انجمن کلیمیان تهران انجمن کلیمیان تهران
   

یهودیان نیوزیلند 

   

اندازه نوشتار:

 



سیما اخلاقی (رفوآ)
مترجم زبان انگلیسی

زمستان 1400

 


نیوزیلند یا زلاند نو در جنوب غربی اقیانوس آرام قرار گرفته و از دو جزیره بزرگ و تعدادی جزیره کوچک تشکیل شده است. این کشور حدود پنج میلیون نفر جمعیت دارد و نزدیکترین همسایه آن استرالیا است که در فاصله 2000 کیلومتری آن واقع شده است. پایتخت این کشور شهر ولینگتون[1] است.
نیوزیلند آخرین سرزمینی بوده که بشر به آن پای گذاشته است. این کشور در حال حاضر در زمره کشورهای توسعه یافته و مرفه جهان قرار دارد و در سال 2013 موفق به دریافت رتبه هفتم شاخص توسعه انسانی در جهان شد. این کشور در سال 1840 طی پیمانی تحت قیمومیت انگلستان و پادشاهی ملکه الیزابت درآمد. در این کشور نخست وزیر مقام رسمی کشور است و مقام پادشاهی مقامی تشریفاتی محسوب می­شود. زبان رسمی آن انگلیسی و "مائوری" (زبان ساکنان اولیه نیوزیلند) است.
 

 


تاریخ زندگی یهودیان  نیوزیلند
"مائوری"ها اولین انسان­هایی بودند که از جزایر "پولی نزی" اقیانوسیه پای به این سرزمین آتشفشان­های فعال گذاشتند. آنها نام این سرزمین را Tamaki Makau Rau به معنای "تنگه هزار عاشق" گذاشتند چون به این سرزمین علاقه بسیاری داشتند و برای به دست آوردن آن با افراد قوم خود جنگ­های بسیاری کرده بودند. از دیگر ساکنان اولیه این کشور یهودیان مهاجر بودند. اولین یهودی که در سال 1830 وارد این کشور شد فردی بود به نام "ژوزف بارو مونتیفور"[2] که در واقع پایه گذار تاریخ یهودیان در این کشور محسوب می­شود. او همانند سایر بازرگانان تجارت روغن نهنگ و کتان داشت و مدت 18 ماه در آنجا ماند و سپس به انگلستان بازگشت.
"ساموئل پولاک"[3]  یهودی ثروتمند دیگری بود که به این سرزمین مهاجرت کرد و بین سال­های 1831 تا 1837 در آنجا اقامت داشت. وی پس از بازگشت به انگلستان دو کتاب درباره جاذبه­های نیوزیلند نوشت و با حضور در مجلس عوام انگلستان مدعی شد که سکونت بی­برنامه مهاجران اروپایی موجب از بین رفتن فرهنگ "مائوری" خواهد شد و لذا خواستار این شد که دولت انگلستان این کشور را تحت قیمومیت خود قرار دهد. این خواسته پذیرفته شد و در سال 1840 این سرزمین طی معاهده­ای در زمره کشورهایی قرار گرفت که ملکه انگلستان بر آنان حکومت می­کرد.
در زمان عقد معاهده، تعداد یهودیانی که در این کشور سکونت داشتند به کمتر از سی نفر می­رسید. اغلب اینان یهودیان فقیری بودند که از انگلستان مهاجرت کرده بودند. امکانات مالی مهاجرت آنان را یهودیان ثروتمند انگلیس از جمله خانواده "گلد اسمید"[4] فراهم کرده بودند. آنان برای این کار چند هدف را دنبال می­کردند، اول اینکه فکر می­کردند این سرزمین برای این افراد که تحت ظلم و ستم حکومت­های اروپایی قرار گرفته بودند می­توانست بهشتی موعود باشد که در عین حال بتوانند یک جامعه یهودی را در آنجا تشکیل بدهند و هدف دوم آنان سرمایه­گذاری بود که با تجارت کتان و خرید زمین­های زیاد به انجام رسید.
در همان سالی که نیوزیلند تحت قیمومیت انگلیس قرار گرفت، یهودیان اولین مجمع یهودیان شهر "اوکلند[5]" را تشکیل دادند و زمینی را برای گورستان مخصوص به خود خریداری کردند.
سرمایه­داران یهودی انگلستان تلاش کردند با ترغیب همکیشان خود برای مهاجرت به نیوزیلند جامعه­ای یهودی را به­خصوص در شهر ولینگتون پایه­گذاری کنند و به همین منظور یکی از افراد سرشناس یهودی به نام "آبراهام هورت"[6] را که از بستگان مالکان بانک "ماگوتا و گلد اسمید" انگلستان بود به همراه دو برادر نجار به نام­های "بنجامین و سلیمان لوی" به آنجا فرستادند تا ضمن سرمایه­گذاری در این کشور به اوضاع مذهبی یهودیان هم سرو سامانی بدهند. دو برادر "لوی" در سال 1840 اولین کنیسا را در شهر "ولینگتون" ساختند و "سلیمان لوی" سال­ها مسئولیت تدریس عبری به کودکان یهودی را بر عهده داشت. با این وجود خود وی با یک دختر مسیحی ازدواج کرد و تنها فرزند هشتم آنان  آئین یهودیت را پذیرفت. در سال 1841 خانواده "گلد اسمید" به همراه برادران لوی اولین بیمارستان یهودی را در همین شهر ساختند و به منظور حفظ شریعت یهودیت از انگلستان چندین خاخام برای انجام مراسم مذهبی و بریت میلا (ختنه) و قصاب برای انجام ذبح کاشر را به آنجا دعوت کردند.  در سال 1843 اولین مراسم شرعی در کنیسای تازه ساخته شده به اجرا درآمد.
پیدا شدن معادن طلا از اواسط سال­های 1800 میلادی جمعیت مهاجران ساکن نیوزیلند را به سوی شهرهایی در جنوب نیوزیلند هدایت کرد و در بین آنان یهودیان آلمانی و لهستانی بسیاری بودند که در آنجا موقعیت­های شغلی خوبی پیدا کردند و همانجا بود که چندین کنیسا و آرامگاه برای یهودیان ساخته شد.
در اواخر قرن نوزدهم به دلیل وضع قوانین و محدودیت­هایی علیه مهاجرت، راه بر مهاجران غیر انگلیسی از جمله مهاجران آسیایی و سایر فرهنگ­ها بسته شد و مهاجران اندکی اجازه اقامت در این کشور را گرفتند.
 
