انجمن کلیمیان تهران انجمن کلیمیان تهران
   

يهوديان تركيه

   

اندازه نوشتار:

 سيما مقتدر
ارديبهشت 80

Turkey flag

جمهوري تركيه از همسايگان ايران و با وسعتي حدود 775000 كيلومترمربع در قاره آسيا و جنوب شرقي اروپا واقع است. تركيه حدود 64 ميليون نفر جمعيت دارد كه اكثر آنها از مسلمانان اهل سنت مي‏باشند. آنكارا پايتخت تركيه و زبان رسمي  اين كشور تركي و كردي است.

***

Turky_map

زماني كه از راهنماي شهر استانبول سراغ يهوديان را مي‏گيريم با تأمل پاسخ مي‏دهد: «حتما يهودي داريم اما تعدادشان بسيار كم است». خانم لينا فيليبا نايب رئيس انجمن كليميان تركيه آمار جمعيت قليل يهوديان را به گونه‏اي ديگر توصيف مي‏كند: «در تركيه حدود 23 تا 25 هزار يهودي در جمع اكثريت مسلمان 57 ميليوني سكونت دارند. عدة قليلي از آنها در آنكارا، بورسا و ازمير ساكن هستند. اما اكثر جمعيت يهودي كه تعداد آنها بالغ بر 22 هزار تن مي‏باشد در استانبول حضوردارند.»

تعداد اعضاي جامعه يهود تركيه طي سال‏هاي اخير به طور محسوسي سير نزولي داشته است. بسياري از يهوديان تركيه به امريكا و اسرائيل مهاجرت نموده‏اند. آمار متوفيات جامعه يهود سه برابر متولدين آن است، علاوه بر آن كه فشار اجتماعي حاكم بر يهوديان به عنوان اقليت خود عامل مهمي در جهت مهاجرت آنها محسوب مي‏شود. حدود يك چهارم جمعيت يهوديان تركيه يا به عبارتي 4000 تن از اين جامعه اقليت، جوان و مجرد هستند كه متاسفانه شانس ازدواج آنها با همكيشان خود بسيار كم است.

Turkey  EtzAhayim Synagogue

در تركيه مذهب كودكان مطابق مذهب پدر مي‏باشد.«ريفات بالي» از مورخين يهودي تركيه، معتقد است جامعه كوچك يهوديان تـركيه در جــمعي سنتي و ليبـرال

سكونت دارد. هزينه سازمان‏ها و ارگان‏هاي يهود در تركيه به عنوان مراكزي مستقل تنها توسط كمك‏هاي مالي اعضاء آن تامين مي‏شود.

جامعه يهود تركيه هيچگونه كمك مالي از دولت دريافت نمي‏كند. تامين و پرداخت مخارج اين جامعه اقليت در تركيه به عهده «فقها» مي‏باشد. فقها شخصيت‏هاي حقوقي شمرده مي‏شوند كه توسط يهوديان انتخاب شده‏اند. اين شخصيت‏هاي حقوقي زمينه ادامه حيات كليه اقليت‏ها را در تركيه فراهم مي‏كنند.

در تركيه بنيادهاي خيريه‏ به عنوان بيمارستان، كنيسا، خانه سالمندان، كتابخانه و ديگر موسسات مورد استفاده هستند. تا سال گذشته امكان خريد ملك، ساختمان و يا تغيير سازمان بنيادهاي خيريه متعلق به جامعه يهود تركيه وجود نداشت. اما اخيرا  به دنبال لزوم پذيرش تركيه در اتحاديه اروپا، مجلس اين كشور قانون جديدي تصويب نموده كه براساس آن، مسئولين بنيادهاي خيريه متعلق به اقليت‏ها مي‏توانند از دولت درخواست خريد زمين و ساختمان نمايند. بدين ترتيب بازسازي مجدد بيمارستان جامعه يهود تركيه مجاز خواهد بود. علاوه بر آن تامين مخارج دو باب سراي سالمندان و يك مدرسه نيز به عهده انجمن كليميان است. در مدرسه مذكور 450 دانش‏آموز به دو زبان تركي و عبري درس مي‏خوانند.

مخارج موسسات ديگر و فعاليت‏هاي جامعه يهود تركيه توسط افراد خير تامين مي‏شود. به عنوان نمونه مي‏توان تامين هزينه كميته‏هايي كه در امر معرفي جوانان يهود به

در تركيه حدود 23 تا 25 هزار يهودي سكونت دارند

يكديگر جهت ازدواج فعال مي‏باشند را نام برد كه در سال گذشته موفق به برگزاري شش جشن عروسي شده‏اند. مخارج كميته كمك به افراد كم بضاعت يهودي نيز توسط اين افراد تامين مي‏شود. علاوه بر آن هر هفته چهار تا پنج گروه نيز مسئول تهيه برنامه‏هاي تفريحي-آموزشي براي تعطيلات آخر هفته كودكان و نوجوانان يهودي هستند.

Turkey NeveShalom Synagogue

نمايندگي جامعه يهود تركيه رسما بر عهده مرجع عالي مذهبي است كه در تركيه «حاخام باشي» ناميده مي‏شود. جامعه يهود تركيه پس از  فوت «حاخام ديويد آسو» در  تابستان سال  گذشته،  حاخام ديگري را به جانشيني وي به نام «اسحاق هلوي» انتخاب نمود. در استانبول هفده باب كنيسا وجود دارد كه چهارده باب آن در تمام سال مورد استفاده قرار مي‏گيرد و سه باب آن فقط در تابستان‏ها فعال است. حاخام‏هاي شهر استانبول اهل تركيه هستند. انجمن كليميان به مردان جواني كه تمايل و توانايي لازم را جهت يادگيري علوم مذهبي داشته باشند كمك هزينه تحصيلي مي‏دهد. اين افراد براي ادامه تحصيل به امريكا يا اسرائيل اعزام مي‏شوند.

