اتروگ، «پُماندِر^[21]» می سازند که در واقع یک گوی ساخته شده از مواد خوشبو است که در گذشته برای دفع بیماری کاربرد داشته است و از آن برای دعای «بِسامیم» یا ادویه جات با رایحه‌ی خوش، در انجام مراسم «هَودالا» (مراسمی که در پایان شبات و آغاز هفته جدید صورت می پذیرد) استفاده می‌کنند .

خواص ترنج

در طب سنتی هند یا آیورودا، از پوست، دانه و پالپ ترنج برای درمان استفاده می‌شود و این میوه در درمان اختلالات گوارشی نظیر زخم‌های گوارشی، بواسیر، سندرم روده‌ی تحریک‌پذیر، دردهای کولیکی و بی‌اشتهایی، سرفه، استفراغ، تنگی نفس، سکسکه و حتی برای کمک به ترک اعتیاد به الکل، کاربرد دارد .

ترنج سرشار از ویتامین C می‌باشد و باعث تقویت سیستم ایمنی می‌شود و به حفظ سلامت و قابلیت ارتجاعی پوست و کاهش چین و چروک در پوست کمک می‌کند. این میوه دارای کلسیم، فسفر، آهن و کاروتن (پیش‌ساز ویتامینA )، فلاونوئیدها، پکتین، اسیدهای ارگانیک نظیر سیتریک اسید و مالیک اسید و ... بوده و در حفظ سلامت استخوان‌ها، خون و ماهیچه‌ها تاثیرگذار است و همچنین از کلیه، کبد و قلب، محافظت می‌کند .

ترنج به رفع بوی بد دهان کمک می‌کند و با تحریک ترشح دوپامین^[22] و سروتونین^[23] ، می‌تواند باعث کاهش اضطراب و ایجاد حس آرامش و شادی شود.

روغن ترنج، با داشتن موادی به نام  لینالول^[24] و لینالیل استات^[25]، به کاهش دردهای میگرنی و درد مفاصل و عضلات کمک می‌کند. همچنین روغن ترنج برای بهبود حرکات روده و رفع یبوست مفید است.

عصاره‌ی میوه‌ی ترنج می‌تواند از رشد میکروب‌ها و ویروس‌ها جلوگیری کند و خاصیت آنتی بیوتیکی دارد.

یکی دیگر از خواص ترنج، کمک به کاهش کلسترول است، بنابراین می تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را کاهش دهد و به کاهش قند خون کمک کند .

مطالعات فارماکولوژیک نشان داده که ترنج، ادرارآور، ضد فشارخون، ضد باکتری، ضد قارچ، ضد انگل، ضد سرطان، ضد دیابت و محافظ قلب می‌باشد و در اکثر کشورهای دنیا از ترنج در تولید نوشیدنی‌های گازدار، شربت، مربا، مارمالاد و ... استفاده می‌شود .

بهتر است که نوزادان و کودکان و خانم‌های باردار و شیرده، روغن ترنج مصرف نکنند. مصرف این روغن ممکن است در نوزادان و کودکان باعث تشنج شود.

ترنج میوه ای اسیدی است و مصرف بیش از اندازه‌ی آن می‌تواند باعث خرابی دندان‌ها شود و چون ترنج  باعث کاهش قند خون می‌شود، بهتر است افراد دیابتی که دارو مصرف می‌کنند، قبل از مصرف آن با پزشک خود مشورت کنند.

منابع:

Wikipedia: Etrog

blog.honeytaj.com

Citrus medica : Nutritional , Phytochemical  Composition and Health Benefits _a review Navnidhi Chhikara etal . food funct . 2018

Citron fruit : Citrus medica  Uses, Dose,Research, Side Effects
easyayurveda.com

موزه‌ی آموزشی کودکان یهودی

ترجمه و تدوین: الهام مودب

مقدمه: در دنیای امروز می‌توان از آموزش‌های سنتی مذهبی فراتر رویم و به شیوه‌های نو و خلاقانه کودکان را آموزش دهیم. موزه‌ی کودکان یهودی نیویورک با روش‌ها‌ی خلاقانه، امکانات و تامین هزینه‌های زیاد به این مهم دست یافته است، اما می‌توان از برخی روش‌های مطرح شده در آن، الهام گرفت و با ساده‌سازی آن و نیز با ابداع روش‌های نو، خلاقانه، ساده و ارزان تحولی در آموزش‌های دینی کودکان یهودی ایران به‌وجود آورد.

***

موزه‌ی کودکان یهودی نیویورک، اولین و تنها موزه‌ی یهودی است که به کودکان اختصاص دارد و با کمک تکنولوژی چند رسانه‌ای، تاریخ و ارزش‌ها، سنت‌ها و رسوم فرهنگ یهودیت را به کودکان آموزش می‌دهد.

بخش های مختلف این موزه به‌شرح زیر است:

شش روز خلقت

در این موزه تصاویر سه بعدی ازآفرینش جهان،که در توراآمده است ،نمایش داده می شود. با فشاریک دگمه، تاریکی به نور تبدیل می شود. با تلسکوپ ماه، سیارات و ستارگان را می توان دید. آکواریوم سرسبز، حیوانات خانگی با ظاهر واقعی و موارد بسیاردیگری را می توان مشاهده  کرد.

شبات

در این بخش روی میز بزرگی غذاهای شبات چیده شده است . کودکان می توانند نمادها، آیین ها و بسیاری از رسوم شگفت انگیز را بیاموزند.

روستای تعطیلات

روستای تعطیلات به  اعیاد مذهبی روش هشانا، سوکا ،حنوکا، ایلانوت ، پوریم و پسح اختصاص دارد.

کودکان در روستای قدیمی تعطیلات موارد زیررا تجربه می کنند:

با کلیه مراحل ساخت شوفار آشنامی شوند.

درسوکا یی که تزئینات زیبادارد،لولاب و اتروق تهیه می  کنند.

خبرنگارمی شوند. در اتاق خبرمی نشینندودرمورد معجزه حنوکا اطلاع رسانی می کنند.

داستان اعیاد مذهبی  را با عروسک‌های خیمه شب بازی تعریف می  کنند.

در مورد بشقاب سدر عید پسح توضیح می دهند.

نام خود را به زبان عبری مانند ی کاتب تورامی نویسند.

فروشگاه کاشر

در فروشگاه کاشر موزه، کودکان از بازی و تفریح و نقش آفرینی لذت می برند و با اصول قوانین غذایی یهودیان آشنا می شوند. محصولات کاشرمورد نظرشان را بصورت غذای مصنوعی در سبدهای کوچک خریدمی گذارند، و  خریداری می کنند.بر روی صفحه نمایش لمسی صندوق به جای قیمت ها، پاسخ به پرسش های مختلف نشان داده می شود.

آشپزخانه کاشر

کودکان پس از  خرید، به آشپزخانه کاشر می روند. دو ست ظروف گوشتی و ماستی  را در کابینت های  مناسب مرتب می  کنند.

یخچال را باز می کنند وبا مشاهده  یخچال سخنگوکه شوخ طبع و بامزه است، بسیار تعجب می کنند. 

کودکان میز شام شبات را می چینند و فیلمی راکه کودکان آشپزی کاشرمی کنند تماشا می کنند.

دنیای خوبی ها

در این بخش موزه ،کودکان  وارد شهری می شوند که در همه جا فرصتی برای گسترش خوبی درجهان فراهم می کند.آنان  با انتخاب یک کار خوب مانند احترام به والدین و معلمان، کمک به افراد سالمند و........، دستگاه بازی برایشان روشن می شود.

سفر به دنیای تاریخ یهود

در این موزه،کودکان در زمان حال  به دوران گذشته سفرمی کنند. سفر قوم یهود را در بسیاری از سرزمین ها طی هزاران سال تا امروز تجربه می کنند .

چادر حضرت ابراهیم و سارا

کودکان  می  توانند از چادر محل زندگی حضرت ابراهیم و سارادیدن کنندو ده آزمایش  الهی برای اثبات ایمان حضرت ابراهیم را شاهد باشند.

باسطل ،آب از چاه بیرون بکشند .در مورد اسحاق و ربیقا بیاموزید. با عروسک هایی که نشانه دوازده پسر حضرت یعقوب است  بازی کنند. ردا

منحصر به فرد حضرت یعقوب  را به نوارهای رنگی مختلف تزئین کنند.

سفر به بیابان ها

کودکان  با ورود به بیابان ،با سفر یهودیان در بیابان و معجزات شگفت انگیزی که برای آنان  روی داد، آشنامی  شوند. می توانند خیمه بسازند.درشوفار بدمند. درباره قاضیان و رهبران یهودی بیاموزید . چنگ لیزری حضرت داوود را بنوازند.

آشنایی  با تلمود و علمای یهود

کودکان با میشنا و تلمود ،هفت عالم بزرگ و رهبر معنوی هیلل، سعدیا هاگان، راشی (حاخام سلیمان بن اسحاق)،  ابن میمون(خاخام موسی بن میمون) و سیر تکامل سنت های یهودی و تفسیر کتاب مقدس آشنا می شوند.

کشتی حضرت نوح

کشتی حضرت نوح مخصوص خردسالان ساخته شده است .در آن مکانی برای پرتاپ توپ، سرسره و منطقه امن  بازی طراحی شده است. کودکان حیوانات مختلف را در داخل کشتی می بینندو با زوایای شگفت انگیزکشتی مانند جواهر بزرگی که برای حضرت نوح و خانواده اش نورو روشنی تامین می کرد ،روبرو می شوند.

بخش های بازی ها

مینی گلف

در طبقه پنجم ساختمان، زمین گلف کوچکی است که کودکان همزمان بابازی با رویدادهای مهم چرخه زندگی یهودیان از جمله میلا(ختنه)، نام‌گذاری نوزاد، بر میتصواو بت میتصواو عروسی آشنا می شوند.

صخره پیمایی

کودکان بابالارفتن از دیوار صخره نوردی با تاریخ یهودیت آشنامی شوند و تصاویر وقایع معروف را می بینند.

مسابقه با بازی و نمایش

در موزه کودکان یهودی، بازدیدکنندگان با نمایش ،بازی صدا و نور می‌توانند با یکدیگر رقابت کنند وبه پرسش هایی  درباره زندگی یهودیان پاسخ دهند.

نقاشی بر روی تخته نور

کودکان می‌توانند با قرار دادن پلاستیک های کوچک رنگی برروی تخته نور، تصاویری از اشیاء یهودی ایجاد کنند.

پیدا کردن «گنجینه‌های پنهان یهودی»

کودکان می‌توانند با فشار دادن میخ‌هایی که بر روی تخته نور است اشکال پنهان گنجینه‌های یهودرا پیدا کنند.

تاتر و نمایش فیلم

برنامه این بخش موزه شامل نمایش فیلم‌های مربوط به اعیاد ومعرفی  مختصر زندگی یهودیان حتی در مکان‌های دوراست .

در ضمن ،بازدیدکنندگان از طیف وسیعی از نمایش‌ها در یک تئاتر پیشرفته باآخرین فناوری صوتی و تصویری لذت می برند.

کارگاه

کارگاه پخت خلا و شیرینی مخصوص حنوکا و سایر اعیاد و کار گاه های هنری از جمله برنامه های جانبی موزه است.

یک رفتار خوب:جهان را به دنیای بهتری تبدیل کنیم.

هنگامی که بازدیدکنندگان موزه سفر خودرا با داستان آفرینش آغاز می کنند، می آموزند که همه می توانند جهان را به مکانی بهتر تبدیل کرد. در پایان هر کودک یک کاشی کوچک را روی یک موزاییک بزرگ قرار می‌دهد تا نشان ‌دهد که چگونه همه ما بخشی از یک جهان ایم و مسئول بخش کوچکی از آن هستیم.

تصاویر مربوط به موزه نیویورک کودکان یهودی

نقش‌های معنوی

ترجمه: مردخای امین شموئلیان

یورام رعنان در سال 1953 در نیوجرسی آمریکا به دنیا آمد و در 1975 در رشته‌ی کارشناسی هنر از دانشگاه هنرهای زیبا در فیلادلفیا، پنسیلوانیا فارغ‌التحصیل شد. او در احاطه طبیعت و محیطی که حضرت داوود در آن سرودهایش را نوشته، الهام می‌گیرد و نقاشی‌ها و مجسمه‌هایی می‌آفریند که شهرت جهانی برای او به ارمغان آورده‌اند.

نقاشی‌های رعنان در موزه‌ها و گالری‌های هنری سراسر جهان به نمایش گذاشته شده‌اند.  او یکی از موفق‌ترین هنرمندان یهودی جهان است. رعنان هنگام مواجهه با بوم خالی، مانند یک نویسنده‌ای است که با صفحه خالی روبرو می‌شود و هیچ پیش‌داوری‌ای ندارد. هنگامی که رنگ‌ها می‌چکند، موج می‌زنند و در هم می‌آمیزند، تصاویری شکل می‌گیرند که او آن‌ها را به آرامی شکل می‌دهد و به زندگی درمی‌آورد.  "فرآیند نقاشی من از طریق خلق، پس از آن نابودی و خلق مجدد به وجود می‌آید، پس از آن توضیح داده می‌شود. من همیشه یک لایه را نابود می‌کنم تا واقعیت جدیدی بیافرینم." برای رعنان، نقاشی به این شیوه به او اجازه می‌دهد تا با منبع الهی خلقت ارتباط برقرار کند.

نقاشی او یک فرایند معنوی است که بیننده را دعوت می‌کند تا در آن مشارکت کند. اغلب هرچه بیشتر به مطالعه نقاشی‌های او بپردازید، لایه‌های متعددی از معنا کشف می‌شود. هر بار واقعیت تازه‌ای را درک می‌کنید. پالت رنگی متنوع و رنگ‌های زنده او ویژگی شاخص کارهایش است. یک تجربه معنوی که نباید از دست بدهید. (نمونه‌هایی از نقش‌های او را در ادامه مشاهده می‌کنید)

آماده‌ی سازگاری با تغییرات اجتماعی شویم

مرجان یشایایی

روزنامه‌نگار و کارشناس ارشد جامعه‌شناسی

بشر از زمانی که خود و تاریخ را شناخته درگیر تغییرات مدام اجتماعی بوده است. این تغییرات گاه در نتیجه اختراعات بوده مانند اختراع دیگ بخار و برق و گاه تحت تاثیر جنگ‌ها و انقلاب‌ها. هر چه هست، هر نسلی تغییرات مدام را روی پوست خود احساس کرده و هر نسلی فکرمی‌کرده نسل پیش رویش هنجارشکن و سنت‌گریز است. جهت  اصلی این تغییرات به طور کلی، به سمت دانش‌اندوزی و خردورزی و رفاه بوده، اما آنچه به همه این دگرگونی‌ها در عصر ما اضافه شده، انتشار بی‌وقفه‌ی اطلاعات از طریق فضای مجازی و تغییرات مدام فرهنگی و اجتماعی است، به طوری‌که کارشناسان علوم اجتماعی فاصله نسل‌ها با یکدیگر را دیگر نه 30 سال، بلکه چند سال می‌دانند. حالا هنجارها و سنت‌های گذشته بیشتر و زودتر از قبل رنگ می‌بازند. بشر به سمت فردگرایی رفته؛ به این معنی که هر کس براساس منافع و مصالح خود و برای زندگی بهتر تصمیم می‌گیرد و عمل می‌کند، نه براساس سنت‌هایی که به ارث رسیده و چند نسل قبل آنها را تعریف کرده است. همین امر باعث شده تا جوانان از کشور و خانواده خود دل بکنند و برای زندگی بهتر مهاجرت کنند یا حتی در شهر زندگی خود پیش از ازدواج زندگی مستقلی را تجربه کنند، یا در صورت نداشتن تفاهم با شریک زندگی خود، به آن زندگی خانوادگی پایان دهند.

همه اینها در نظر نسلی که به سنت‌ها و معیارهای از پیش تعیین‌شده عادت کرده و برای هر قدم از زندگی خود بی هیچ خلاقیت و جسارتی تن به الگوهای قدیمی داده تا آرام و بدون دردسر زندگی را بگذراند، زلزله‌ی اجتماعی می‌نماید؛ در صورتی‌که اجتماع در حال گذر به مرحله‌ای است که هرکس طبق علائق خود راه زندگی خود را بچیند. حالا زندگی از راه‌های نه چند دهه که حتی چند سال قبل هم نمی‌گذرد. اگر تا گذشته‌ای نه چندان دور اغلب مادرها در کنیسه یا مهمانی دختری را می‌پسندیدند و به پسر خود پیشنهاد می‌کردند، و دخترها منتظر می‌ماندند تا پسندیده شوند و اگر دختر و پسری در یکی از محیط‌های اجتماعی عاشق یکدیگر می‌شدند، سعی می کردند تا حد امکان آن عشق را تا رسیدن به مراحل ازدواج مخفی نگه دارند، حالا جوانان جامعه ما به دنبال تغییرات اجتماعی در جهان و ایران خود به دنبال شریک زندگی‌شان هستند و کمتر گوش به توصیه‌های بزرگ‌ترها می‌دهند و قدرت نه گفتن پیدا کرده‌اند.

شاید برای ما پدر و مادرهایی که آن راه تعریف شده را تنها راه معقول زندگی می‌دانستیم، قبول این دگرگونی‌ها دشوار باشد. شاید هنوز فکر می‌کنیم راه ما راه بی‌دردسر بود که عاقبت همه طبق رسوم‌مان ازدواج می‌کردند و بچه‌های خود را تربیت می‌کردند

نسلی که آزادی و رفاه و تحصیل را برای خود و همه می‌خواهد. این نسل حتما به عقاید ما بی‌اعتنا خواهد بود و اگر بخواهد حتی روش‌های سنتی را انتخاب کند، خود انتخاب خواهد کرد نه برای خوش کردن دل ما.

فضای مجازی باعث شده تا در کسری از دقیقه نه فقط خبرها، بلکه هنجارها و ارزش‌ها و فرهنگ و موسیقی و هنر هم در سراسر جهان جابجا شود. به جای ایستادن در برابر رودخانه‌ی جاری ارزش‌ها و فرهنگ انسانی، بهتر است خود را با این دگرگونی‌ها سازگار کنیم و جهان را از چشم عزیزان‌مان ببینیم که می‌خواهند با تکیه بر دانش و مهارت‌های خود، زندگی دیگری را تجربه کنند. ارزش‌های یهودی و جوامع یهودی ده‌ها قرن است پابرجا مانده‌اند و در آینده هم پابرجا خواهند ماند، اگر ما با اصرار بر تجربه‌های گذشتگان، راه درست فردگرایی و زندگی نوین را سد نکنیم

خودآگاهی؛ شرط لازم مراجعه به روانشناس^[26]

لیورا سعید

کارشناس ارشد روانشناسی

"چرا باید پیش روانشناس برم؟ ... مگه من مشکل دارم؟ ... مگه من دیوونه‌ام؟ ... خودت برو، من مشکلی ندارم."