قرن بیستم
با قدرت گرفتن حزب نازی آلمان، یک گروه بزرگ 1000 نفری از یهودیان آلمانی به این سرزمین مهاجرت کردند اما در نتیجه محدودیت­هایی که برای پذیرش مهاجران وضع شده بود تنها تعداد کمی از آنان خصوصا در دوران قبل و بعد از هولوکاست توانستند اجازه اقامت در این سرزمین را بگیرند. مردم نیوزیلند با این تصور که ملیت این افراد آلمانی است آنها را متحدان دشمن خود یعنی آلمان می­دانستند و ادعا می­کردند که این یهودیان پس از خاتمه جنگ پای به این سرزمین گذاشته­اند و موقعیت­های شغلی نیوزیلندی­ها را خواهند گرفت. بنابراین حتی گروه کهنه سربازان نیوزیلندی در آن زمان مدعی بودند که این یهودیان نه تنها باید به سرزمین خود برگردانده شوند، بلکه باید اموال و ثروتی را که آنان در طول اقامت خود در این سرزمین به دست آورده­اند به خانواده­های سربازان ببخشند. زیرا زمانی که سربازان جان خود در میدان جنگ به خطر انداخته بودند این یهودیان در کمال امنیت در نیوزیلند زندگی می­کردند. البته با گذشت زمان این طرز تلقی تغییر کرد و اکنون مهاجران یهودی بسیاری به این سرزمین مهاجرت می­کنند.
موج دوم مهاجرت یهودیان به این کشور در دهه 1950  با مهاجران یهودی مجارستانی و در دهه­های 1980 و 1990 با مهاجرت یهودیان اتحاد جماهیر شوروی سابق شکل گرفت.
 


نقش سیاسی یهودیان در حکومت نیوزیلند
جامعه یهودیان نیوزیلند علیرغم تعداد کم جمعیتی در عرصه سیاست نیوزیلند بسیار فعال هستند.
"سر جولیوس ووگل"[7] بین سال­های 1873 تا 1876 و "سر جان کی"[8] برای مدت کوتاهی نخست وزیر نیوزیلند بودند و در حال حاضر سی و هشتمین نخست وزیر نیوزیلند هم تبار یهودی دارد.
پنج یهودی هم بین سال های 1959 تا 1980 در دوره هایی شهردار اوکلند بوده­اند.
 