به نظر مي‏آيد جامعه يهود در آينده وضعيت اقتصادي مناسبي خواهد داشت. قشر ضعيف و كم درآمد به كارهاي سطح پايين اشتغال دارند. متقاضيان شاغل به كار نيز به اين نكته توجه دارند. به نظر مي‏رسد  در سال‏هاي آتي براي تامين مخارج زندگي بر تعداد خانم‏هاي شاغل افزوده شود. بدين ترتيب ساختار جامعه يهود نيز تغيير خواهد كرد.

يهودياني كه طي قرون يازده تا هفده ميلادي از سراسر اروپا رانده شدند، به حكومت عثماني وقت در تركيه پناه بردند.

جامعه يهود تركيه داراي هفته‏نامه‏اي بنام «شالوم» است. اين هفته‏نامه با تيراژي بالغ بر 4500 شماره ، تنها هفته‏نامه‏اي است كه در هر شماره يك صفحه به زبان لادينو (زبان يهوديان سفارادي اسپانيا كه پس از سال 1492 ميلادي به تركيه آورده د) مطلب منتشر مي‏نمايد.

«روبرت شيلد» كه در امر صادرات فلز فعاليت مي نمايد از يهوديان اشكنازي و فعالان انجمن شمرده مي‏شود و در استانبول سكونت دارد. مطالب وي در هفته‏نامه مذكور به طور منظم منتشر مي‏شود. در استانبول بالغ بر هشتصد يهودي اشكنازي ساكن هستند.

علاوه بر آن «روبرت شيلد» عهده‏دار برگزاري نمايشگاهي به نام «پانصد سال موزه يهوديان تركيه» مي‏باشد. اين نمايشگاه در يكي از كنيساهاي كوچك استانبول برگزار مي‏شود. با به نمايش گذاردن اسناد و عتيقه‏هاي متعلق به يهوديان در اين نمايشگاه، تصويري از تاريخچه يهوديان تركيه به نمايش گذاشته شده است كه در آن تركيه به عنوان بهشتي برين و حتي بهتر از امريكا براي يهوديان به نظر مي‏رسد.

يهودياني كه طي قرون يازده تا هفده ميلادي از سراسر اروپا رانده شدند، به حكومت عثماني وقت در تركيه پناه بردند. در سال 1933 «مصطفي آتاتورك» بسياري از متفكرين و افراد تحصيل كرده يهود را به مهاجرت به تركيه دعوت نمود. ديپلمات‏هاي تركيه جمع كثيري از يهوديان ساكن در كشورهايي كه توسط آلمان‏ها اشغال شده بود را از مرگ نجات دادند.

در عين حال هميشه حكومت تركيه با يهوديان برخورد مثبت نداشته است. در سال 1934 حكومت وقت تركيه قانوني را به تصويب رساند كه بر اساس آن منطقه مرزي نزديك بلغارستان و يونان به نام «تراكين- شرقي» كه در آن يهوديان قدرت مطلق داشتند به مسلمانان واگذار شد. انتشار مطالب ضديهودي در روزنامه‏ها و حمله به منازل يهوديان باعث شد تا جمع ده هزار نفري آنها، منطقه تراكين را به سوي استانبول ترك نمايد. در سال 1942 حكومت تركيه قانون ماليات بر سرمايه را تصويب نمود. براساس اين قانون اموال تجار مسلمان شامل پرداخت ماليات بسيار كمي مي‏شد، اما اقليت‏هاي مذهبي موظف به پرداخت ماليات‏هاي سنگين بودند.

بدين‏ترتيب جامعه يهود آن زمان سرمايه خود را از دست داد و اموال آنها به تاراج رفت. هر كس كه قادر به پرداخت ماليات نبود دستگير مي‏شد و به بازداشتگاه كار اجباري در نزديكي مرز روسيه فرستاده مي شد. بازداشت شدگان مي‏بايست در سرماي سي درجه زيرصفر خيابان‏ها را آسفالت كنند. به واسطه اين قانون اموال اقليت‏ها به مسلمانان انتقال يافت. در يك حركت ملي ديگر در سال 1955 در ازمير و استانبول كليه اماكن كسب متعلق به يوناني‏ها، ارامنه و يهوديان به آتش كشيده شد.

اما امروز جو ضديهودي تنها در متون منتشره تندروها ديده مي شود. در اكتبر سال گذشته حزب طرفداران عدالت و توسعه  به روي كار آمد. رهبر اين حزب در ملاقاتي با نمايندگان يهوديان در واشنگتن اعلام نمود كه تركيه مشكلي با يهوديان ندارد. اكثر اقليت‏هاي مذهبي خواهان به عضويت درآمدن تركيه در اتحاديه اروپا هستند زيرا معتقدند بدين ترتيب هرگونه حركت خشك و ناشي از تعصب مذهبي برطرف خواهد شد

 

 

 

Back Up Next 

 

 

 

 

استفاده از مطالب اين سايت تنها با ذكر منبع (بصورت لینک مستقیم) بلامانع است.
.Using the materials of this site with mentioning the reference is free

این صفحه بطور هوشمند خود را با نمایشگرهای موبایل و تبلت نیز منطبق می‌کند
لطفا در صورت اشکال، به مسئولین فنی ما اطلاع دهید