این‌ها جملاتی هستند که هنوز توسط برخی از افراد بیان می‌شوند؛ آنها هنوز بر این باور اشتباهند که مراجعه‌کنندگان به روانشناس، افرادی خاص، مجنون و یا دیوانه هستند که آگاهی به خود نداشته، باید تحت درمان‌های روانی و دارویی قرار بگیرند و افراد عادی همچون خودشان نیاز به مراجعه ندارند و می‌توانند با خود-درمانی (صحبت با خاله‌ها، عمه‌ها، دوستان، کتاب‌های خودیاری، فال و جادو) از پس مسائل‌شان برآیند.

هدفم از در میان گذاشتن این مطالب با شما این است که بدانید روانشناس چه کسی است؟ تفاوت او با متخصص اعصاب و روان و متخصص مغز و اعصاب چیست؟ چه افرادی راحت‌تر به روانشناس مراجعه می‌کنند و کدام افراد نمی‌پذیرند که مشکل دارند و دنبال مقصر برای مشکلات‌شان می‌گردند؛ و این‌که پیشگیری، بهتر، راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر از به دوش کشیدن بحران و پرداخت تاوان‌های آن است.

روانشناس کسی است که عموما از رشته‌ی علوم انسانی وارد دانشگاه شده، در مقطع کارشناسی ارشد یا دکتری فارغ‌التحصیل شده و با گرفتن مجوز از سازمان نظام روانشناسی و مشاوره اقدام به کار در مراکز مشاوره یا دفتر شخصی تحت نظر سازمان نظام روانشناسی یا بهزیستی می‌کند. در اختلالات اضطرابی، خلقی، عاطفی، شخصیتی و ... روانشناس با اصلاح افکار، احساسات و رفتار فرد به وی کمک می‌کند تا مسائل خود را درک کند، به بینش بیشتری دست پیدا کرده و با آرامش بیشتری زندگی نماید. روانشناسان در حوزه‌های گوناگونی فعالیت می‌کنند: پیش از ازدواج، زوج و خانواده، کودک و نوجوان، کودکان استثنایی، بالینی، روان‌سنجی، اعتیاد، برنامه‌ریزی تحصیلی و انتخاب رشته و شغل، ورزشی، سازمانی و ... .

متخصص اعصاب و روان (روانپزشک) که دانش آموخته‌ی پزشکی است و سپس تخصص اعصاب و روان گرفته است، با انتقال دهنده‌های شیمیایی مغز مانند سروتونین، اندورفین یا آدرنالین سروکار دارد و با استفاده از دارو با کاهش یا افزایش انتقال دهنده‌ها، بیماری را متعادل می‌کند. در مواقعی که اختلالات اضطرابی، افسردگی، وسواس، اختلالات خواب و... بر روی ارتباطات، تحصیل، شغل و جسم فرد تاثیر بگذارد و مانع راحت زندگی کردن شخص بشود، نیاز به دارو احساس می‌شود. این متخصصان در بخش‌های کودکان، بزرگسالان و سالمندان فعالیت می‌کنند.

متخصص مغز و اعصاب ( نورولوژیست ) نیز پس از گذراندن دوره‌ی عمومی پزشکی، تخصص مغز و اعصاب گرفته است، بیماری‌هایی را که از مغز و نخاع و اعصاب نشأت گرفته تشخیص داده و درمان می کند. بیماری‌هایی از جمله صرع، ام‌اس، سکته مغزی، آلزایمر و پارکینسون برای کنترل علائم‌شان به چنین تخصصی نیاز دارند. این متخصصان در دو شاخه‌ی داخلی و جراحی به درمان بیماران می‌پردازند.

این سه رشته در موارد لازم با یکدیگر همکاری می‌کنند تا به بهبود مراجع کمک نمایند.

از لحاظ بینش و آگاهی به خود و مراجعه به روانشناس، افراد را به سه دسته  تقسیم می‌کنم:

1- روان‌رنجورها یا نوروتیک‌ها^[27] : این دسته که آدم‌های زیادی را شامل می‌شود، به خود، مسئله‌ها و تعارض‌های خود آگاهی دارند، می‌دانند که چه مشکل یا مشکلاتی دارند، و می‌توانند نامی روی آنها بگذارند. به عنوان مثال می‌دانند که فرد مضطرب و نگرانی هستند یا افسردگی یا وسواس دارند، تردید در تصمیم‌گیری دارند و احساسات منفی مثل احساس گناه، تنهایی یا حسادت را تجربه می‌کنند که مانع راحت زندگی کردن‌شان شده است. این‌ها به مراجعه به روانشناس تمایل دارند و با بهره‌گیری از تکنیک‌های روان‌درمانی و در موارد شدیدتر همراه با دارو درمانی، سلامت و تعادل روان خود را باز می‌یابند.

2- روان‌پریش‌ها یا سایکوتیک‌ها^[28] : روان‌پریشی وضعیت روانی غیرطبیعی است، روان‌پریش‌ها به خود، واقعیت و مسائل‌شان وقوف ندارند، قادر به تشخیص تفاوت بین امور واقعی و غیر واقعی نیستند، توانایی‌های شناختی، احساسات، ادراکات، تفکر و رفتارشان دچار اختلال شده، در توهم و هذیان به سر می‌برند و ممکن است به خود یا دیگران صدمه بزنند. اختلالاتی همچون اسکیزوفرنی در این دسته قرار دارند. این بیماران قادر به تشخیص این‌که باید به درمانگر مراجعه کنند نیستند و در بیشتر موارد توسط  خانواده‌شان و به دستور پزشکان یا روان‌پزشکان نزد تراپیست برده می‌شوند.

3- افراد دارای اختلال شخصیت^[29] : این اشخاص هم بینش لازم را نسبت به خود و اختلال خود ندارند، منطق‌شان کار نمی‌کند، رفتارهای غیر قابل انعطاف و ناسازگارانه دارند و چون در تصورات‌شان همه را دارای مشکل می‌بینند به جز خودشان، در عملکرد زندگی و روابط‌شان اختلال ایجاد می‌شود. این اشخاص نیز به سبب عدم بینش لازم، برای درمان قدم برنمی‌دارند. افراد دارای اختلالات شخصیت سه گروه هستند: گروه اول که شخصیت عجیب و نامتعارفی دارند از جمله پارانوییدها و اسکیزوییدها، گروه دوم شخصیت هیجانی و نمایشی دارند مثل خودشیفته‌ها و نمایشی‌ها، و گروه سوم افراد اضطرابی یا پردلهره را شامل می‌شود، مانند وابسته‌ها یا دوری‌گزین‌ها.

زندگی در کنار روان‌پریش‌ها و افرادی که اختلال شخصیت دارند به شدت سخت و طاقت فرساست، چون اولا با پای خود به درمانگر مراجعه نمی‌کنند، ثانیا این اختلالات ممکن است به طور کامل درمان نشوند و فقط بتوان علائم اختلال‌شان را کاهش داد؛ بنابراین لازم است جوانان در دوره‌ی آشنایی پیش از ازدواج با دقت، تحقیق و مشورت گرفتن با مشاورین پیش از ازدواج با آگاهی و بصیرت بیشتری قدم در این راه بگذارند تا بعد از تشکیل خانواده در گردابی نیفتند که ادامه‌ی آن مسیر یا بیرون آمدن از آن به بهای سنگینی تمام شود.

شاید تا اینجا متوجه شده باشید که طیف وسیعی از ما در دسته‌ی روان رنجورها - خفیف تا شدید - قرار داریم (با فرض این‌که هیچ‌کدام از ما صد در صد سلامت روان نداریم و در طیفی از روان رنجوری قرار گرفته ایم)؛ بنابراین برای مراجعه به روانشناس، آگاهی از خود و مسائل خود داریم؛ اما این‌که چرا اغلب مراجعه نمی‌کنند دلایلی همچون "هزینه زیاد روانشناس، وقت نداشتن، خودم همه را بلدم، مسیر دور، ترس از آبرو" را بهانه می‌کنند و مراجعه را به تاخیر می‌اندازند.

لازم است بدانید بحران هایی مثل خیانت، طلاق، خودکشی، خشونت، سوءاستفاده، اعتیاد و... یک شبه اتفاق نمی‌افتد؛ این آسیب‌ها توسط افرادی تجربه شده ‌است که یا واقعا احساس نکرده‌اند که مشکلی وجود دارد، یا احساس کرده‌اند اما انکار کرده و پشت گوش انداخته‌اند و تاوان آن را به بهای گزافی پرداخته‌اند.

بنابراین انتظار می‌رود که افراد آگاه برای بررسی رنج‌های خود، پیش از آن‌که به بحران تبدیل شوند و متعادل کردن آنها نیاز به صرف وقت، انرژی و هزینه های زیاد داشته باشد، اقدام نمایند.

گردنه‌ی خطرناک زندگی

دُریتا معلمی

کارشناس ارشد روانشناسی

اگر در جاده‌های پر پیچ و خم سفر کرده باشید متوجه شده‌اید که هرگاه ماشین به پیچ و خم‌ها می‌رسد کنترلش سخت‌تر و نیازمند به دقت و تمرکز و تبحر بیشتری است و چه بسا یک لحظه غفلت موجب بروز اتفاقی ناخوشایند شود. تفاوت یک راننده‌ی ماهر و یک راننده‌ی غیر ماهر را می‌توان در عبور از این پیچ و خم‌ها و گردنه‌ها سنجید.

زندگی زناشویی نیز پر است از پیچ و خم‌های فراوان که اگر زوجین به اندازه کافی تبحر نداشته باشند در گذر از آن دچار سختی‌های فراوانی خواهند شد.

یکی از این گردنه‌ها و چه بسا خطرناک‌ترین آنها مسئله‌ی رابطه‌ی فرا-زناشویی/خیانت (هرگونه رابطه‌ی عاطفی و جنسی پنهانی خارج از رابطه‌ی زناشویی) است.

رابطه فرازناشویی می‌تواند در اشکال متفاوتی نمایان شود:

1-احساسی،  2 –جنسی  و 3- احساسی-جنسی.

رابطه‌ی فرازناشویی از هر دسته که باشد تاثیرات سوء خود را با شدت برجا می‌گذارد، مانند احساس رنج و غم شدید، خشم و تنفر، نومیدی و بی ارزشی، بی‌اعتمادی، اختلال در خواب و اشتها و میل جنسی، افکار و اقدامات تلافی جویانه و... (تاثیرات سوئی که این مسئله بر فرزندان می‌گذارد خود مقاله ای دیگر می‌طلبد). صد البته که این مسئله در جوامع کوچک بر روابط خانوادگی و دوستانه نیز تاثیر به‌سزایی خواهد گذاشت، و در این بین نگاه و قضاوت سایرین که معمولا بر پایه‌ی اطلاعات نادرست و ناکافی است می‌تواند برای زوج درگیر و فرزندانشان رنج مضاعفی به همراه داشته باشد.

پایه و ستون هر رابطه‌ای اعتماد و صداقت است و هنگامی‌که زن یا مرد متوجه رابطه‌ی همسرش با فرد دیگری می‌شود این ستون فرو می‌ریزد. در چنین شرایطی با توجه به شخصیت، نوع رابطه‌ی فرازناشویی، سابقه و تعدد این روابط، رابطه‌ی دو همسر با یکدیگر و میزان پختگی هرکدام، واکنش‌های متفاوتی رخ می‌دهد، مانند کوبیدن بر طبل طلاق، سوختن و ساختن و دم بر نیاوردن به دلیل تابوهای اجتماعی و فرهنگی، مسایل مالی و خانوادگی و همچنین وجود فرزندان و ادامه‌ی زندگی در شرایط بریدگی عاطفی، و یا تلاش برای کشف و شناخت علل بروز مسئله و رفع آن و در نتیجه بهبود رابطه‌ی زناشویی.

در پدید آمدن رابطه‌ی فرازناشویی هر دو همسر، هم فرد خاطی و هم فرد قربانی، کم یا زیاد مسئول  و صاحب نقش هستند و نمی توان فقط یک نفر را مسئول دانست. برای درک بهتر این موضوع لازم است نگاهی هرچند کوتاه و مختصر بیندازیم به علل شکل‌گیری رابطه‌ی فرازناشویی از دیدگاه نظریه‌های مربوطه:

سرد شدن و کاهش علاقه و صمیمیت اولیه و ملال‌آور شدن زندگی، و هم‌زمان مقایسه‌ی زندگی خود با دیگران و یا با زندگی گذشته‌ی خود

عدم برآورده شدن نیازهای عاطفی و جنسی

روابط بدون حد و مرز با افراد غیر هم‌جنس

اختلالات شخصیتی و خلقی یک یا هر دو همسر

ازدواج‌های اجباری و یا ازدواج‌های در سن پایین

نبود تفریح و سرگرمی و اوقات لذت‌بخش مشترک و در عوض هیجان‌طلبی به‌دنبال تقلید از دیگران و هنجارشکنی

تعارضات حل نشده

عیب‌جویی، سرزنش،کنترل‌گری

و ...

بنابراین لازم است یکبار دیگر متذکر شوم که در پدید آمدن رابطه‌ی فرازناشویی هر دو نفر مسئول‌اند و دیگرانی که اطلاعی از شرایط زندگی یک زوج ندارند فاقد صلاحیت برای قضاوت و دخالت در این مسئله می‌باشند. این رفتارها نه تنها کمکی به هیچ‌یک از آن دو نمی‌کند، بلکه زخمی را که به روان خانواده وارد شده عمیق‌تر و درمان را سخت‌تر می‌کند.

بحران بروز رابطه‌ی فرازناشویی یکی از سخت‌ترین بحران‌های زندگی یک زوج است. تا جایی‌که در بسیاری از فرهنگ‌ها و کشورها با اثبات این مسئله، طلاق نه تنها آسان و سریع اتفاق می‌افتد بلکه فرد خاطی مشمول جریمه (بسته به قانون) نیز می‌شود. اما این بدان معنا نیست که این بحران درمان‌پذیر نیست. زوجینی که درگیر این مسئله شده ولی به هر دلیلی طلاق نگرفته‌اند معمولا با دو وضعیت عاطفی به زندگی زناشویی خود ادامه می‌دهند: یا با حس خشم و کینه و نفرت و انتقام نسبت به زوج خاطی، و یا با حس غم و اندوه قربانی بودن در برابر شرایط. مضاف بر اینکه هر دو حالت با حس بی‌اعتمادی شدید همراه خواهد بود. و صد البته که در چنین شرایطی حال هیچ‌یک از اعضا خانواده خوب نخواهد بود.

اما زوجینی که بخواهند پی به دلایل و عوامل این مسئله برده و آن را مرتفع کنند آن‌وقت است که به احتمال زیاد از این گردنه‌ی مخوف عبور کرده و پس از درمان به‌جای تجربه مکرر احساسات منفی می‌توانند به صلح و آرامش برسند.

ذکر این نکته نیز ضروری است که مسیر درمان کمی سخت و طولانی و بنا به دلایل شکل‌گیری رابطه، از هر زوجی به زوجی دیگر می‌تواند متفاوت باشد، ولی در این مسیر آن چیزی که می‌تواند بیشترین کمک را بکند این است که هرکدام از زوجین نقش خود را در این اتفاق پذیرفته و با بهره‌گیری از دانش فرد متخصص، تلاش خود را در جهت بهبودی به‌کار گرفته و از رخداد مجدد آن نیز پیشگیری نماید.

طرح و بررسی یک نیاز حقوقی

امیرفراز نعیموت

همان‌طورکه بارها گفته شده و بارها شنیده شده است یکی از مشکلات اساسی جامعه ایرانیان کلیمی در مباحث حقوق خانواده، مشکلات عدیده‌ی موجود بر سر راه زوجینی است که ادامه زندگی مشترک را غیر ممکن دیده و اقدام به جدایی از یکدیگر می‌نمایند. در این میان همان‌طورکه سابقا در این ستون از مجله بینا و محافل مختلف عرض نموده‌ام، سختی‌ها و مشکلات متارکه و طلاق در جامعه‌ی کلیمیان بیشتر از آن که بر گردن زوج باشد، بر سر راه زنی است که درخواست کننده طلاق می‌باشد.

همان‌طورکه می‌دانیم با توجه به محدودیت‌های قواعد شریعت یهود، در اجرای صیغه‌ی طلاق شرعی (صدور گِت: طلاقنامه) نیاز به حضور فیزیکی شوهر و یا وکیل شرعی او در جلسه طلاق شرعی است و مادامی که زوج در این جلسه حاضر نباشد و مناسک شرعی آن را ادا ننماید، اجرای صیغه‌ی طلاق شرعی هر چند با وجود حکم دادگاه غیر ممکن می‌باشد. یعنی اگر حتی محاکم قضایی کشور ضمن استناد به فتاوی مراجع مذهبی یهود، حکم به عدم سازش زوجین و یا الزام زوج به مطلقه نمودن همسر خود صادر نمایند، مادامی که زوج پای در جلسه‌ی طلاق شرعی نگذارد، عملا جدایی زوجه از زوج غیر ممکن و منتفی است. این بدان معنی است که بر خلاف قواعد و اصول حقوقی، حکمی که با رعایت کلیه جوانب قانونی صادر و قطعی گردیده، فاقد ضمانت اجرای لازم بوده و در عمل بلااستفاده می‌باشد.

اما مسئله‌ی اصلی ما این نیست که بررسی کنیم که چرا از اساس چنین قانون و قاعده‌ای در فقه یهود وجود دارد و یا چرا اصلا چنین بن‌بستی در جامعه رخ می‌دهد. پاسخ به این سوال که جامعه‌ی ما به لحاظ فرهنگی و اجتماعی چرا با چنین مشکلاتی مواجه می‌شود و اساسا چرا خانواده و شخص زوج در این‌گونه موارد سختی بی‌شماری را در حق زوجه روا می‌دارد، بر عهده‌ی کارشناسان جامعه‌شناس و روانشناسان متبحر جامعه است که می بایست که پاسخ و راهکار مناسب را بیابند.

دغدغه‌ی یک حقوقدان همواره این است که با توجه به ظرفیت‌های موجود و در بستر قوانین جاری کشور و در همگرایی با مبانی فقهی، راهکاری را ارائه بدهد که اولا هم شدنی و ممکن باشد و هم در کوتاه مدت بتوان برای حل مشکلات به آن متوسل شد، و ثانیا بتوان به این راهکار به عنوان یک قاعده‌ی حقوقی پایدار و مستمر برای حل مشکلات در طولانی مدت تکیه نمود.