فعالیت­های اجتماعی و مذهبی یهودیان در نیوزیلند
هر چند جمعیت یهودیان تنها 0.25 درصد جمعیت نیوزیلند را تشکیل می­دهد اما آنان در جامعه نیوزیلند حضور پر قدرتی دارند. آنها یک جامعه متشکل و سازماندهی شده و فعال هستند.
جالب است بدانیم که اولین پزشک زن و اولین وکیل زن در تاریخ این کشور یهودی بودند و سایر یهودیان هم در مشاغلی مانند پزشکی و یا حقوق و هنر به کشور خود خدمت می­کنند.
هر چند جامعه یهودیان نیوزیلند جامعه کوچکی است اما از تمامی امکاناتی که برای حفظ آئین دین خود نیاز دارد برخوردار است. احداث کنیساهای متعدد، دعوت خاخام­ها از کشورهای دیگر و یا تاسیس انجمنی که مراسم خاکسپاری را طبق آئین مذهبی انجام دهد زندگی راحتی را برای آنان فراهم کرده است. در "اوکلند"، کلاس­های تدریس تلمود برای مردان برگزار می­شود و خانم­ها بیت­میدراش (مدرسه دینی) مخصوص به خود را دارند و هر هفته با برگزاری مراسم مختلف افراد یهودی گرد هم می­آیند. همچنین برای افراد سالمند و یا بی­بضاعت یهودی هم سازمان­هایی مشغول به خدمات رسانی هستند.
در این کشور آنان دارای کودکستان، مدارس و حتی کالج مخصوص به خود هستند، روزنامه Hadassah مخصوص به آنهاست که در نیوزیلند خوانندگان بسیاری دارد و آنها حتی تیم­های ورزشی خود را دارند. در شهر "اوکلند" یهودیان دو مرکز فرهنگی دارند که در مرکز شهر واقع شده و شامل دو کنیسا و مرکز یادبود هولوکاست و اغذیه فروشی کاشر است. در جنوب شرقی شهر اوکلند هم کتابخانه زیبایی وجود دارد که به یهودیان اختصاص دارد.
در سال 2010 وزیر کشاورزی نیوزیلند انجام شحیطا (ذبح شرعی یهودی) را مخالف قوانین این کشور دانست و آن را ممنوع کرد. اما با پیگیری­های جامعه یهودیان، آنان سرانجام موفق شدند مجوز شحیطای کاشر بوقلمون را بگیرند اما در مورد شحیطای گاو و یا گوسفند هنوز مجوزی کسب نکرده­اند و به همین دلیل  گوشت کاشر (حلال) را از کشور استرالیا وارد می­کنند.
علیرغم وضعیت بسیار خوب اقتصادی و آزادی­های مذهبی و اجتماعی، بسیاری از جوانان یهودی با هدف یافتن موقعیت­های شغلی و مذهبی بهتر به استرالیا مهاجرت می­کنند و در نتیجه مرکز یهودیان "اوکلند" برای جلوگیری از کاهش جمعیت جامعه خود تلاش می­کند تا یهودیان ساکن جنوب آفریقا را به مهاجرت به این سرزمین ترغیب کند.
در سال­های اخیر هم جمعیت مذهبی "خباد" در برخی شهرهای نیوزیلند شروع به فعالیت کرده است.
 
کنیساها در نیوزیلند
در طی قرن نوزدهم چندین کنیسا در شهر­های بزرگ نیوزیلند از جمله "ولینگتون"[9]، "هوکیتیکا"[10]، "دیوندین"[11]، "کریسچرچ"[12] و "اوکلند"[13] ساخته شده است. اکنون هفت کنیسا در نیوزیلند وجود دارد.
جمعیت یهودیان نیوزیلند
در سال 1848 کل جمعیت نیوزیلند 16000 نفر برآورد شد که 61 نفر آنان یهودی  و در شهرهای "ولینگتون" و "اوکلند" ساکن بودند. سرشماری سال 2013 جمعیت یهودیان نیوزیلند را 6867 نفر و کل جمعیت نیوزیلند را 4.5 میلیون نفر برآورد کرده است. در حالی که در برآوردی که در سال 2009 انجام شده بود تعداد یهودیان 10000 و در برآوردی دیگر تعداد آنان 20000 نفر اعلام شده بود.
به هر حال در سرشماری سال 2019 تعداد یهودیان پایبند به آئین یهودیت 8000 نفر اعلام شده است.
یهودیان عمدتا در شهرهای "اوکلند" و "ولینگتون" زندگی می­کنند و به زبان­های عبری، ییدیش و انگلیسی تکلم می­نمایند.
صرفنظر از برخی از فعالیت­های محدود ضدیهودی، رویکرد دولت نیوزیلند نسبت به مهاجران یهودی بسیار مثبت بوده و آنها در معرض هیچگونه تبعیض اجتماعی و یا سیاسی قرار نگرفته­اند و آزادانه مناسک مذهبی خود را به جای می­آورند.


 

 

منابع:
1.    Heritage New Zealand
2.    Hadassa Magazine
3.    The Encyclopedia Of New Zealand
4.    Wikipedia
 
 




[1] Wellington
[2] Joseph Barrow Montefiore
[3] Samuel Polak
[4] Gold Smid
[5] Aucland  
[6] Abraham Hort
[7]Julius Vogel
[8]John Key
[9]Wellington
[10]Hokitika
[11]Dunedin
[12]Christchurch
[13] Aukland

 

 



 

 

 

Back Up Next 

 

 

 

 

استفاده از مطالب اين سايت تنها با ذكر منبع (بصورت لینک مستقیم) بلامانع است.
.Using the materials of this site with mentioning the reference is free

این صفحه بطور هوشمند خود را با نمایشگرهای موبایل و تبلت نیز منطبق می‌کند
لطفا در صورت اشکال، به مسئولین فنی ما اطلاع دهید