اصولا در موردهایی که زوجه برای طلاق دلایل و مستندات کافی دارد که این دلایل هم از لحاظ محاکم قضایی و هم از دید مراجع مذهبی جامعه‌ی کلیمی قابل قبول است، دارالشرع کلیمیان در پاسخ به استعلام دادگاه، زوج را ملزم به مطلقه نمودن زوجه اعلام می‌نماید و دادگاه به تبع آن حکم لازم را صادر می‌نماید. اما همانطورکه ذکر شد این دادنامه با توجه به قوانین طلاق شرعی، در صورت عدم همکاری زوج در اجرای صیغه‌ی طلاق، بلااستفاده و عقیم باقی می‌ماند. برای این‌که زوج به هر طریقی ملزم به مطلقه نمودن همسر خود گردد، می‌بایست این احکام صادره از ضمانت اجرای قانونی لازم برخوردار باشد. اما ظرفیت‌های قانونی کشور ما برای پیش‌بینی یک ضمانت اجرای کافی و کار آمد در این‌گونه احکام که در بستر قوانین احوال شخصیه‌ی اقلیت‌های دینی صادر می‌شود، محدود است. چرا که در موضوعات مشابه که مبتلابه اینگونه پرونده‌ها، جامعه‌ی ایرانی مسلمان می باشد، بر اساس احکام فقه شیعه چنانچه زوج از اجرای دستور قضایی مبنی بر مطلقه نمودن همسر خود استنکاف ورزد، دادگاه این قدرت را دارد که در غیاب زوج و با استناد به اختیارات تفویض شده از سوی حاکم شرع، طلاق را به ولایت از طرف غایب اجرا نماید. اما متاسفانه این امکان در مبانی فقهی آئین یهود پیش‌بینی نگردیده است. در ازای آن اندک راهکارهایی توسط بزرگان مذهبی جامعه کلیمی پیش‌بینی شده است که به هر طریق با توسل به آن بتوانند زوج را ملزم به حضور در جلسه‌ی اجرای صیغه طلاق (گت) بنمایند که البته از منظر نگارنده این مقاله این راهکارها فراگیر و همه شمول نبوده و در مقابل چنین احکامی ضمانت اجرای قرص و محکمی به وجود نمی‌آورد، اما همانطورکه گفته شد لاجرم می‌بایست از اندک ظرفیت‌های موجود برای نجات قشر مظلوم و نه چندان انگشت شماری از جامعه بهره جست. به طور مثال در این‌گونه موارد دارالشرع به دادگاه پیشنهاد می‌نماید که جهت اجبار زوج به اجرای صیغه‌ی طلاق، محدودیت‌های اجتماعی علیه او از طریق مجاری قانونی اعمال شود. به طور مثال بر اساس تجربه شخصی می‌توانم به مواردی همچون توقیف اموال، تعلیق جواز کسب، ممنوع الخروجی و ... اشاره نمایم. اما فارغ از این‌که از نظر بنده این موارد از قدرت لازم برخوردار نمی‌باشد، در هر صورت این تنها راهکاری است که می توان اندکی به آن دلخوش کرد. اما همین راهکار نیز با موانع قانونی جدی مواجه است چرا که محاکم قضایی برای اعمال چنین محکومیت‌هایی بر زوج و محروم نمودن او از حقوق مکتسبه شهروندی می‌بایست به یک مستمسک قانونی استناد نماید. این در حالی‌است که در اصول قانون اساسی و منشور حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران از اساس محروم نمودن اشخاص از حقوق شهروندی بدون مستند قانونی ممنوع می‌باشد. پس بنابراین دادرس یک پرونده قضایی خانواده این امکان را ندارد که صرفا به استناد نامه و پیشنهاد دارالشرع کلیمیان شخصی را از حقوق و مزایای شهروندی محروم نماید مگر اینکه به حکم قانون این امکان را داشته باشد که در راستای اجرای اصول احوال شخصیه کلیمیان چنین اقدامی بنماید. در این خصوص باید این نکته را بدانیم که قواعد احوال شخصیه در هر صورت می بایست هم راستا و مطابق با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران باشد و نمی تواند در تعارض با نظم عمومی جامعه و قواعد حقوقی حاکم بر کشور عزیزمان ایران باشد.

راهکار چیست؟

اما حال که مشکل و نیاز موجود را تا حد قابل قبولی درک نموده‌ایم می‌بایست با در نظر گرفتن ظرفیت‌های قانونی و شرعی موجود دنبال راهکار مناسب باشیم. از آنجا که طبق تجربه‌ی سال‌های اخیر، انعطاف و تساهل دستگاه قضایی و قانونگذاری را در مقابل خواسته و نیازهای جوامع اقلیت کشور دیده‌ایم، این امیدواری وجود دارد که با طرح مسئله در مجلس شورای اسلامی و نزد متولیان امور قضایی کشور برای این موضوع نیز همچون سایر نیازهای حقوقی جامعه به راهکاری پایدار و قابل استناد دست یابیم که بتوان با توسل به آن اندکی از سختی‌های موجود بر سر راه زنان جامعه که در زندگی مشترک به مشکل بر خورده‌اند کم نمود و آن این است که در بهترین حالت توسط مجلس شورای اسلامی قانونی وضع گردد که ضمانت اجراهای موجود و مطرح شده از سوی دارالشرع تا آنجایی که بر خلاف موازین حقوقی کشور و قانون اساسی نباشد از سوی محاکم در پرونده های قضایی اقلیت های کلیمی لازم الاجرا گردد؛ و یا همچون موضوع ارث در ماده 881 مکرر قانون مدنی (که در شماره قبلی مجله مفصل به آن پرداخته شد)، از سوی ریاست محترم قوه قضاییه اختیار عمل محاکم برای اجرای این راهکارها افزایش یابد که این مهم جز با پیگیری مجدانه و جهادی مسئولین اجتماعی و مذهبی جامعه کلیمی علی الخصوص نماینده محترم ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی میسر نمی‌گردد. بنابراین این انتظار از مسئولین جامعه و نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی وجود دارد که از اختیارات و قدرت قانونی و مشروع خود در این راستا بهره برده و همه‌ی ظرفیت‌های موجود در جامعه از جمله کارشناسان مذهبی و حقوقدانان را جهت نیل به این مهم به کار گیرد.

قرار نیست همه دوستت داشته باشند

المیرا سعید

خودت باش. باور کن هیچ‌کس مثل خودت نیست. اگر به این باور رسیدی که کس دیگری مثل تو در این دنیا نیست و  تو آدم منحصر به‌فردی هستی، دیگر هرگز نه می‌خواهی و  نه می‌توانی جای فرد دیگری باشی.

خالقت به تو استعدادها و توانایی‌هایی عطا کرده که به دیگری نبخشیده است. صفات و ویژگی‌هایی در تو هست، ظرفیت و شخصیتی در تو نهاده شده که شاید دیگری از آن بی‌بهره باشد. نعمت‌های بی‌شماری به تو ارزانی شده که بی‌گمان هزار آدم دیگر حسرت یکی از آن‌ها را در دل دارند.

گیریم کس دیگری شدی، شدی آنچه تا به حال نبودی. اصلا آدم و عالم شیفته‌ی تو شدند. یک روز، یک هفته، یک ماه... تا کِی می‌توانی نقش بازی کنی؟ نقشی که با شخصیت تو زمین تا آسمان فاصله دارد.

بهتر نیست خودت باشی و نقش خودت را خوب بازی کنی؟ خودت از نوع بهتر خود باش. اگر قرار بود هر کس جای دیگری باشد، حقیقت خود را رها کند و به دنبال نقش این و آن راه بیفتد، دنیا که دیگر دنیا نبود. مرتب آدم‌ها باید به هم دروغ می‌گفتند و کلاه بر سر هم می‌گذاشتند. دیگر سنگی روی سنگ نمی‌ماند. دنیا صحنه‌ی نمایشی می‌شد که هر کس آمده بود تا تماشاچیان حاضر را به حیرت وا دارد و به تحسین و تشویق وادارشان کند. غافل از این‌که نقش خود را فراموش کرده و به تقلید دیگری پرداخته. دیگر هیچ‌کس سر جای خودش نبود و همه چیز به‌هم می‌ریخت. نقش‌ها جا به‌جا می‌شد، هرج و مرج حاکم می‌شد و... به چه قیمتی؟ به قیمت این‌که می‌خواهی همه دوستت داشته باشند؟ که چه شود؟

بگذار هیچ‌کس دوستت نداشته باشد. مگر تو چه کم داری که مادام توجه و رضایت این و آن را می‌طلبی؟ چه بسا از دیگران هم بیشتر داری. یقین داشته باش خصوصیات ارزشمندی در تو هست که دیگری از آن‌ها محروم است؛ وظیفه‌ی تو این است که  مراقبشان باشی و بهترین استفاده را از آن ببری. دست کم از نعمت‌هایی برخورداری که بی‌شک افرادی عمری است به دنبالش می‌دوند: سلامتی، زیبایی، دانش، درآمد، خانواده و یک سرپناه. دوستانی داری که همواره در سختی‌ها و خوشی‌ها تو را همراهند.

پس به دنبال چه می‌گردی؟ با که مسابقه گذاشته‌ای؟ خودت نباشی، همیشه به دور خود می‌پیچی. سر در گم می‌شوی. راهت را گم می‌کنی و از جاده‌ی اصلی منحرف می‌شوی. از کوره راهی سر در می‌آوری که هیچ‌کدام از نقش‌هایی که روزی می‌خواستی به‌جایشان باشی، صدایت را نمی‌شنوند و به کمکت نمی‌آیند. گم می‌شوی و پیدا شدنت دشوار.

هر روز آرزو داری به شکل و رنگ و گونه‌ای دیگر درآیی. همچنان خود را در قالب شخص دیگری می‌بینی. مرتب پیرو الگویی می‌شوی و مرید شخصیتی نامعلوم. افسار افکار و عقایدت را به دستش می‌سپاری که تو را کجا بَرَد؟ به خودت که می‌آیی، از مسیر زندگی دور افتاده‌ای. باورها و ایمانت از دست رفته‌اند و در آخر در تردیدها و دودلی‌ها دست و پا می‌زنی. حالا از خود واقعی‌ات یک دنیا دور شده‌ای. مثل دیگری که نشدی هیچ، خودت را هم از یاد برده‌ای و آن خود زیبای درونت را با بی‌محلی و نامهربانی از خود رانده‌ای. نه محبوب دیگران شدی و نه دیگر حنایت پیش خودت رنگ دارد.

چه بسا دلیل این‌که بعضی ها دوستت ندارند برتر بودنت نسبت به آن‌هاست. یادت نرود آن‌هایی که از تو انتقاد می‌کنند، باعث تلاش بیشتر تو می‌شوند؛ تا تو در جا نزنی. پس دست واقعی خودت را بگیر و بالا برو. به قله که رسیدی حقیقت خود را فراموش نکن و برای آن‌هایی که دوستت نداشتند دست تکان بده و قدردان‌شان باش.

تو دوست بدار و  بیاموز خودت باشی تا دیگران از تو بیاموزند؛ "قرار نیست همه دوستت داشته باشند."

صدای آرزوهایم:
گریزی به دنیای گویندگی

شرگان انورزاده

از پر رنگ‌ترین خاطرات دوران کودکی‌ام، بعد از ظهرهایی است که پس از خوردن نهار، مادرم که همیشه در اوقات فراغتش، کتاب یا مجله در دست داشت، برایم کتاب می‌خواند. چه قدر شیرین و شیوا. لحن خوش صدایش، درست خواندنش و ادای صحیح هر واژه، من را به مطالعه، علاقمند که چه عرض کنم، شیفته‌ی کتاب و مطالعه کرد. از آن زمان تا به امروز، دنیای واژگان و مطالعه، زیباترین اوقات شخصی زندگی من است و البته نوشتن و قلم زدن هم بخشی ناب و زیبا از این دقایق است.

خاطره‌ی دلچسب و از یاد نرفتنی دیگر، بعد از ظهرهای کودکی، موقع پخش برنامه‌ی کودک است که با ذوق، به مجری برنامه‌ی کودک چشم می‌دوختم و مثل او حرف می‌زدم و اجرا می‌کردم و یا اجرای تمام مجریان را به دقت تماشا و برای خانواده و فامیل و دوستان، اجرا می‌کردم.

دو عشق بزرگ زندگی من، عشق به کتاب و عشق به صدا و اجرا، باعث ایجاد جرقه‌ای در ذهنم و سبب بروز پیوند مبارکی شد که من را به گوینده‌ی کتاب‌های صوتی تبدیل کرد. با تحقیق و تفحصی که در بین نوع مطالعه‌ی مردم انجام دادم، متوجه شدم که رده‌های مختلف سنی، در سال‌های اخیر، کمتر به مطالعه می‌پردازند. جوان‌ها، به شنیدن فایل‌های صوتی علاقه نشان می‌دادند و مسن‌ترها هم به لحاظ ناراحتی‌های حاصل از گذر ایام، نمی‌توانستند کتاب بخوانند. این شد که به فکر افتادم که گوینده‌ی کتاب‌های صوتی باشم و از این طریق به گسترش فرهنگ ایران زمین کمک کنم. اکنون پانزده سال است که در زمینه‌ی گویندگی کتاب‌های صوتی فعالیت می‌کنم و حاصل این فعالیت، ضبط کتاب‌های صوتی متعدد در زمینه‌های علمی، فرهنگی، رمان‌های ایرانی و خارجی، کودک، نوجوان، مثبت‌اندیشی، انگیزشی و تاریخی است.

اوقات خوش ضبط، با غرق شدن در دنیای افسانه‌ها و  و به هنگام اجرا، با تک تک این قهرمانان، یکی می‌شوم و خودِ آنان می‌شوم. گوینده‌ی صدا ساز هستم. بدین معنی که برای شخصیت‌های مختلف داستان، با صداهای متفاوت اجرا می‌کنم. در طول کتاب، بنا به شخصیت، دختر کوچکی هستم یا مردی جوان یا پیرزنی سالخورده. زنی شاد و خوشبخت، که خوشبختی در صدایش موج می زند، یا زنی نگون‌بخت، در کتابی، که به هنگام اجرایش، از ظلمی که بر او رفت، به تلخی، بسیار گریستم. یا نقشی بی‌غم و شاد که آ‌‌ن‌قدر خندیدم که خنده‌ام متوقف نمی‌شد. عجین شدن دنیای شیرین افسانه‌ها‌، واژگان کتاب‌ها، داستان‌ها با شخصیت‌های گوناگون‌شان در دنیای جادویی صدا، تلفیق بی‌نظیر و از یاد نرفتنی و ماندگاری را ایجاد می‌کند که مدام به من یادآوری می‌کند «صدای آرزوهایم» عجب خوش‌آهنگ ریتمی دارد.

***

یکی از کتاب‌های خوبی که به تازگی اجرا کرده‌ام و تولید شده، کتاب صوتی «لیورا» است .

نام کتاب : لیورا

نویسنده: فریبا صدیقیم

ناشر: آفتابکاران، 1400

گوینده‌ی کتاب صوتی:

شرگان انورزاده

ناشر کتاب صوتی: آوای چیروک

مدت زمان : ۱۳ ساعت

«لیورا» داستان عشق و زندگی است . داستان بیم و امید. داستان شادی و غم. داستان سنت‌ها و مدرنیته. داستان پاسداری از عشقی که برایش می‌جنگی. عشقی که ناممکن به نظر می‌رسد اما... .

«لیورا» داستان خانواده‌ای یهودی است، در شهر نهاوند، که بعد به تهران و سپس به لوس‌آنجلس مهاجرت می‌کند و نویسنده با قلم توانای خود، به ماجراهایی عبرت‌آموز و همچنین آداب و سنن یهودیان در این کتاب جذاب می‌پردازد. همچنین تحلیل‌های روانشناختی زیادی هم در خلال کتاب هویداست. کتاب جذاب لیورا را با لذتی وافر و با تپش فراوان قلبم خواندم و چون سال‌هاست گویندگی کتاب‌های صوتی را بر عهده دارم، تصمیم گرفتم که این کتاب جذاب را به صورت کتاب صوتی هم در اختیار شنوندگان فهیم کتاب‌های صوتی قرار دهم که خوشبختانه با اجازه‌ی نویسنده‌ی دوست داشتنی کتاب، فریبا صدیقیم، این امر محقق شد. اوقاتی بی‌نظیر و به‌یاد ماندنی را به هنگام ضبط «لیورا» تجربه کردم و با تمام وجودم اجرایش کردم. هر کلمه، هر جمله و هر فصل از کتاب، توأم با تمامی احساس و  قلب من است و با هر ضربان قلبم پیوند خورده و زیباترین اوقات را برایم به ارمغان آورده است.

کتاب چاپی لیورا با استقبال عموم، به چاپ دوم رسیده است و کتاب صوتی آن هم بسیار از اقبال شنوندگان کتاب‌های صوتی، بهره برده است. خواندن این کتاب و شنیدن این کتاب صوتی را به همگان توصیه می‌کنم. کتاب صوتی لیورا در پلتفرم‌های «طاقچه»، «نوار» و «فیدیبو» موجود است.

فریبا صدیقیم: داستان‌نویس کلیمی

فریبا صدیقیم، داستان‌نویس و شاعر ایرانی و نویسنده‌ی کودک و نوجوان، در سال 1338 در خانواده‌ای یهودی در نهاوند متولد شد و همراه با خواهر و دو برادرش در محله‌ی سنتی کلیمیان آن شهر رشد کرد. در سال آخر دبستان به علت امکانات محدود تحصیلی زادگاهش با خانواده به تهران کوچیدند. صدیقیم پس از اتمام دبیرستان در تهران، رشته‌ی تحصیلی فیزیوتراپی را برگزید و مدرک خود را در همین رشته از دانشکدۀ پزشکی دریافت کرد.

صدیقیم از اواخر دهۀ 1360 نوشتن داستان‌های کودک و نوجوان برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و نیز شورای کتاب کودک را آغاز کرد. با مجله‌های تخصصی کودکان (از قبیل کیهان بچه‌ها) نیز همکاری کرد و فعالیت ادبی‌اش را با نشر آثاری برای کودکان گسترش بخشید. او همزمان فعالیت خود را در شعر و داستان بزرگسال، با شرکت در دوره‌های مختلف، نزد استادانی چون ناصر ایرانی ادامه می‌داد و در این دوره‌ها اولین داستان بزرگسالش به نام «شبی که آخر نداشت» به عنوان بهترین داستان انتخاب شد. صدیقیم در مورد تفاوت نوشتاری حول محور دو دنیای خاص و متفاوت کودکان و بزرگسالان، در مقدمۀ یکی از کتاب‌هایش چنین نوشته: «نمی‌دانم چرا وقتی برای کودکان و نوجوانان می‌نویسم کلمات شادند و می‌خندند، اما هنگامی که برای بزرگسالان می‌نویسم کلمات غمگین هستند. این را خودم نمی‌گویم، نوشته‌هایم می‌گویند. شاید علتش این است که بزرگی خودم را کم‌تر دوست دارم.» صدیقیم همزمان با شرکت در کارگاه‌های رضا براهنی، با داستان‌نویسی و ساختار آن آشنایی عمیق‌تری پیدا کرد و کتاب‌هایش را چندسال بعد، از نیمۀ دوم دهۀ 1370 منتشر ساخت و توانست سهمی در این موج نو داشته باشد. وی همچنین شانس این را پیدا کرد که برای مدتی نیز در کارگاه‌های داستان‌نویسی هوشنگ گلشیری حضور یابد. در همین دوره وی به نقد نیز روی آورد و چندِ رمان، داستان و شعر نوشت و با مجلات و سایت‌های ادبی مختلف همکاری کرد.

فریبا صدیقیم در ایران علاوه بر نشر آثارش به تدریس داستان‌نویسی نیز پرداخته است. او به همراه همسر و فرزندش در سال 1379 به آمریکا مهاجرت کرد. مشکلات مهاجرت باعث شد که فعالیت نوشتن را برای مدتی متوقف کند. پس از وقفه‌ای سه ساله نوشتن را دوباره آغاز کرد و به گروه ادبی «شنبه» در لس آنجلس پیوست. از این دوره تجربه‌های مهاجرت باعث شد که وی استقلال ادبی افزون‌تری را تجربه کند و عمق و غنای بیش‌تری را در داستان‌هایش جست‌و‌جو کند و به آن‌ها بیفزاید. فریبا صدیقیم برای دوره‌ای سردبیر مجلۀ «شوفار» در لس آنجلس بود. تعدادی از شعرها، داستان‌ها و کتاب‌های او جوایزی را از نهادهای مختلف دریافت کرده‌اند.

***

گفت‌وگو با فریبا صدیقیم: دیگر نمی‌توانیم آن آدم سابق باشیم

به مناسبت انتشار رمان «لیورا» نوشته‌ی فریبا صدیقیم، خبرگزاری ایسنا با او گفت‌وگویی درباره این رمان، تجربه‌اش از دور بودن از ایران و جریان‌های ادبی و تأثیری که بر آثار او گذاشته، انجام داده‌است:

رمان «لیورا»ی شما به تازگی در ایران منتشر شده که موضوع رمان درباره مهاجرت است. درباره این رمان بیشتر توضیح می‌دهید؟

«لیورا» داستان زنی یهودی و مهاجر است که ناگهان نسبت به علاقه‌ی همسر مسلمانش دچار تردید می‌‌شود و این تردید و تنهایی او را از آمریکا پرتاب می‌کند به گذشته‌ی پرفراز و نشیبش. از این پس داستان در رفت و برگشت‌‌هایش در سه زمان و سه مکان اتفاق می‌‌افتد؛ نهاوند، تهران و لس‌‌آنجلس.  به‌طور کلی می‌‌توانم بگویم «لیورا» داستان زنی را در برهه‌‌ای از تاریخ ایران روایت می‌کند. در بطن این روایت البته رویکرد و نگاه اجتماعی، سیاسی، عاطفی و عاشقانه و حتی روانشناختی نویسنده نیز دیده می‌شود. روایت خطی نیست، اما رفت و برگشت‌‌ها به سادگی اتفاق می‌افتند و در نهایت مانند پازلی به یکدیگر می‌پیوندند. این رمان به نوعی شخصیت‌محور است و شخصیت‌‌های زیادی در آن حاضر شده و با جزئیات ساخته می‌‌شوند. زبان این رمان زبانی آمیخته از زبان روایت و استعاری و گاه شاعرانه است.

شما سال‌هاست که در ایران زندگی نمی‌کنید. تجربه‌ی زیسته‌تان چه تأثیری بر نوشته‌ها و کتاب‌های‌تان گذاشته است؟

از نظر من تجربه‌ی زیستی باعث دو اتفاق مهم و شاید هم متضاد در روند نوشتن می‌‌شود؛ یکی این‌که نویسنده‌ی مهاجر دیگر در معرض زبان زنده و روزمره‌ی مملکتش نیست، دیگر در کتابفروشی‌‌ها قدم نمی‌‌زند، در خیابان‌‌ها و مغازه‌‌ها بحث نمی‌‌کند و زبان زیر پوست شهر را درنمی‌‌یابد و با واقعیت هرروزه و مسائل و موضوعات سرزمین مادری‌‌اش در ارتباط نیست. طبعا این‌ها مستقیما در روند کار خلاقه، اثر خود را می‌گذارند. اما طرف دیگر، زیست جدید نویسنده است در مملکت جدید. تجربه‌ی نابِ فرهنگی دیگر را شناختن، ایده‌‌های جدید و ذهن و زبانی جدید را تجربه کردن. نویسنده‌ی مهاجر از همین چیزهاست که حرفی برای گفتن پیدا می‌کند. او در یکی از نقاط عطف زندگی‌‌اش خود را گم می‌کند تا دوباره پیدا کند. در این روند با نوع دیگری از دموکراسی آشنا می‌شود، آن را در زندگی تمرین می‌‌کند و در نوشته‌‌هایش انعکاس می‌‌دهد. وقتی در معرض دو فرهنگ مختلف، با همه‌ی تفاوت‌‌های پرجوش و خروشش، قرار می‌‌گیریم، دیگر نمی‌توانیم آن آدم سابق باشیم ولو اصرار داشته باشیم و آرزو کنیم. جای ابراز همه‌ی این پوست ریختن‌ها در ادبیات است و من هم در رمان «لیورا» و هم در «من در پرانتز» از انعکاس این تفاوت‌‌ها در دنیای داستان غافل نبوده‌‌ام.

از روند نوشتن «لیورا» هم می‌گویید؟

نگارش لیورا حاصل مهاجرت است و بعد از آن گم شدن و پیدا شدنی که در بالا ذکر کردم. «لیورا» در عین حال حاصل فکرهای بی‌قراری در مورد بسیاری از ناگفته‌‌هایم در زندگی است؛ از ترس‌‌ها، سرخوردگی‌‌ها، سکوت‌‌ها و جبرهایی که نسل من با آن‌ها برخورد داشت و باید در شخصی‌نگاری گفته می‌‌شد. نوشتن این رمان پنج سال طول کشید. چندین بازنویسی شد تا عاقبت اعلام کرد که باید وجودی مستقل از نویسنده‌‌اش پیدا کند.

این دور بودن چقدر بر ارتباط شما با مخاطب ایرانی تأثیر داشته است؟

تردیدی نیست که نبودن در سرزمین مادری، دوری از واقعیت‌‌ها و رفتارها و نیز دوری از زبان زنده‌ی آن‌جا می‌تواند دوره‌ی پرتنشی را برای نویسنده آغاز کند. اما در عین حال مهاجرت می‌‌تواند در نویسنده باعث رویکردهای جدید زبانی و فرمی و معنایی باشد و نیز محملی برای روایت از کشور و مردم میزبان. از این‌جاست که نویسنده‌ی ایرانی مهاجر عرصه‌‌های جدیدی را در زندگی تجربه می‌کند و حرف‌‌های زیادی برای گفتن دارد و توانایی این را دارد که پیشنهادهای جدیدی را در معرض دید مخاطب ایرانی قرار دهد. به طور کلی ادبیاتی که توسط نویسنده‌ی مهاجر شکل می‌‌گیرد، پیوند ارگانیکی برقرار می‌‌کند با آن‌چه در داخل (به دلیل زیستی متفاوت) نمی‌‌توانسته شکل بگیرد. تفاوت‌‌ها معمولا باعث رشدند و در جریان زنده‌ی همین تفاوت‌‌هاست که ادبیات فارسی می‌تواند قدمی به جلو بردارد.

ارزیابی شما از وضعیت ادبیات داستان ایران چیست؟

ادبیات داستانی ایران را باید کامل مطالعه کرد تا بتوان با اشراف کاملی درباره‌اش حرف زد. من این ادعا را ندارم. اما با همان آثاری که خوانده‌‌ام می‌‌توانم بگویم که تجربه‌‌های بسیار جدیدی در عرصه‌‌های مختلف ادبی صورت می‌‌گیرد. علاوه بر حضور فعال‌‌تر نویسنده‌‌های کهنه‌کار، جوان‌ها وارد گود شده‌‌اند و با خودشناسی بیش‌تری ملاحظه‌‌کاری‌‌ها و ترس‌‌ها را پس زده‌‌اند و زبان و ذهنیت‌ و فرم‌‌های متفاوتی را در معرض دید قرار می‌‌دهند. از خوانش بسیاری کارها لذت برده‌‌ام و بعضی کارها نیز به دلیل بی‌تفاوتی‌ نویسنده‌شان به زبان و فرم و روایت و به طور کلی به عناصر ادبی یا بی‌اطلاعی نویسنده از این مسائل (ولو این‌که بخواهند معنای مهمی را برسانند) توجهم را جلب نکرده‌اند؛ و همچنین در مقابلش با «فرم‌گرایی مفرط» و «توجه بیش از حد به زبانِ» بعضی دیگر هم چندان ارتباطی نگرفته‌‌ام و به زودی فراموش شده‌‌اند. اما به هر صورت گمان می‌‌کنم در این دوره‌ای که کتاب‌‌های زیادی انتشار می‌یابند، برای کسانی مثل من که در معرض همه‌ی آن‌ها نیستیم، بهتر آن است که از کلی‌گویی بپرهیزیم و هر اثر را قائم به ذات خودش بررسی کنیم.

فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی  چندسالی است که تاثیرات گاه مثبت و  گاه منفی بر ادبیات و نوع تعامل مخاطب و نویسنده‌ها گذاشته است. نظر شما درباره این فضا چیست؟

در هر پدیده‌‌ای ما دو روی متضادش را داریم؛ فضای مجازی از یک طرف باعث می‌‌شود که نشر آثار از انحصار خارج شود و خارج از اراده و خواست افراد، آثار ادبی پخش و دیده شوند، خبرها در انزوا نمانند و منتشر شوند و بر فاصله‌های جغرافیایی غلبه کنند. این به طور کلی ادبیات را از حالت خانگی و مهجور بیرون می‌‌آورد و باعث می‌‌شود مخاطبان بیش‌تری از انتشار آثار ادبی مطلع شوند و به آن‌ها دسترسی پیدا کنند. روی دیگرش اما گسترش شبه‌ادبیات است که به سرعت مانند قارچ در دنیای انتزاعی ساخته می‌شود و در معرض دید قرار می‌‌گیرد: دل‌نوشته‌هایی به نام داستان، روایت‌‌های ساده‌انگارانه‌ای که روحیه‌ی داستان‌دوست بشر را اقناع می‌‌کند، اما چیزی به تفکر و زیباشناسی ادبی او نمی‌‌افزاید. به فست‌فود می‌‌ماند که صرفا معده را پر می‌‌کند، اما سودی برای بدن ندارد. شبه‌ادبیات نیازهای چشمی آدم را با حرکت بر روی کلمات رفع می‌‌کند و تا سطح مغز نیز این جریان ادامه می‌یابد، اما از آن فراتر نمی‌‌رود و به مرحله‌ی تفکر راهی باز نمی‌‌کند. این روزها متاسفانه دنیای انتزاعی پر است از این شبه‌داستان‌‌ها که باعث شده‌‌اند روزبه‌روز تعداد کسانی که باید به دنبال خواندن ادبیات جدی‌‌تر بروند کم‌تر شود. این سطحی‌خوانی حتی به ادبیات محدود نمی‌‌شود و شامل مقاله‌‌های جدی‌‌تر و عمیق‌‌تر در هر حیطه‌‌ای نیز می‌‌شود. مقالاتی که نگه‌شان می‌‌داریم برای روز مبادا و روز مبادا به خاطر این‌همه نوشته که معده‌مان را پر کرده‌اند، هرگز نمی‌رسد. این‌ را که تعاملِ این دو روی دنیای انتزاعی به کجا ختم می‌شود باید منتظر بود و دید.

***

کتابشناسی فریبا صدیقیم:

دو برادر دو دوست (کودک و نوجوان- نشر زلال، 1371)

من چی نقاشی کنم؟ (کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، 1371)

اگر مادر بود چه‌کار می‌کرد؟ (کودک و نوجوان- نشر زلال، 1372)

سعید و اسباب‌بازی‌هایش (کودک و نوجوان- نشر زلال، 1372)

احمد و بوته‌ی گل سرخ (کودک و نوجوان- انتشارات فرهنگ و هنر، 1373)

چه‌طور مادر راخوشحال کنم (کودک و نوجوان انتشارات فرهنگ و هنر، 1373)

من خودم (کودک و نوجوان- انتشارات فرهنگ و هنر، 1373)

سفید گریه نکن (کودک و نوجوان- دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1374)

کوچک‌ترها بزرگ‌ترها (کودک و نوجوان- دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376)

نابغۀ کوچک (کودک و نوجوان- انتشارات نقش هنر، 1377)

خانم بلوز آبی (کودک و نوجوان- نشر عصر سال، 1378)

کتاب کمک درسی سوم ابتدایی (انتشارات فائق، 1378)

دوستت دارم (کودک و نوجوان- انتشارات چکه، 1392)

شما دوست مرا می‌شناسید (کودک و نوجوان- انتشارات پرنده آبی، 1393)

چه کسی آب آبگیر را تمام کرد (کودک و نوجوان- انتشارات پرنده آبی، 1395)

به تعویق می‌‌اندازی‌‌ام تا کی (مجموعه‌شعر بزرگسال- انتشارات سرواد، 1377)

شبی که آخر نداشت (مجموعه‌داستان- انتشارات نگاه سبز، 1378)

شمع‌‌های زیر آبکش (مجموعه‌داستان- چاپ و نشر نظر، 1382)

این قلب معمولی نمی‌زند (مجموعه‌شعر، انتشارات مروارید، 1391)

من زنی انگلیسی بوده‌‌ام (مجموعه‌داستان- انتشارات ققنوس، 1391)

لیورا (رمان- چاپ اول: لندن، نشر نوگام، 2016م

/ چاپ دوم: تهران، نشر آفتابکاران، 1400ش)

من در پرانتز (رمان- نروژ: نشر آفتاب، 1399)

نابغۀ کوچولو (کودک و نوجوان- نشر نوآن، 1401)

منابع:

isna.ir/xdKhLN

wikijoo.ir/index.php فریبا صدیقیم/

مهربانی‌های «حلقه‌ی مهربانی»

دوریتا معلمی

کتاب «حلقه‌های مهربانی^[30]» نوشته گلدبرگ^[31] و 80 نویسنده دیگر، مجموعه‌ای است از داستان‌های واقعی پیرامون رفتارهای مهربانانه‌ای که میان افراد رد و بدل شده است.

متیو گلدبرگ می‌گوید: « اطرافمان پر است از مردمان مهربانی که قرار نیست حتما همه‌ی آنها را ببینیم».

او در اولین پاییزی که پاندمی کرونا شروع شد، حلقه‌ی ازدواجش را گم کرد. اما در ماه نوامبر همان سال (2020) در حالی‌که با همسر و پسر و سگش مشغول پیاده روی بود چشمش به اطلاعیه‌ای افتاد با این مضمون: «یک حلقه پیدا شده».

گلدبرگ به یک خبرنگار گفت: «دو تا از بهترین مردم دنیا حین گرداندن سگ‌هایشان حلقه را پیدا کرده و به همان اندازه‌ای که من از دیدن حلقه خوشحال شدم، آنها هم از شادمانی من خوشحال شدند. اگرچه این اتفاق یک خوش شانسی بود ولی نتیجه‌ی مهربانی آنها بود».

گلدبرگ که ساکن نیوجرسی است ماجرا را در فیس بوک شرح داد و بازخورد فراوانی دریافت کرد. از جمله این‌که به او پیشنهاد شد کتابی در این مورد بنویسد. گلدبرگ تا آن زمان چندین کتاب الکترونیکی منتشر کرده بود که در مورد سوژه‌های متفاوتی مانند خوشی‌ها و شادی‌های پدر و مادر بودن و یا مشکلات طرفداران ورزش‌های فیلادلفیا بود؛ و حالا متوجه شد که بدنبال چه پروژه‌ی جدیدی باشد. و 2 سال بعد این پروژه به بار نشست.

کتاب «حلقه‌های مهربانی» مجموعه‌ای است از داستان‌های واقعی در مورد اعمال مهربانانه‌ای که مردم نسبت به یکدیگر داشته‌اند. برخی از این اعمال کوچک و برخی قهرمانانه بوده ولی همگی موجب بروز تغییر در زندگی کسانی شده که از این اعمال برخوردار شده‌اند.

بازه‌ی سنی این افراد محصلین دبیرستان تا جوانان است و حدود 20 نویسنده ساکن لوس‌آنجلس هستند. محل بروز اتفاقات نیز در دبیرستان، ایستگاه مترو، استادیوم، کنسرت و یا حتی دوران وحشتناک هولوکاست را شامل می‌شود.

گلدبرگ می‌گوید: «من واقعا معتقدم که می‌توانیم با حکایت‌هایمان مهربانی را همگانی کنیم. من تصمیم گرفتم در مورد رفتارهای مهربانانه‌ی افرادی بنویسم که هیچ آشنایی با یکدیگر نداشتند. یعنی نه عضو یک خانواده بودند، نه فرد مهمی برای یکدیگر و نه دوست و آشنای یکدیگر. ولی بعد از یک رفتار مهربانانه بین برخی از آنها دوستی و حتی عشق شکل گرفت».

در حالی‌که طیف گسترده‌ای از خوانندگان با عقاید گوناگون در حال نوشتن داستان‌های کتاب «حلقه‌ی مهربانی» بودند، گلدبرگ که برای مدت های طولانی در مورد یهودیت تحقیق می‌کرد، بر این عقیده بود که کتاب مذکور می‌تواند به‌ویژه طنین‌انداز صدای یهودیان باشد.

بنا به گفته‌ی گلدبرگ: «بسیاری از نویسندگان این حکایت‌ها، یهودی هستند و عنصر مشترک تمامی وقایع، صِداقا (صدقه) دادن، همدلی و به‌ویژه رفتارهای مهربانانه ناشی از همدلی است». «من در کلاسی که به بزرگسالان آموزش می دهم در این مورد صحبت کردم و بازخورد خیلی جالبی از آنان دریافت نمودم».

هنگامیکه گلدبرگ در مراحل اولیه پروژه مشغول جمع‌آوری تعدادی از داستان‌ها بود، با «وندی هامرز» نویسنده/تهیه کننده/کارگردان آشنا شد. هامرز در گفتگو با خبرنگاران از این پروژه به‌عنوان یک «ایده‌ی خلاقانه» یاد کرده بود. هامرز و خانواده‌اش هم اهل نیوجرسی هستند. والدین هامرز چندی قبل در یک نمایشگاه کتاب با گلدبرگ مواجه شدند. هامرز گفت اولین گفتگوی آنها مانند سایر والدین یهودی آغاز شد: «احتمالا شما دختر ما را می شناسید. او انسانی فوق‌العاده است و در لوس‌آنجلس زندگی می‌کند».

احتمالا پدرم جمله‌ای مانند این گفته که «استیون اسپیلبرگ به نظر خیلی دلنشین می‌آید. او یهودی است، شما هم یهودی هستید. با هم در تماس باشید. مطمئنا از شنیدن صدای شما خیلی خوشحال خواهد شد».

با وجودی‌که چنین شیوه ای دیگر کارایی ندارد ولی در آن موقع کارگر افتاد. گلدبرگ با هامرز تماس گرفت و از او خواست تا در صورت تمایل در نگارش کتاب سهیم باشد. هامرز هم که نویسندگی آموزش می‌داد به این درخواست پاسخ مثبت داد و پیشنهاد کرد تا این موقعیت را با شاگردانش به اشتراک بگذارد.

هامرز می‌گوید: «من معتقدم که بخش یهودی وجود من شدیدا به ارتباط با مردم و جامعه نیاز دارد و  من آن را در مجموعه داستان‌هایم به‌نام «واژه‌های شیرین»نشان داده‌ام. این همان شیوه‌ای است که در کلاس‌ها و حتی زندگی‌ام به‌کار می‌بندم». هامرز 24 سال پیش شروع به نوشتن این مجموعه - که شامل صدها نمایش و هزاران نفر نقش آفرین است - کرد تا تا مجالی باشد برای خود و دوستانش تا با این نقش آفرینی بتوانند اتفاقات پیرامونشان را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

یکی از دانشجویان گلدبرگ به‌نام  جیمز او کلی می‌گوید: «به اشتراک گذاری داستانم در کتابی که پر است از داستان‌های مهربانی و میصوا (کار نیک) برایم به مثابه زندگی است. داستان جیمز او کلی درباره رفتار مهربانانه‌ی اهدای عضو است که باعث شد زندگی دخترش نجات یابد. او می گوید: من داستان زندگی‌ام را در فاصله‌ی بین ایام مقدس روش هشانا (سال نو عبری) و کیپور (روز توبه و روزه بزرگ یهودیان) نوشتم. نوشتن در مورد مهربانی، قدرشناسی و هدیه دادن زندگی بسیار عالی بود.

گلدبرگ اظهار داشت که رفتارهای مهربانانه با همدلی کلید می‌خورد و موجب افزایش لذت، کاهش درد و تقسیم تجارب شده و احساس قرار داشتن در مسیر بازسازی دنیا (تقون عُولام) خواهیم داشت. به اشتراک گذاشتن داستان‌های مهربانانه‌ی زندگی موجب گره خوردن افراد به یکدیگر می‌شود که می‌تواند موجب بهتر شدن دنیا شود. ما داستان‌هایمان را به اشتراک می‌گذاریم تا مردم ببینند که تنها نیستند و این موجب می‌شود که دنیا مکانی کوچک‌تر اما شیرین‌تر به نظر برسد.

منبع:

jewishjournal.com/community/355158/kindness-received-highlighted-in-rings-of-kindness/

الفش پیام آور امید بود^[32]

المیرا سعید

دکتر شکرالله الف امیدی در سال 1327 در تهران متولد شد. از افتخاراتش این بود که از اهالی بروجرد است و همواره به آن آب و خاک عشق می‌ورزید و هیچ‌گاه خود را جدا از آن دیار ندانست.

به علت کمبود امکانات کافی و نبود تجهیزات پزشکی در شهرش برای درمان برادر بزرگتر، بنیامین، که بر اثر یک اتفاق به کما رفته بود، در حالی‌که مادر باردار بوده، والدینش برای مدت کوتاهی مجبور به ترک دیار شده و به تهران سفر می‌کنند. با به دنیا آمدن او، برادر به هوش آمده و به زندگی باز می‌گردد. پدر و مادر به یُمن این تولد و شکرانه‌ی بهبودی فرزندشان، نام کودک را شکرالله می‌نهند.

در خانواده‌ای متدین، با ایمان، نامی و اهل علم رشد کرد، میان آدم‌هایی پُر مهر و صمیمی. فرزند هشتم خانواده بود، با چهار برادر و پنج خواهر، همگی یکدل و با صفا.

فرزندان، پدر را در سنین کودکی از دست می‌دهند. مسؤولیت تربیت و پرورش‌شان به دوش مادر می‌افتد تا این‌که بنیامین، برادر بزرگ‌تر در این مسئولیت با مادر سهیم می‌شود. گرچه خواهرها و برادرها همیشه روابط نزدیکی با هم داشتند و همواره یاور و پشتیبان یکدیگر بودند، اما رابطه‌ی این دو برادر از جنس دیگری بود. تا جایی که شکرالله، برادر را پدر و بزرگ خانواده می‌خواند و مادام از مشورت‌هایش استفاده می‌کرد و برایش احترام فوق‌العاده‌ای قائل بود.

در بروجرد به دبستان و دبیرستان رفت. پس از شرکت در کنکور، در رشته‌های علوم آزمایشگاهی تهران و پزشکی اصفهان پذیرفته و به علت علاقه وافرش به پزشکی، راهی اصفهان می‌شود. پس از به اتمام رسیدن دوره‌ی پزشکی عمومی، برای گرفتن تخصص در زمینه‌ی قلب و عروق به لندن سفر می‌کند. پس از اتمام دوره، برای خدمت به هموطنانش به وطن باز می‌گردد. وی و چند تن از همکارانش اولین کسانی بودند که توانستند دستگاه آنژیوگرافی را از لندن به ایران وارد کنند و کار با آن را به دیگر متخصصان آموزش دهند. چند سالی در بروجرد مشغول خدمت‌رسانی به مردمش می شود، سپس به تهران مهاجرت می‌کند. از میزان علاقه به رشته و حرفه‌اش هر چه گفته شود کم است، تا جایی که هیچ شغل، هنر و سرگرمی را جایگزین آن نمی‌دانست.

یک برادر پزشک، آشر، متخصص داخلی، یک خواهر پزشک، الیزابت، متخصص زنان و زایمان، برادر دیگر فارغ‌التحصیل رشته‌ی مهندسی پزشکی و دو خواهر دیگر، معلم، گویای خانواده‌ای تحصیل کرده، فرهنگی و نامدار است. به خاطر پرورش چنین فرزندانی، مادر از دولت وقت، قبل از انقلاب، تشویق نامه‌ای دریافت می‌کند.

دکتر در یک جشن خانوادگی با خانم ژانت خدادادی در تهران آشنا می شود. این آشنایی در سال 1364 به ازدواج می‌انجامد. یک دختر، المیرا، دارو ساز و یک پسر، هومن، مهندس عمران، حاصل ازدواجشان است.

چند سالی در تهران در سِمَت استادی آموخته‌هایش را با جان و دل تقدیم فرزندان این مرز و بوم کرد. از همنشینان‌اش دکتر مسعود مردانی، متخصص بیماری‌های عفونی، پروفسور محمدحسین ماندگار، متخصص نامی در زمینه‌ی قلب و عروق و پروفسور داریوش فرهود، پدر علم ژنتیک بودند. همچنین ایشان افتخار معالجه‌ی پروفسور فرهود را نصیب خود ساخته بود. با بزرگانی از یهودیان چون حاخام دکتر حمامی‌لاله زار، هارون یشایایی، دکتر سیامک مره صدق، دکتر رحمت‌اله رفیع و مهندس موریس معتمد حشر و نشر داشت. وی در بیمارستان‌های امید، عیوض زاده، مهر و مدائن به هموطنانش خدمت می‌کرد. او بازرس و سهام‌دار بیمارستان مدائن نیز بود.

دکتر امیدی از هوش سرشاری برخوردار بود و تا آخرین لحظه عمر دست از علم اندوزی برنداشت و این مهم را به همگان نیز توصیه می‌کرد. با رویی گشاده و لبخند پذیرای بیمارانش بود. شخصی که به عنوان بیمار به او مراجعه می‌کرد، ابتدا او را همنوع و هموطن می‌خواند. همواره این آیه از تورات را که می‌فرماید "همنوعت را مانند خودت دوست بدار" مد نظر داشت. گویی کارش فراتر از طبابت بود. پای درد دل بیماران می‌نشست. دوستی مهربان، مشاوری امین و راهنمایی دلسوز برایشان بود و از هیچ کمکی برای مردمش دریغ نمیکرد.

معاینه یا اعمال جراحی افراد بی‌بضاعت را بدون دریافت دستمزد به عهده می‌گرفت و در قبالش هیچ چشمداشتی نداشت. هدفش گشودن گره‌ای و رفع مشکلی از گرفتاری‌های همنوعانش بود. احترام به انسان‌ها را مقدم بر هر موضوعی می‌دانست و گرامی داشتن بزرگ‌تران و بزرگان دین را وظیفه. در کمک‌رسانی به سازمان‌های خیریه پیشقدم می‌شد، به‌ویژه گروه کلیمی خیریه‌ی کوروش که با مسؤولانش ارتباط نزدیکی داشت و به هنگام نیاز هیچ‌گاه دست رد به سینه‌شان نمی‌زد.

با تمام مشغله‌ها و گرفتاری‌های شغلی‌اش، اولویتش همسر و فرزندانش بود. شاد بودن و دلشاد کردن دیگران از آرمان‌هایش بود و همه را به شادی دعوت می‌کرد.

دکتر شکرالله الف امیدی در روز جمعه، 21 بهمن 1401 بر اثر سکته قلبی در منزل خویش چشم از جهان فرو بست.

جاده‌ی امید^[33]

مژده یمینیان

در کوچه‌های گذر عمر، ما بی‌خبران بسی دویدیم

در این معبر، تاختن و مراد نیافتن تا به کِی؟

در خلوت خود با قطرات اشک شمع گریستیم

در کنج خانه‌ی دل، امید وصال داشتن تا به کی؟

عمریست که ما تشنه لبان در پی آبیم

در سفر، قطره بودن و به دریا ناپیوستن تا به کی؟

درهای آسمان باز است و سقفش بی‌کران

در این سرا، بی‌نشان با بال شکسته گشتن تا به کی؟

بارش باران در این موسم به وجد آورد زمین

در حسرت شمیم خاک و گل نشستن تا به کی؟

ما دربه دران رانده شده ز مهمانی گل و بوته

در چمن خیال، با پای برهنه رویا بافتن تا به کی؟

در حسرت یار، شمع بسوخت، پروانه فغان کرد

در آتش عشق شمع ، با بال پروانه سوختن تا به کی؟

گرچه زندانبانی نیست و ما ز بند رها

در بند جاده‌ی امید، نومید گریختن تا به کی؟

پای ما سنگین، دست ما دردمند و دل ما پر نیاز

در میان اعضای یک تن، جدایی انداختن تا به کی؟

ما عاجز و درمانده  و دنیا پر تباهی

در پی پاکی، با نقاب مستور گشتن تا به کی؟

جز دیده‌ی تر، روی سیه، ما را چه می‌بود؟

در وادی تنبیه، رشته‌ی ترحیم گسیختن تا به کی؟

دیده از ما برنگردان یارا، بگیر دستان ما

در حسرت تیمار، با دلی پر درد گریستن تا به کی؟

دانم که گهی درد بسیار است و دردمند ناشکیبا

در انتظار مژده‌ی بخشش یار گداختن تا به کی؟

***

افسانه‌های شرقی

لئا دانیالی

عضو هیئت مدیره انجمن کلیمیان اصفهان

شاید به دقت نتوان گفت از دشوارترین فرازهای تاریخی زیست کلیمیان در ایران کدام دوره است اما بی‌شک دوره‌ی صفویه با رواج تعصبات مذهبی یکی از سخت‌ترین دوران‌ها بوده است. در این دوره منع از اشتغال به بسیاری از مشاغل و مساله نجس و پاکی و ... مواردی هستند که عرصه زندگی را بر کلیمیان ایران مخصوصا اصفهان تنگ کرد به طوری که جمعیت کلیمیان اصفهان که زمانی یهودیه نامیده می‌شد از شهرهای همسایه مثل کاشان بسیار کمتر بود و یهودیان اصفهان از نظر اقتصادی و فرهنگی بسیار ضعیف و زبون گشته بودند.

شاید یکی از دلایل پدید آمدن بقچه‌کشی که امرز بین خود کلیمیان به نام عرب‌بازی مشهور است از چنین شرایطی رقم خورده است. گرچه در دروه افشاریه و زندیه از شدت قوانین سخت‌گیرانه کاسته شده اما می‌توان رگه‌های این تعصبات و تبعیضات را در دوران قاجار بازجست و البته پیشه‌ی بقچه‌کشی هم همچنان ادامه دارد. تا زمانی که هنوز وسایل ارتباطی و اطلاع رسانی یا نبود یا به طور گسترده در دست‌رس نبود مردانی که با چهارپا یا پای پیاده به این حرفه مشغول بودند، حداقل سالی یک بار در موعد نیسان^[34] به خانه و کاشانه بازمی‌گشتند. اما آن روزی که سایه مرد حتی در موعد نیسان هم بر سر زن و فرزند نمی‌افتاد، ناگفته زن را بیوه تلقی می‌کردند، چه مخاطرات این حرفه فراوان بود. با گذشت زمان، موتور سیکلت «ایژ» جای چهارپا را گرفت و این بقچه‌کش‌ها ایران‌گردانی حرفه‌ای، نمایشنامه‌نویسانی قدر، عتیقه شناسانی کم‌نظیر و مردانی همه فن حریف شدند. بقچه‌کش، بقچه‌ی بزرگی از قماش و سایر متعلقاتش بر مرکب خود بسته و بدون برنامه ریزی قبلی مسیری را در پیش می‌گرفت تا متاع خود را در اقصی نقاط ایران به فروش برساند، اغلب نمایشنامه‌ای کلی در کار بود که بقچه‌کش متاعش را از خارج از مرزهای ایران به زحمت فراوان به آن مقصد رسانده که متبرک است و هم به ثمن بخس آن را به فروش می‌رساند.

تا امروز هم هستند کسانی که به این حرفه مشغولند که البته تعدادشان از انگشتان یک دست کمتر است. مردانی با چهره‌هایی آفتاب سوخته، کلامی شیرین‌تر از عسل و هزاران داستان که در سینه دارند. شاید وقتی داستان‌هایشان را برایتان بگویم باورتان نشود و فکر کنید از سندباد و علی‌بابا صحبت می‌کنم، اما باور بفرمایید این داستان‌ها افسانه‌هایی شرقی نیست که شهرزاد قصه‌گو از بیم جان گفته باشد، بلکه روایت زندگی مردمی است که هنوز در این خاک زندگی می‌کنند.

***

شِلی(شلمو) و شُکل (شکرالله) از همان اول هم مثل موسی و هارون بودند، از همان وقت که در کوچه‌های خاکی جوباره با پای برهنه می‌دویدند، بر بالای بام کفتر می‌پراندند و با بچه‌های محل هفت سنگ و گرگم به‌هوا می‌کردند. هر وقت شکل در می‌ماند، شِلی زبان گویای او بود و هیچ وقت نشده بود شکل پشت شلی را خالی کند. از نوجوانی با بساط کردن کنار چهارباغ شروع کرده بودند، شاگرد مغازه شده بودند و سکون و ازدحام شهر که طاقتشان را طاق کرده بود و باد جوانی که در سرشان پیچیده بود، هرچه داشتند و نداشتند را وسط گذاشته بودند و دو موتور ایژ خریده بودند که از وانت باری برایشان بهتر کار می‌کرد و با بقچه‌ای به اندازه خرمن دروی یک مزرعه به دل جاده زده بوند. از گرمای جاده‌های جنوب و بادهای سیستان و طوفان شن طبس تا جاده‌های بارانی مازندران و گیلان را چشیده بودند. برای لرهای شهر کرد و خرم‌آباد ساعت وستن‌واچ و رادیو ترانزیستوری به ارمغان برده بودند و برای بلوچ‌ها پارچه‌های حریر و ابریشم. همیشه شکل حاجی‌آقا بود که از آن طرف مرزها متاع ناب را به سوغات آورده بود و شلی مترجم و زبان گویایش. در هر منزلی رحل اقامت انداخته بودند و اگر سقفی برای پناه برایشان پیدا نشده بود آسمان نالیشان (لحافشان) بود و زمین جوخو(جاخواب). گرچه طعم برای چشیدن در راهشان کم نبود، اگر خورده بودند تخم مرغ بومی و روغن گلی بود و لب به گوییمی^[35] نزده بودند. کارد شِحیطا^[36] همیشه همراه شلی بود و شکل هم زودپز و چراغ پیرموس در خورجینش جا خوش کرده بود. این دو با هم موی را سپید و چهره را سوخته ‌بودند، اما عاقبت اختلاف مالی برادری‌شان را به باد داده بود و حاصل عمر را به آتش کشیده بود.

شکل که فقط مرد عمل بود و زبان بازار نداشت چندی با دوچرخه به اطراف اصفهان بقچه کشیده بود، اما از آنجا که با جهان مدرن پا در رکاب نمی‌زد و گوشی موبایل را برنمی‌تابید بارها خانه و خانواده را دلواپس و نگران کرده بود و از طرف دیگر برخی جوانک‌ها هم که زیر بار اجاره مغازه و مالیات و آب و برق و هزار هزینه دیگر نمی‌رفتند و بساط کردن در اطراف اصفهان را ترجیح می‌دادند، بازار شکل را حسابی کساد کرده بودند. پیرمرد تخته‌قاپو شده بود و جز سیگار پناهی نداشت، اگر گامی برمی‌داشت سری به کنیسا می‌زد که آنجا هم سیگار از دستش نمی‌افتاد و صدای همه را در آورده بود. این شده بود که مانند بازی که بال در هم کشد به گوشه قفس خانگی کز کرده بود.

اما شلی از همان اول هم خوش سر و زبان بود، با تکنولوژی سر آشتی داشت و یک موبایل نوکیا ۱۰۶ را همراه خود کرده بود. کهولت سن که در او پیدا شده بود موتور ایژ را داده بود و یک پیکان وانت گرفته بود و از آنجا که سال‌ها سیر و سفر پای نشستن را از او گرفته بود و «مرد هم که اگر پول درنیاورد به چه دردی می‌خورد» اتاق وانت را پر از قماش کرده بود و هنوز به کسب قدیمی ادامه می‌داد، گرچه قدم آهسته‌تر.

همان‌طور که ذکرش رفت چند روستای اطراف اصفهان را چند جوانک قرق کرده بودند و شلی هم کسی نبود که به همین دوقدم آن طرف‌تر راضی شود. ماشین را که آتیش می‌کرد حداقل باید صد را می‌زد. اما به هر تقدیر دیگر سفرهایش از دو سه روز بیشتر به طول نمی‌انجامید. تموز بود که ماشین را آتش کرد که به طرق برسد و رسید اما بساطش رونقی نگرفت، انگار طرق را کوبیده بودند و از نو ساخته بودند. بافت مردمی عوض شده بود و خانه‌های کاهگی به ویلاهای لاکچری تبدیل شده بودند. همین شد که صبا راه را به سمت کشه ادامه داد اما امان از روز بد؛ نیمه‌های راه نرسیده بود که ماشین پت پتی کرد و دیگر جلو نرفت، شلی هرچه از هنر مکانیکی در این سال‌ها آموخته بود به خرج داد اما اگر خر بیلعام^[37] از جایش تکان می‌خورد پیکان وانت هم می‌خورد. با اینکه شلی صبح زود به دل جاده زده بود اما کم‌کم آفتاب تیغ کشیده بود و در آن بر بیابان جنبنده‌ای به چشم نمی‌خورد. موبایل در دست شلی مثل سنگ شده بود و از این راه فرعی که شلی برای میان‌بر استفاده کرده بود هیچ مددی بر‌نمی‌آمد. شلی با خود فکر کرد «خوما قربون مال کرون یا مالو قربون خوم؟^[38]» دل کندن از ماشین با یه اتاق پارچه برایش خیلی سخت بود اما چاره‌ای نداشت. چند طاقه از پارچه‌های نفیس، آب و کمی خوراکی و موبایل را همراه خود کرد و پیاده به راه ادامه داد تا مگر به سرمنزلی برسد.

یک ساعت می‌شد که شلی راه را پیاده گز می‌کرد، طاقتش طاق شده بود و دیگر توان حمل طاقه‌ها را نداشت، اما دلش نمی‌آمد آنها را در بیابان رها کند. همچنان قدم آهسته می‌رفت و به سال‌های سپری شده و موی سپید و زانوی ناتوان فکر می‌کرد به تیغ آفتاب. در این برهوت اولین درختچه‌ی گزی را که دید، طاقه‌ها را بر زمین زیر دنده‌اش انداخت و اندک سایه‌ی گز را سایبان سر کرد. دیگر عوالم رویا بافی‌اش انتها نداشت. به این فکر می‌کرد که چرا یهودی آفریده شد؟ چرا یهودی سرگردان بوده؟ به ماشیح^[39]، به موسی، به شکافته‌شدن دریا فکر می‌کرد، به چهل سال سرگردانی در بیابان و به بنی اسرائیل. پیش خودش به آنها حق می‌داد که نان و عدسشان را در مصر طلب کنند و مان^[40] را حق مسلمشان می‌دانست اما برای او نه مانی در کار بود و نه ستون ابری^[41]، با خود ترسید اگر بیش از این ناشکری کند سرگردانی‌اش چهل شود، اما توان برخاستن نداشت. نشست و به سه طاقه ابریشم و حریر و مخمل نگاهی انداخت، نمی‌توانست این بار را با خود بکشد، باز با خود گفت: «خوما قربون مال کرون یا مالو قربون خوم؟»

پیرمرد آخر دلش راضی نشد، فقط طاقه ابریشم را زیر بغل زد و به راه افتاد. با خود می‌گفت آخر این راه به پایابی می‌رسد. زودتر از آنچه فکرش را بکند صدای پت پت موتوری را از دوردست‌ها پشت سرش مستمع شد، به خود آمد، گرد و خاک نشسته بر لباسش و غبار نومیدی چشمش را تکاند و باز قبراق شد. مثل گربه‌ای که کمین بکشد منتظر ماند، موتور را که از دور دید دستی تکان داد و سوار شد بی‌آن‌که مقصد را بپرسد. پس از چند ساعت از خانه‌ی مردی چهارشانه و قلدر مآب که خالکوبی خنجری خون‌چکان بر بازو داشت سر درآورد. قلبش از وقتی در بیابان سرگردان بود تندتر می‌تپید. بر سر سفره نشسته‌بود، نان در آبگوشتی که هرگز نزده بود فروکرده بود و خون جگر می‌خورد. سفره که تمام شد با خود گفت: «خوما قربون مال کرون یا مالو قربون خوم؟» طاقه ابریشم را با تعظیمی غلیظ پیشکش صاحب‌خانه کرد؛ نفهمید چگونه خداحافظی می‌کند، فقط در را پشت سرش بست و رفت.  

(تقدیم به ن.ق)

خدایا از نکویان عالمی ساز

رحمن دل‌رحیم

خداوندی که ما را آفریدی

پیِ ایجاد ما زحمت کشیدی

خبر کردی همه ارض و سما را

بخواندی «اشرف مخلوق» ما را

ملائک را بگفتی تا ز افلاک

پی تعظیم ما افتند بر خاک

درون هر کتاب آسمانی

به وصف ما نمودی دُرفشانی

خدایا گفته‌ای این را مکرر

من از هر مهربانم مهربان‌تر

خدایا گرچه می‌خندی به بنده

ولی گویم کلامی پوست کنده

تو یکتا خالق ارض و سمائی

همه عز و جلال و کبریایی

خدایا خلق کن در عرصه‌ی خاک

وجودی چون وجود خویشتن پاک

خدایا از نکویان عالمی ساز

بدِ آن ز جهان ما برانداز

صدای عشق

فرح قلیان

شنیدم ز قلب عاشق صدای عشق

بزد نبض معشوق برای عشق

تند تند  می‌رفت و می‌آمد تپش عشق

تیک تاک ساعت انگار تنظیم شد برای عشق

می‌رود دو چشمانت به این سو و به آن سوی نگاه عشق

چه بازیگوش شده هر دو چشمان تو برای عشق

دست و پایم را گم کردم لحظه‌ی دیدار عشق

وقت صحبت کردنم می‌لرزید صدای عشق

قدم قدم نزدیک‌تر شد دعایم با ندای عشق

قطره قطره اشک‌هایم سبب شد به دیدار عشق

کمک کردی خدایا مستجاب کنی ببینم مرام عشق

الهی گذشت و پایداری تو بود از برای عشق

نورانی شد وجودم از وجودت با یاد عشق

گر محبت کردی نشانم دادی معرفت عشق

سوی تو بازگشتم با آواز و کلام عشق

نگارم خدایم همیشه در قلبمی با یادگار عشق

خجالت می‌کشم که هرگز نفهمیدم معنای عشق

نگارا خدایا زهستی تو بودی پایه‌ی عشق

خیلی مردی!

شیپورچی

+خب پسرم تو امسال می‌خوای بری مدرسه، دیگه واسه خودت مردی شدی.

-بابا جون هر کی می‌ره مدرسه مرد می‌شه؟

+نه پسرم مردونگی ربطی به کلاس و مدرسه و حتی دانشگاه و سوادم نداره

-ولی بابا جون من چه‌جوری مرد شدم؟ من که سبیل ندارم؟

+کی گفته مردونگی به ریش و سبیله؟ نه تنها به ریش و سبیل نیست حتی به نر بودن هم نیست

-یعنی چی بابا یعنی خانوما هم مرد میشن؟

+بله پسرم مردونگی ربطی به جنسیت آدما نداره. مثلا همین مادرت رو ببین، تو زندگیش چقدر هوای ما رو داشت و تو سختی‌ها پشت خانواده‌اش رو خالی نکرد و برای ما از حق و سهم خودش گذشت... مامانت خیلی مرده پسرم.

-بابا اگر مردونگی به نر بودن و ریش و سبیل نیست پس به چیه؟

+پسرم مردونگی به قلب بزرگ آدم هاست... هر کی دلش بزرگ‌تره مرد تره

-بابا دلش بزرگه یعنی چی؟ یعنی مثل عمو ناصر یه شکم گنده داره؟

+(خنده پدر)

+نه پسرم دل، روح و قلب آدماست، هر کی دلش بزرگ‌تره چیزهای بیشتری تو دلش جا می‌شه

-مثلا چی؟

+مثلا کسی که دلش بزرگ تره عشق و محبت بیشتری تو دلش جا می‌شه... معنی محبت رو بیشتر می‌فهمه... مرام و معرفتش از آدمای دیگه خیلی بیشتره

-مرام و معرفت چیه بابا؟ خوردنیه؟

+نه پسرم اون حسرت و غبطه‌اس که خوردنیه و مردهای واقعی هیچ وقت اونارو نمی‌خورن، مرام و معرفت یعنی اگر در حق کسی خوبی کردی بهت بدی نکنه... اگر کاری برای کسی کردی یادش نره و فکر نکنه که تو وظیفه‌ات بوده که این کار رو براش انجام بدی. پسرم معرفت یعنی اگر توی روزهای شادی و خوش گذرونی رفیق‌هات شریک بودی، توی روزهای سختشون فراموششون نکنی و در غم و غصشون شریک بشی

-بابا من چجوری باید مرد بشم؟

+کار سختی نیست پسرم. اولین گام مرد شدن تو به عهده من بوده که سعی کنم تا جایی که می‌تونم لقمه‌ی حلال سر سفرمون باشه و در حد توانم به شما یاد بدم که هیچ وقت چشمتون برای روزی به دست خلق خدا نباشه و همیشه سرتون رو بالا بگیرین و همه چیز رو از خدا بخواهین. می‌دونی چرا پسرم؟ به‌خاطر اینکه اگر ایمان داشته باشی که رزق و روزی رو خدا می‌رسونه هیچ وقت سر جلوی کسی خم نمی‌کنی، هیچ وقت بخاطر خوش‌آمد کسی چاپلوسی نمی‌کنی و دروغ به هم نمی‌بافی، از همه مهم‌تر اگر بدونی که خوب و بد زندگی تو فقط به نیت پاک خودت و خدا بستگی داره، هرگز حاضر نمی‌شی برای رسیدن به جایگاه و مقامی انسان‌های دیگه رو پله کنی و از دوششون بالا بری یا برای حفظ جایگاه خودت زیرآب بقیه رو بزنی...!

-یعنی من اگه همه اینا رو داشته باشم مرد شدم؟

+نه پسرم... اینا که گفتم شرط لازم مرد شدن بود نه کافی... وقتی تو واقعا مرد می‌شی که هیچ وقت ریا نکنی پسرم. بدون که ریا کردن بدترین اخلاق یک آدمه و همین ریا می تونه کل اخلاق‌های خوبی که تو داری رو از بین ببره

-بابا ریا یعنی چی؟

+خب بزار برات یه مثال بزنم ...فرض کن که یک نفر بر خلاف چیزی که هست دوست داره خودش رو به ما نشون بده، مثلا خودش رو یک آدم خیلی دلسوز و مهربون معرفی کنه در حالی که در واقعیت اصلا این شکلی نیست یا مثلا چیزی که ما زیاد دوروبر خودمون داریم آدم هایی که به مذهبی بودن و خدا ترس بودن ریا می کنند یعنی نشون میدن که خیلی اهل مراسم مذهبی و نماز و روزه و نیایش هستن، ولی موقع حق‌الناس که میشه هیچکس رو جز خودشون نمی‌بینن و نمی‌شناسن. از این جور آدم ها دوری کن پسرم.

-بابا حق‌النالس یعنی چی؟

+حق‌الناس یعنی به چیزی که مال مردمه چشم نداشته باشیم به سهم خودمون قانع باشیم. در یک جمله بخوام بهت بگم یعنی همونطور که خدا به ما در کتاب های آسمانی گفته «هم‌نوعت را مانند خودت دوست بدار» ... بذار چون میدونم مثل خودم شعر و ادبیات دوست داری مثال ادبی بزنم .. سعدی بزرگوار می‌فرماید:

بنی‌آدم اعضای یکدیگرند... که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به‌درد آورَد روزگار... دگر عضوها را نمانَد قرار

تو کز محنت دیگران بی‌غمی... نشاید که نامت نهند آدمی

+خب دیگه پسرم حالا که جواب همه سوال هات رو گرفتی کیفت رو بردار و برو مدرسه. فقط یادت نره هر چقدر درس خوندی و علم آموختی و ثروت اندوختی تا ادب و تواضع نداشته باشی هیچی نیستی...

-بابا جون خیلی مردی...!!

مناسبت‌های تقویمی سال 5784 عبری

تنظیم: آرش آبائی

فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه انجمن کلیمیان

الهام مودب

استعدادیابی کودکان و نوجوانان در زمینه‌های مختلف ادبی، هنری ، مدیریتی و کمک به پرورش آن، آموزش مهارت‌های زندگی به‌صورت تفریح و بازی و فراهم کردن اوقات شاد، جلوگیری از اعتیاد به فضای مجازی و آشنایی با تاریخ معاصر جامعه‌ی کلیمی و فرهنگ آن، از اهداف کمیته فرهنگی و کتابخانه‌ی انجمن کلیمیان است. به همین منظور بذری را کاشتیم که شاهد اولین جوانه‌های آن هستیم. از جمله همکاران در این فعالیت‌ها، مهندس روبرت خالدار، افسانه دانیالی، پریسا خالپری و شیوا مونچی بودند.

گزیده‌ای از فعالیت‌های کتابخانه:

بازدید دانش‌آموزان ( ۷ تا ۱۱ساله) از کتابخانه و آشنایی با آن و برگزاری مسابفه (28 تیرماه)

برگزاری کارگاه رایگان نقاشی با همکاری هیلدا نجات حییم، نقاش باتجربه جامعه، برای کودکان شرق تهران در باغ موزه قصر (30 مرداد)

برگزاری مسابقه نقاشی با موضوع پسح و تابستان برای کودکان و نوجوانان یهودی ایرانی

معرفی کتابخانه و فعالیت‌های آن در سازمان بانوان کلیمی (6 شهریور)

برنامه آموزش مهارت‌های ده‌گانه زندگی برای حل مسئله بصورت بازی؛ با همکاری لیورا سعید، روانشناس و درمانگر کودک و نوجوان (7 شهریور)

بازدید دانش‌آموزان از موزه‌ی کنیسای حییم و برگزاری مسابقه و کارگاه نقاشی، کاردستی سوکا و برگزاری کارگاه عکاسی (13 مهر)

برنامه‌های آتی:

تور اصفهان و دیدار از کنیساهای آن

برگزاری برنامه‌ی معرفی نفرات برتر و برگزیدگان مسابقه نقاشی

دعوت از دانش آموزان مدارس برای بازدید از کتابخانه و برنامه‌های قصه خوانی، معرفی کتاب و قصه‌گویی توسط دانش آموزان

برگزاری کار گاه کلاژ

برگزاری کارگاه روزنامه نویسی با همکاری برخی از اعضای هیئت تحریریه‌ی مجله‌ی بینا

اخبار^[42]

نتایج انتخابات هیئت مدیره و بازرسان انجمن کلیمیان تهران

به دنبال برگزاری انتخابات انجمن کلیمیان تهران در تاریخ ۲۷ تیرماه ۱۴۰۱ و دریافت نتایج تایید صلاحیت منتخبین، جلسه‌ی تغییر و تحول انجمن کلیمیان تهران در تاریخ ۲۸ آبان‌ماه ۱۴۰۲ در محل انجمن و با حضور هیئت رئیسه، هیئت مدیره قدیم و هیئت مدیره جدید برگزار گردید.

اسامی نهایی اعضای هیئت مدیره و بازرسین انجمن کلیمیان تهران به ترتیب آرای کسب شده، به قرار ذیل می‌باشد:

اعضای هیئت مدیره:

مهندس امید محبتی‌مقدم - مهندس بهداد میکائیل - ایلن میشاعلیان - دکتر همایون سامه‌یح - مهندس هرصل گلشیرازیان - مهندس دانیل مرادی - موسی ثانی - مهندس سامان یوسفیان - یهودا آصاف - مونیکا یهودازاده - مهندس نغمه کدخدا - دکتر ژان پایاب.

بازرسین:

سعید فروزان‌فر - مهندس امید ماخانی - رامین ساخایی

***

نتایج انتخابات داخلی هیئت مدیره:

الف) پست‌های اساس‌نامه‌ای

رئیس: دکتر همایون سامه‌یح

نایب رئیس اول: مهندس هرصل گل‌شیرازیان

نایب رئیس دوم: مهندس امید محبتی‌مقدم

خزانه‌دار: موسی ثانی

مهردار: مهندس سامان یوسفیان

دبیر: ایلن میشاعلیان

کارپرداز: مهندس دانیل مرادی

صاحب‌جمع اموال: یهودا آصاف

ب) کمیته‌ها و رابط‌ها

مسئول کمیته املاک: مهندس دانیل مرادی

مسئول کمیته فرهنگی: ایلن میشاعلیان

مسئول کمیته جوانان: مهندس هرتصل گل‌شیرازیان

مسئول کمیته کشروت: موسی ثانی

مسئول کمیته تعاون: موسی ثانی

مسئول کمیته علمی-آموزشی: ایلن میشاعلیان

مدیر روابط عمومی: مهندس امید محبتی‌مقدم

مسئول کمیته بهشتیه: مهندس بهداد میکائیل

مسئول کمیته ورزش: مهندس سامان یوسفیان

مسئول کمیته حل اختلاف: دکتر همایون سامه‌یح

رابط سرای سالمندان: مهندس هرتصل گل‌شیرازیان

رابط مهدکودک: دکتر همایون سامه‌یح

رابط سازمان بانوان: مونیکا یهودازاده

تجدید میثاق پیروان ادیان با آرمان های امام خمینی (ره)

جمعی از نمایندگان پیروان ادیان الهی ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان در روز ۸ خرداد ۱۴۰۲ در آستانه سی و چهارمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی (ره) با حضور در حرم بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران با آرمان‌های امام راحل تجدید میثاق کردند. همچنین روز ۹ خرداد  مراسم بزرگداشت امام راحل در کنیسای یوسف آباد برگزار شد.

همایون سامه‌یح، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی، در این مراسم با تبریک میلاد امام هشتم شیعیان و تسلیت نزدیک شدن به سالگرد ارتحال امام، گفت: در آیین کلیمیان وقتی مراسم ختم، یادبود یا بزرگداشتی از یک عزیز از دست رفته گرفته می‌شود، رسم است که سخنرانی مذهبی و اجتماعی انجام دهیم و این برای ما صواب محسوب می‌شود و امیدواریم ثواب تمام این سخنرانی‌ها به روح امام راحل برسد.

وی اظهار داشت: سال 57 همه دست به دست هم دادیم و حکومت شاهنشاهی را سرنگون کردیم و رهبری امام این انقلاب را پیروز کرد. رهبری امام 10 سال بیشتر طول نکشید ولی اثرات این رهبری تا سال‌ها برای ملت ایران باقی خواهد ماند.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی یادآور شد: ابتدای انقلاب با وجود اینکه جامعه ایرانیان کلیمی سهم بزرگی در انقلاب داشتند و حتی افتخار می‌کنند که 22 بهمن شهیدی را تقدیم کرده‌اند، انضباط خاصی وجود نداشت و متأسفانه تفکرات منفی در بعضی مسئولین نسبت به جامعه ما وجود داشت بیشتر می‌شد؛ چرا که رژیم غاصب صهیونیست مذهبش یهودیت است و فکر می‌کردند هرکس یهودی باشد صهیونیست هم هست.

وی با اشاره به دیدار جامعه کلیمیان ایران با امام خمینی(س)، افزود: یاد و خاطره امام و اوامرشان نسبت به جامعه کلیمی برای ما گنج بزرگی است که تأکید کردند فرق است بین کلیمیان با صهیونیسم، که یک حزب سیاسی است. در قانون اساسی چند بار از ادیان الهی نام برده شده و همه اینها با پیروی از تفکرات امام و احترام ایشان به ادیان الهی بود. سامه‌یح تأکید کرد: از آن زمان برگزاری مراسمات آنها آزاد بوده و امنیت آنها کاملا تأمین شده است. هر روز هفته در کنیسا باز است و رفت و آمد انجام می‌شود؛ بدون اینکه کوچک‌ترین مشکلی پیش بیاید و همه اینها به خاطر حسن نیت مقامات جمهوری اسلامی از جمله امام و رهبری است. دولت‌های مختلف آمده و رفته‌اند و چیزی که ماندگار بوده رهبری است. در زمان امام زیر سایه ایشان بودیم و امروز امنیت و آسایش ما متکی به رهبری جمهوری اسلامی است.

وی ادامه داد: ما 2500 سال است که در ایران زندگی می‌کنیم و روحیات مردم ایران همیشه ضد نژادپرستی بوده است. جمهوری اسلامی از یهودی‌ستیزی همیشه اجتناب کرده و این باعث افتخار جمهوری اسلامی و همچنین جامعه یهودی است.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: به جز اینکه تعلیمات علوم دینی در مدارس و کنیساهای ما تعلیم داده می‌شود، ما افتخار می‌کنیم که تمام رهبران دینی ما ایرانی الاصل هستند. علاوه بر این، تمام ایرانیان کلیمی به راحتی به کسب و کار، تجارت و تحصیلشان پرداخته و تمام حقوق شهروندی را دارند. ولی باید اذعان کنیم که اگر مشکلات اقتصادی داریم، برای تمام جامعه ایران است و به طبع ما هم شامل این مشکلات هستیم. زمانی می‌توانیم این مشکلات را حل کنیم که تمام ادیان و اقوام دست به دست هم دهیم و سعی کنیم این مشکلات را حل کنیم. وی افزود: امیدواریم همه کشورها از این عدالت، دوستی و همپیمانی سرمشق بگیرند و ایران ما سرمشق همه کشورها باشد و امیدواریم به دعای خیر امام تمام مشکلات ملت ایران حل شود.

حاخام یونس حمامی، رهبر کلیمیان ایران، در این مراسم با تسلیت سی و چهارمین سالگرد ارتحال امام خمینی(س)، گفت: «ناسو» به معنای برافراشته شدن و تعالی پیدا کردن است و این بخش از تورات در ارتباط با افتتاحیه معبد توسط حضرت موسی(ع) است. پس از افتتاح معبد 12 نفر از بزرگان، که سران 12 قبیله هستند، هدایایی را برای معبد می‌آورند. با وجود اینکه تورات مقدس در بسیاری جاها گزیده گویی دارد اینجا، با وجود اینکه همه قربانی‌ها یکسان هستند، آن را به صورت مفصل بیان می‌کند.

وی افزود: مفسرین می‌گویند چیزی که ارجحیت می‌دهد این است که 12 قبیله وقتی با هم وحدت پیدا می‌کنند به تعالی می‌رسند. در هر کشوری قومیت‌ها، ادیان و نژادهای مختلف هستند و چیزی که می‌تواند باعث تعالی آنها شود همدلی و همفکری است؛ و این قدرتی خاص برای آنها ایجاد می‌کند. رهبر کلیمیان ایران یادآور شد: چیزی که در کلام امام بارها تأکید شده وحدت کلمه، یکپارچگی و اتحاد است. از بزرگی و عظمت خدا است که دو نفر حتی دوقلو را مثل هم نیافریده ولی تفاوت‌ها اگر درست استفاده شود وسیله‌ای برای پیشرفت است. حتی اگر قومی بدترین گناه را انجام دهند اما با هم باشند، خدا فرصت بیشتری برای توبه به آنها می‌دهد.

وی افزود: طبیعی است که در کشور بزرگی مثل ایران قومیت‌های مختلفی زندگی می‌کنند ولی می‌شود همفکری کرد و در راهی قدم برداشت که باعث پیشرفت کشور است. توحید مذهب همه ما است و همه ما ایرانی هستیم. این یکپارچگی را حفظ کنیم تا بتوانیم باعث پیشرفت کشور عزیزمان ایران باشیم.

محکومیت توهین به قرآن مجید توسط نماینده کلیمیان

اوایل تیرماه، همایون سامه‌یح نجف آبادی، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با ایکنا، درباره دلایل غیر قابل توجیه بودن نسبت میان آزادی بیان با قرآن‌سوزی و توهین به مقدسات ادیان الهی از سوی مقامات غربی گفت: اتفاق قرآن‌سوزی در سوئد از هر منظر، اقدامی کاملاً زشت و غیر قابل قبول است. از نظر خود متفکران و اندیشمندان غربی دموکراسی و آزادی بیان احترام به همه تفکرات و عقاید تا جایی است که به کسی آسیب وارد نکند و هر تفکری که ارزش‌های دیگران را مورد هجمه قرار ندهد، مورد احترام است.

وی افزود: این ادعایی است که مقامات و دولت‌‌های غربی مدعی دموکراسی مطرح می‌کنند اما در واقعیت می‌بینیم به گونه‌ای دیگر عمل می‌کنند و از یک استاندارد دوگانه در این زمینه پیروی می‌کنند. در بسیاری از کشورهای اروپایی می‌بینیم که به راحتی به اعتقادات و مقدسات پیروان ادیان الهی در پوشش دموکراسی و آزادی بیان توهین می‌شود و این نشان می‌دهد دموکراسی، آزادی بیان و حقوق بشر در این کشورها فقط یک ادعا و شعار توخالی است.

سامه‌یح اظهار کرد: اتفاقاً توهین به عقاید دیگران نقض حدود و ثغور آزادی بیان طبق همان ادعای غربی‌هاست زیرا توهین به مقدسات و باورهای یک جمعیت زیاد در واقع نوعی تجاوز و آسیب معنوی و آگاهانه به سایر انسان‌ها و اعتقادات آنهاست. جامعه کلیمیان هم همانطور که خودش نمی‌خواهد کسی به عقاید این جامعه بی‌احترامی کند، این را وظیفه خود می‌داند که به سایر ادیان الهی احترام بگذارد.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی درباره نقش اتحاد و همگرایی میان رهبران ادیان الهی برای مقابله با توهین به مقدسات دینی گفت: هیچ یک از ادیان الهی اهانت به مقدسات ادیان را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نمی‌پسندد و از نظر هر یک از پیروان ادیان الهی این اقدامات موهن کاملا محکوم است و لذا اتحاد میان پیروان ادیان الهی یک امر ضروری و لازم اما شکل‌گیری آن بسیار سخت و پیچیده است.

وی یادآور شد: در حالی که در ایران شاهد همگرایی و وحدت خوبی میان پیروان ادیان الهی هستیم، اما این مسئله در سطح جهانی چندان قوی و مستحکم نیست و تلاش‌های زیادی برای فاصله‌اندازی و اختلاف میان پیروان ادیان الهی می‌شود تا نگذارند این اتحاد به نتیجه رسیده و به منزله مانعی قوی در مقابل هتک حرمت به مقدسات دینی عمل کند.

سامه‌یح تصریح کرد: از طرفی بخش عظیمی از جمعیت جهان را مسلمانان تشکیل می‌دهند و این امر ایجاب می‌کند کشورهای اسلامی در وهله اول این همگرایی و وحدت را در بین خود برای مقابله با قرآن‌سوزی و هر نوع توهینی به مقدسات اسلامی ایجاد کنند تا دیگران جرئت نداشته باشند که این اقدامات را انجام داده و تکرار کنند.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی درباره ظرفیت دیپلماسی پارلمانی در مواجهه مؤثر با هتک حرمت مقدسات دینی گفت: توجه به ظرفیت‌های دیپلماسی پارلمانی و موضع‌گیری به‌موقع و صدور بیانیه از سوی پارلمان‌ها امری لازم است اما کافی نیست و نباید به صرف صدور بیانیه و اعلام محکومیت بسنده کرد.

وی در پایان اظهار کرد: در واقع مهم این است دولتی که اجازه توهین به مقدسات دینی را در کشور خود می‌دهد باید به نحوی متوجه شود اگر این اقدام را در کشور خود انجام داد، با عواقب و تبعات سنگینی از قبیل قطع روابط سیاسی، تحریم کالاهای اقتصادی و ... می‌شود و به عبارتی باید متحمل هزینه و ضرر در سطح جهانی خواهد شد و این امر مستلزم اقدامات و مواضع هماهنگ مؤثر هم پارلمان‌ها، هم دولت‌ها و هم تشکل‌های مردمی است.

***

بیانیه دکتر سامه‌یح در محکومیت توهین به مقدسات:

بیانیه نمایندگان اقلیت‌های دینی در محکومیت توهین به مقدسات:

حضور جامعه کلیمیان اصفهان در مراسم محکومیت توهین به مقدسات

روز ۱۴تیر ماه ۱۴۰۲ کلیمیان اصفهان همگام با سایر شهروندان در تظاهراتی، هر نوع توهین به مقدسات ادیان را محکوم نمودند.

همایش گفتمان بین ادیان توحیدی در کلیسای سرکیس مقدس

همایش گفتمان بین ادیان توحیدی ۲۸ تیر ۱۴۰۲ با حضور صاحبنظران سایر ادیان دینی و «محمد مهدی اسماعیلی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در کلیسای سرکیس مقدس برگزار شد.

محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این همایش ضمن تاکید بر کانون خانواده ایرانی، بیان کرد: ایران کشوری است با تمدن چند هزار ساله که طی این سال‌ها تمام اقوام و ادیان با همگرایی در کنار یکدیگر در این کشور زیسته‌اند. به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، این همزیستی مسالمت‌آمیز فرهنگ غنی این سرزمین را پایه‌گذاری کرده است و حضور اسلام تمدن‌ساز عرصه‌ای جدید برای توسعه در این کشور فراهم کرده که این تحول و رشد بر کیفیت جامعه بشری تاثیر گذاشته است.

وی به برگزاری همایش گفت‌وگوی ادیان الهی در کلیسای سرکیس مقدس اشاره و تصریح کرد: حضور در کلیسای سرکیس مقدس که از جمله عبادتگاه‌های قدیمی مسیحیان (ارمنی) محسوب می‌شود و گفت‌وگوی موجود بیانگر پویایی و عقلایی بودن همایش‌هایی این چنین بین ادیان است.

اسماعیلی، عنوان کرد: وفاق ادیان الهی و حضور نماینده اقلیت‌های دینی در مجلس به منظور ایجاد منافع ملی در جهت حل مسائل و مشکلات اقلیت‌ها، نشان از وحدت و یکپارچگی جامعه ایرانی دارد.

وی با تاکید بر اصول مشترک بین ادیان الهی، بیان کرد: ایمان به خدا محور اصلی اشتراکات بین همه ادیان است. جامعه‌ای که ایمان نداشته باشد، دچار مشکل و تنهایی می‌شود. ایمان برای ما فضایی متفاوت و قدرتی در جهت توسعه و بهبود فضای زندگی برای جامعه بشری به دنبال می‌آورد.

اسماعیلی اشاره‌ای به سخنان خاخام اعظم کلیمیان ایران، یونس حمامی لاله‌زار، کرد و افزود: همانگونه که خاخام کلیمیان اشاره کرد، حضرت موسی با اتکا به ایمان، اقدام به هدایت و خارج کردن قوم یهود از مصر کرد. در قرآن کریم روایت خروج یهودیان از مصر به زیبایی توصیف شده است. هنگامی که یهودیان در مسیر فرار از مصر قرار گرفتند، لشکریان فرعون را پشت سر خود دیدند و در مقابل رود جاری نیل را نظاره می‌کردند، به همین دلیل دچار نگرانی شدند. در اینجا بود که حضرت موسی فرمودند خدا با من است و او مرا هدایت می‌کند. بدین ترتیب نیل گشوده شد و قوم حضرت موسی از نیل عبور کردند و فرعون توسط آب‌های نیل بلعیده شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به امداد الهی و نقش دعا در تمام ادیان الهی اشاره و تاکید کرد: دعا در تمام ادیان الهی مورد تاکید قرار گرفته است. با دعا می‌توان برخی از قضا‌های الهی را پشت سر گذاشت. خداوند از بندگان خواسته تا دعا کنند و با تضرع و خشوع از پروردگار خود درخواست امداد کنند و نتیجه این مهم یعنی ایمان که نتیجه آن برای فرد آرامش و تسری آن به تک تک افراد جامعه یعنی سلامت روحی؛ نکته‌ای که جامعه امروز به سختی به دنبال کسب آن است.

اسماعیلی همگرایی بین همه ادیان الهی را نکته‌ای ارزشمند دانست و تصریح کرد: احترام به همه ادیان الهی نکته‌ای مهم برای همه محسوب می‌شود و توهین به مقدسات هر یک از این ادیان الهی به بهانه آزادی بیان قابل پذیرش نیست. همه ما یک خانواده بزرگ در قالب ادیان مختلف الهی هستیم و با هم و در کنار هم هرگونه توهین به اعتقادات ادیان الهی را محکوم می‌کنیم.

در این مراسم، حاخام حمامی لاله‌زار، رهبر کلیمیان ایران نیز در سخنانی، هر گونه توهین و بی‌حرمتی به کتب آسمانی و مقدسات ادیان را خلاف آموزه‌های یهود دانست و آن را محکوم کرد.

نظرات نماینده کلیمیان درباره بنیاد شهید و شهدای کلیمی

همایون سامه‌یح نجف‌آبادی، نماینده کلیمیان و عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار سیاسی حیات (۲مرداد ۱۴۰۲)؛ گفت: جامعه اقلیت‌های مذهبی حضور فعال در زمان جنگ تحمیلی و حتی در دوران انقلاب اسلامی داشتند. جامعه ایرانیان کلیمی افتخار این را داشته که در زمان انقلاب و ۸ سال دفاع مقدس، شهدایی را تقدیم این نظام کرده است.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: جوانان کلیمی به صورت فعال در جبهه ها حاضر می‌شدند و همانند برادران و خواهران مسلمان و مسیحی و زرتشتی خودشان برای دفاع از کیان این کشور جنگیدند، شهید شدند و تعداد بسیاری نیز ایثارگر، جانباز و آزاده تقدیم کردند، با توجه به ریشه محکم کلیمیان در خاک ایران باید عرض کنم که به ایران عزیزمان و سایر هموطنانمان عشق داریم.

وی ادامه داد: بنیاد شهید تا جایی که ممکن بود به خانواده های شهدای کلیمی خدمت رسانی کرده ولی انتظار ما این است که رسیدگی‌ها افزایش یابد.

سامه‌یح خاطرنشان کرد: بنیاد شهید سالیانه با برگزاری جشن لاله‌ها بر سر مزار شهدای جامعه اقلیت‌های مذهبی گوشه‌ای از وظایف خود را انجام می‌دهد. همچنین برگزاری یادمان شهدا در گورستان‌های تهران که برای اقلیت‌های مذهبی ساخته شده است از دیگر اقدامات مثبت بنیاد شهید است که البته به قبور شهدا و مسئله زیباسازی آنها در تهران نیز پرداخته شده است.

نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی در ادامه عنوان کرد: اخیرا طی نامه‌ای که به ریاست محترم بنیاد شهید مبنی بر رسیدگی به قبور شهدای جامعه کلیمی کرمانشاه و شیراز نوشته و ارسال کردیم، ایشان با این موضوع موافقت کردند.

سامه‌یح نجف آبادی در پایان گفت: در مجموع اقدامات بنیاد شهید در برابر شهدای اقلیت‌های مذهبی مثبت بوده ولی انتظار بیشتر شدن این خدمت رسانی را داریم.

اهدای خون توسط نمایندگان جامعه ادیان توحیدی در مجلس شورای اسلامی

روز نهم مهرماه به مناسبت سالروز تولد زنده یاد مینا ایزدیار، پزشک فرهیخته زرتشتی و بنیانگذار انجمن جامعه تالاسمی ایران، به عنوان روز اهدای خون پیروان ادیان توحیدی نامگذاری شده است تا شاهد همراهی هموطنان مسیحی، کلیمی و زرتشتی با فرهنگ اهدای خون در این روز و به یاد تمام خدمات انسان دوستانه این چهره ماندگار به بیماران نیازمند به خون باشیم.

همایون سامه‌یح نجف‌آبادی نماینده کلیمیان و عضو کمیسیون بهداشت در دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی با تقدیر از نقش یک بانوی ایرانی و از جامعه ادیان توحیدی به عنوان موسس انجمن تالاسمی ایران، خاطرنشان کرد: خانم ایزدیار افتخاری برای ایرانیان و جامعه ادیان توحیدی است و این را هم باید گفت که الگوی ما برای اهدای خون، همان مسیری است که در دوران جنگ تحمیلی و با اهدای خون برای نجات کشورمان صورت گرفت.

جشن تقدیر از افتخار آفرینان اصفهان

کانون جوانان یهود اصفهان ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ ️«جشن ستارگان» را جهت تقدیر از پذیرفته شدگان دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی در سال‌های 13۹۸ تا ۱۴۰۱ همراه با برنامه های متنوع برگزار نمود.

جشن دانشجویی در شیراز

سازمان دانشجویان یهود شیراز در خردادماه 1402،  میزبان ۲۹امین جشن تقدیر از پذیرفته‌شدگان مراکز عالی کشور و دارندگان مقالات در شیراز بود. مدیریت این برنامه را الیشا پاکروزاده، عضو اجراییه سازمان دانشجویان یهود شیراز، برعهده داشت.

این برنامه با دکلمه‌ی ادلیا مهپویان آغاز گشت و سپس با دانشجوها مصاحبه کوتاهی انجام شد تا خودشان را معرفی کنند و به سوالات مجریان (سحر طلعتی و بهراد روشن‌راد) پاسخ دهند.

در طول برنامه  مهندس امیر سالاری، رئیس هیئت مدیره انجمن خیریه کلیمیان شیراز و هم‌چنین دکتر شیوا رحیمان به ایراد سخنرانی پرداختند. در بین بخش‌های مختلف برنامه نیز شهرزاد قیام و  ارسلان گلشن‌مهر چندتک‌نوازی‌ اجرا کردند. همچنین با تلاش دکتر هومان بهبودی‌خواه و فرشاد لاله و هنرنمایی کیارش بنت‌بعقوب، ایلان لوی‌حیم، الخنان لوی‌حیم و سارا شالیه، تئاتری در ارتباط با مشکلات و دغدغه‌های اخیر جامعه برگزار شد.

در ادامه، مراسم تقدیر از هیئت اجراییه سابق سازمان دانشجویان با سخنرانی مهندس رهام فرزادنیا به نیابت از اجراییه فعلی سازمان آغاز شد و با اهدای لوح تقدیر به آنان ادامه یافت. در نهایت این برنامه با اهدای لوح تقدیر و جوایز به دانشجویان و اهدای جوایز چهارمین دوره ادکا و همچنین جوایز لیگ شطرنج و مسابقه‌ی تک‌نوازی به برندگان، پایان یافت.

با تقدیر و تشکر از سامان آرسته (مسئول امور جوانان در هیئت مدیره انجمن خیریه کلیمیان شیراز)، دکتر رابرت فرنام، گروه هصلاخا، شورای کنیسای دلرحیم ، ساحل امینی ، الینا نورپرور ، آنائل قیام، رونیئل کهن‌چی، عرفان جهانفرد، پدرام نورپرور، کیوان دواتگرزاده، دانیال دواتگرزاده ، آروشا شمتوب، لیون پاک‌نیا، صدابرداری، شالم گمزه و نتن‌ال شمتوب.

همایش جوانان ایرانیان کلیمی

همایش جوانان ایرانیان کلیمی ٢٨ شهریور ١۴٠٢، با هدف آشنایی جوانان کلیمی شهرهای مختلف ایران با یکدیگر، آشنایی با نحوه فعالیت اجتماعی در تهران و همچنین آموزش فعالان اجتماعی جوان تهران برای بدست گرفتن سکان هدایت و حمایت از جامعه در آینده، با گردهمایی جوانان و فعالان اجتماعی شهر های تهران، شیراز، اصفهان، کرمانشاه، رفسنجان، یزد، کرمان، بروجرد و رشت در محل خانه جوانان یهود تهران با مراسم معارفه آغاز شد.

در طی معارفه، اعضای همایش ضمن تشکر از انجمن کلیمیان تهران و دست‌اندرکاران برنامه، به معرفی خود و سابقه فعالیت اجتماعی‌شان پرداختند. پس از استراحتی کوتاه در هتل بین‌المللی لاله، اعضای همایش از موزه ملی کلیمیان ایران (کنیسای حییم) و پس از آن از کتابخانه انجمن کلیمیان تهران بازدید به عمل آوردند.

سپس جهت حضور در مراسم افتتاحیه، به تالار کوروش رفته و مراسم افتتاحیه با حضور اعضای همایش، رهبر دینی کلیمیان ایران، نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی، تنی چند از اعضای هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران، هیئت مدیره و بازرس سازمان دانشجویان یهود ایران و همچنین همراهان و برگزارکنندگان همایش برگزار شد.

روز دوم، ، کلاس‌ها و کارگاه‌های مذهبی، روانشناسی و مدیریتی با تدریس دکتر خواجوی، بیژن خاکشور، لیورا سعید، مهندس امیر مره صدق، حاخام آرش تهرانی و مهندس آرش آبائی برگزار گردید.

پس از اتمام کلاس‌ها، جشن شاد ویژه همایش جوانان ایرانیان کلیمی در محل تالار ابریشمی برگزار شد.

روز سوم، پس از بازدید اعضای همایش از کنیسای یوسف‌آباد و به جا آوردن مراسم (نماز) شحریت، زمان بازدید از سرای سالمندان یهود فرا رسید. طی این بازدید علاوه بر تفریح در باغ سرا، برخی از اعضا، از تنی چند از سالمندان بزرگوار عیادت و از سالن مصاپزی نیز بازدید نمودند.

در نهایت مراسم کوچکی جهت اختتامیه در سالن سرای سالمندان یهود برپا و از برگزارکنندگان همایش نیز تقدیر به عمل آمد.

همچنین مهمانان همایش نیز هدایایی به رسم یادبود به کمیته جوانان انجمن کلیمیان تهران اهدا نمودند و این همایش در ٣٠ شهریور ماه پایان یافت.

* تقدیر و تشکر از از همراهان و برگزارکنندگان این همایش: مهندس هرتصل گلشیرازیان (مسئول کمیته جوانان انجمن کلیمیان تهران)، سامان سامه‌یح (مسئول برگزاری همایش)، اعضای کمیته جوانان انجمن کلیمیان تهران (الناز حریریان، نیوشا ماه‌گرفته، دانیلا یوم‌توبیان، پرهام ذکریاپور و سارا لاله‌پور)، اعضای هیئت مدیره سازمان دانشجویان یهود ایران (صبا حق‌نظری، درین پاکدامن، نیکان خالدار، نتن‌ال جبرئیل، پویا کهن صدق، سوگل دانیال‌مفرد و پویا سرور)، سالار فیروزطالع (بازرس هیئت مدیره سازمان دانشجویان یهود ایران)، ایمان شمائلی،  فرزاد طوبیان (ریاست سرای سالمندان یهود) و مهران ساسانی، بیژن خاکشور (عضو انجمن کلیمیان اصفهان)، امیر مره‌صدق و یوسف بصلی (فعالان اجتماعی شهر شیراز)، مهندس آرش آبائی، لیورا سعید، دکتر خواجوی، حاخام تهرانی، آلبرت صدق (مسئول موزه ملی کلیمیان ایران)، داوید یوم‌توبیان (از مسئولین کنیسا یوسف آباد) و همچنین فعالان اجتماعی کلیمیان  تهران از جمله النورا محلی، یوسف ستاره‌شناس، طناز حریریان، سهیل گلشیرازیان، فرید حزقیا، رفائل سنبلیان، پوریا کیپور، سپهر گلشیرازیان، مهیار نظیری، مازیار حکاکیان، کامیار نظیری، شایان ملکان و هیات مدیره انجمن کلیمیان تهران (دکتر سامه‌یح، موسی ثانی، مهندس بهداد میکائیل، مهندس امید ماخانی، مهندس امید محبتی مقدم و ایلن میشائلیان).

دیدار خاخام‌های ضد صهیونیسم با رئیس جمهور

خاخام‌های ضد صهیونیسم جنبش «نتوریا کارتا» 29 شهریورماه در هتل محل اقامت رئیس‌جمهور در  نیویورک، مقر سازمان ملل متحد، با آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور دیدار کردند.

رئیسی در این دیدار، در سخنانی، گفت: دیده‌ام جمعی از شما یهودیان ضد صهیونیسم هستند که این خیلی خوب است؛ امروز صبح هم در جلسه با رهبران ادیان گفتم با یهودیت و تورات مشکلی نداریم.

وی افزود: یهودیان در ایران اعمال دینی خود را انجام می‌دهند و آزاد هستند، مشکل ما با صهیونیست‌هاست و معتقدیم همچنان که ظلم‌کردن به مردم در پوشش یهود بسیار بد است، در پوشش مسیحیت هم اگر به مردم ظلم شود، بد است و اگر کسی در پوشش اسلام هم  ظلم کند، بد است.

رئیس‌جمهور افزود: به همین دلیل داعش را مسلمان نمی‌دانیم ولو پرچم «لاالله الا الله» دستشان باشد، جنایاتی که داعش کرد، مورد تأیید هیچ مسلمانی نیست و نمی‌شود گفت آن‌ها مسلمان هستند.

رئیسی خطاب به خاخام‌های ضد صهیونیسم در نیویورک، اظهار کرد: صهیونیست‌ها می‌خواهند چهره یهودیت را خراب کنند، در حالی که معتقدیم یهودیان غیر از صهیونیست‌ها هستند و این کارِ شما که اعلام می‌کنید یهودی، ولی ضدصهیونیست‌ها هستید، کار پسندیده‌ای است.

یکی از خاخام‌های یهودی نیز در این دیدار، گفت: ایران همیشه جامعه یهودیان ایرانی را حتی تا امروز مورد حمایت قرار داده است و در آزادی کامل به سر می‌برند، فقط فرق می‌گذارید بین ملی‌گرایی به نام صهیونیسم، که ارتباطی به مذهب و باور ما ندارد.

***

دیدار جمعی از روحانیون حوزه علمیه تهران با اعضای انجمن کلیمیان

27 شهریورماه، همزمان با آغاز سال نوی یهودیان، جمعی از روحانیون حوزه علمیه تهران به دیدار اعضای انجمن کلیمیان رفتند و این ایام را به یهودیان ایران و جهان تبریک گفتند.

در این دیدار که به ابتکار و همت دفتر سیاسی و اجتماعی مرکز مدیریت حوزه علمیه تهران برگزار شد، حاخام حمامی مرجع دینی کلیمیان ایران و دکتر سامه‌یح نماینده کلیمیان در مجلس و جمعی از اعضای انجمن کلیمیان حضور داشتند و از برگزاری این جلسه ابراز خرسندی کردند.

سامه‌یح در این دیدار با تأکید بر اینکه جامعه یهودی ایران همواره وفاداری خود را به نظام مقدس جمهوری اسلامی نشان داده است گفت: متأسفانه دین یهود توسط رژیم اشغالگر قدس در اسرائیل مذهب رسمی است و همین امر باعث بدبینی به یهودیان شده است در حالی که آن رژیم غاصب بویی از دین نبرده است. وی ابراز امیدواری کرد این جلسات به وفاق ملی کمک کند.

حاخام حمامی هم برگزاری این جلسه را مبارک خواند و اینکه عالمان دینی اسلام و یهود با هم گفتگو می‌کنند و با محبت و دوستی کنار هم می‌نشینند را رهاورد مهم دینداری و مکتب انبیا دانست.

در این دیدار همچنین آرش آبایی خاطر نشان کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، گفتگوی ادیان پیشرفت‌ها و ثمرات بسیار خوبی داشته است.

رئیس دفتر سیاسی اجتماعی حوزه علمیه تهران هم با بیان تبریک آغاز سال به هموطنان یهودی اظهار داشت: در سده‌های اخیر جریانات استکباری با کنار گذاشتن دین از امور اجتماعی بزرگترین ظلم را به بشریت کردند و عالمان ادیان توحیدی باید با بیان اخلاق و معنویت این خسارت را به نفع مردم جبران کنند.

در پایان این دیدار متن پیام حوزه علمیه تهران در تبریک سال نو عبری قرائت شد.

دیدار دکتر همایون سامه یح با پذیرفته‌شدگان کنکور دبیرستان موسی‌ بن‌عمران

روز جمعه مورخ ۲۸ مهر ۱۴۰۲ نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی و رییس انجمن کلیمیان تهران، طی جلسه ای با مدیریت و افتخار آفرینان دبیرستان موسی بن‌عمران، مراتب تشکر خود را از مسئولان این دبیرستان، روزبه مختاری، روبرت خالدار، محمد غفوری و محمد ستوده و همینطور دبیران این مدرسه، اعلام داشت و با جمعی از پذیرفته‌شدگان کنکور امسال گپ و گفت صمیمانه‌ای داشت.

لازم به ذکر است در امتحانات نهایی و کنکور، دانش آموزان سال دوازدهم این دبیرستان خوش درخشیدند و معدل کتبی تعداد زیادی از این عزیزان بین ۱۸.۵ تا ۱۹.۸ بوده و قبولی آنها در کنکور، در رشته‌های بسیار خوب مهندسی و پزشکی بوده است.

در این روز دکتر سامه‌یح با جمعی از دانش آموزان کلاس‌های فوق‌العاده تعلیمات دینی روزهای جمعه نیز دیدار داشت.

دیدار رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران از سرای سالمندان یهودی

به دعوت نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی، ٨ آبان ۱۴۰۲، حجت الاسلام دکتر سید محمد آقا‌میری، عضو شورای شهر تهران و ریاست کمیته عمران شهر تهران از سرای سالمندان جامعه کلیمی بازدید نمود.

در این بازدید که تنی چند از اعضای هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران و مدیریت سرای سالمندان یهود حضور داشتند، در ابتدا در آسایشگاه سالمندان با اهدا گل به سالمندان و کارمندان آن سرا حضور یافته و از نحوه خدمت رسانی به سالمندان سوالاتی را مطرح نمود. سپس جلسه ای با مدیر مجموعه، فرزاد طوبیان و اعضا هیئت مدیره انجمن کلیمیان تهران برگزار نمود.

در این نشست ابتدا دکتر سامه‌یح در مورد خدمات موجود در این خیریه و نحوه کمک‌های مالی انجمن کلیمیان و دیگر خیرین جامعه جهت ادامه کار این مجموعه توضیحاتی را ارائه نمود. سپس دکتر آقامیری عنوان نمود که اسلام برای تمام ادیان الهی احترام خاصی قائل است و اگر مشکلی در مورد جوامع اقلیت‌های دینی وجود داشته باشد، وظیفه داریم که آن‌را حل نماییم.

حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمد آقامیری در حاشیه بازدید از سرای سالمندان یهودی وابسته به انجمن کلیمیان تهران، گفت: در کشور عزیزمان رعایت حقوق اقلیت‌های مذهبی و قومی‌‌ بر پایه همزیستی مسالمت آمیز به عنوان شهروند ایرانی مانند سایر افراد جامعه در تمام عرصه‌ ها مورد توجه قرار گرفته که منجر به حضور فعال و گسترده این افراد درجامعه شده است.

وی در نشست با نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی و اعضای انجمن کلیمیان تأکید کرد: نسبت صهیونیست با یهود مانند نسبت داعش با اسلام است که صهیونیست و داعش هر دو از مکاتب انحرافی هستند.

او ضمن تأکید بر ضرورت تکریم سالمندان گفت: احترام به سالمندان از مهمترین ارزش های مکتب اسلام و نیز از ارزش های اساسی فرهنگی ماست و همه ما موظفیم با احترام در خانواده به عنوان بزرگ خانواده و در بیرون از خانواده به عنوان یک وظیفۀ اجتماعی، با آنان رفتار کنیم.

وی افزود: تواضع در برابر والدین و احترام و اطاعت از آنان، کمترین حقی است که والدین بر گردن فرزندان خود دارند. سالمندان محور وحدت در خانواده و جامعه هستند و اسلام به عنوان آخرین و کامل ترین دین آسمانی در مورد احترام به بزرگسالان نیز کامل ترین دستورات و رهنمودها را ارائه داده است.

آقامیری تأکید کرد: سالمندان ذخیره‌های فرهنگی هر جامعه می‌باشند که در روزگار جوانی خدمات قابل توجهی به جامعه داشتند و همه باید در تکریم و پاسداشت این عزیزان کوشش کنیم .

آقامیری در این بازدید که به همراه همایون سامه یح نجف آبادی نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی صورت گرفت؛ ضمن بررسی روند خدمات‌رسانی در این مرکز نگهداری سالمندان بر پیگیری حل برخی از مشکلات آن تأکید کرد.

او ضمن قدردانی از پرسنل فعال در حوزه سالمندان افزود: همگرایی بیش از پیش در جهت حساس کردن کلیه افراد جامعه و افزایش آگاهی‌های عمومی نسبت به بحث سالمندان و پیش‌بینی نیازهای اساسی آنها، موجب رشد کیفیت زندگی سالمندان خواهد شد.

همچنین در این بازدید، دکتر همایون سامه‌یح نجف آبادی، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی، با بیان اینكه رژیم صهیونیستی با سوء استفاده از دین موسی كلیم الله می‌خواهد برای خودش در دنیا جایگاهی برای خود به دست بیاورد؛ گفت: به نظر ما این رژیم جنایتکار یك حزب سیاسی است و هیچ ارتباطی با یهودیت ندارد.

وی اظهارداشت: همه انسان های آزاده از جمله كلیمیان ایران همیشه حمایت خودشان از ملت فلسطین ابراز كرده‌اند و امیدواریم كه تمام دنیا به ویژه سرزمین فلسطین همواره در صلح و آرامش به سر برد.

دیدار دکتر سامه‌یح با دکتر کیومرث هاشمی، وزیر ورزش و جوانان

22 آذر ۱۴۰۲، طی دیدار نماینده ایرانیان کلیمی در مجلس شورای اسلامی با وزیر ورزش، در مورد پیگیری برخی ناهماهنگی‌های ایجاد شده در مورد ساخت پروژه مجموعه ورزشی در شهر شیراز بحث و بررسی انجام شد.

در این دیدار، دکتر سامه‌یح ضمن اعلام نارضایتی در مورد کم‌کاری‌های انجام شده توسط شکوهی، مدیر کل وقت ورزش و جوانان استان فارس و عدم پیگیری‌های لازم و جدی از طرف آن مدیریت در مورد ساخت پروژه، مطالب مبسوطی را عنوان نمود و از وزیر محترم بابت تغییر مدیریت ورزش و جوانان استان فارس و انتصاب دکتر خداجو در این مسند تقدیر و تشکر نمود.

در پی این دیدار، دکتر هاشمی نیز دستورات لازم را بصورت جدی در مورد پیگیری موضوع، صادر نمود.

Contents

فهرست.. Error! Bookmark not defined.

گفتگوی تمدنها و گفتگوی بیندینی، ضروریتر از همیشه. 2

سال جدید، انجمن جدید 3

محکومیت حملات اسرائیل به غزه 4

مراسم تجلیل از همراهان و حامیان جامعه کلیمیان ایران. 20

غرفهی انجمن کلیمیان تهران در سی و چهارمین نمایشگاه کتاب.. 25

همایشهای ادیان. 27

گزارش سلسله نشستهای گفتگوی ادیان. 28

کنیسای ابریشمی و مجتمع آموزشی موسی بن عمران (بخش پایانی) 34

تحلیل تعداد کنیساهای شهر یزد در دورۀ معاصر. 36

محله جویباره اصفهان و کنیسای ملایعقوب.. 40

تور گردشگری محلهی جویباره و بازدید از برخی کنیسهها 42

واقعهی اخراج یهودیان از اسپانیا 43

عادت.. 44

ایرانیان یهودی در نوشته های یاکوب ادوارد پولاک... 45

خاندان گوگنهایم 48

اِتروُگ (ترنج): نمادی از قلب.. 52

موزهی آموزشی کودکان یهودی.. 55

نقشهای معنوی.. 58

آمادهی سازگاری با تغییرات اجتماعی شویم 59

خودآگاهی؛ شرط لازم مراجعه به روانشناس... 60

گردنهی خطرناک زندگی.. 62

طرح و بررسی یک نیاز حقوقی.. 64

قرار نیست همه دوستت داشته باشند 66

صدای آرزوهایم: گریزی به دنیای گویندگی.. 67

فریبا صدیقیم: داستان‌نویس کلیمی.. 69

گفت‌وگو با فریبا صدیقیم: دیگر نمی‌توانیم آن آدم سابق باشیم 69

مهربانیهای «حلقهی مهربانی». 72

الفش پیام آور امید بود 74

جادهی امید 75

افسانه‌های شرقی 76

خدایا از نکویان عالمی ساز. 79

صدای عشق.. 79

خیلی مردی! 80

مناسبتهای تقویمی سال 5784 عبری.. 81

فعالیتهای فرهنگی کتابخانه انجمن کلیمیان. 81

اخبار. 83